Kronolohiya: Si Ken Engle sa Radyo

Kronolohiya, karugtong

Isang Radyo sa Bukid

Nagsimula ang ministeryo ni Ken Engle sa radyo sa isang radyo sa isang bukid sa Kansas. Noong bata pa siya, nakikinig siya sa mga programa ng Moody Bible Institute. Noong hayskul, nanalo siya ng gantimpala sa isang talumpati sa FFA, ang Future Farmers of America, at dinala siya ng isang paglalakbay ng FFA sa Chicago, kung saan nakita niya mismo ang Moody. Nagpatala siya roon.

Pagkatapos ng digmaan, bumalik siya sa Moody at naging announcer sa WMBI, ang istasyon ng Institute. Minsan, ang salon orchestra ay naipakilala niya bilang "saloon orchestra." Isinisi niya ito sa pagiging "masyadong matagal sa Air Force."

Noong tag-araw ng 1950, ipinadala niya sa kanyang kapatid na si Eloise ang kanyang iskedyul sa radyo, kasama ang isang balita:

Sorpresa sa lahat ng sorpresa – Ako ang gagawa ng Morning Clock (trabaho ni Bob Murfin) 4 na umaga sa Hulyo (4,8,11,15). Ipanalangin mo ako.

Ken kay Eloise, Hunyo 29, 1950

Isang labing-apat na taong gulang na tagapakinig, dagdag niya, ang sumulat sa istasyon upang sabihing sa isip niya ay kamukha raw ni Ken Engle si Bob Murfin.

Ang "Morning Clock" ang programang gumigising sa Chicago. Makalipas ang dalawang linggo, sumulat si Ken kay Mary Lou Leonard, isang estudyanteng nars na kasisimula pa lamang niyang ligawan:

Wala akong ideya kung ilang tapat na tagapakinig na ang naiwala ko sa istasyon. Kahit walang ibang natutuwa rito, masasabi kong ito na ang pinakamasayang panahon ng buhay ko.

Ken kay Mary Lou, Hulyo 13, 1950

"Sa ngayon ay dalawang kahilingan na ang natanggap ko mula sa mga tao na basahin sa ere ang mga tula."

Mula sa mga liham ni Ken at sa mga alaala ni Kevin.

Ikaw ang Nagsanay sa Akin

Sa WMBI, sinanay rin ni Ken ang mga bagong tauhan. Isa sa kanila si Bill Pearce, isang trombonista ng Marine Corps na kauuwi mula sa digmaan, na pumasok sa Moody at tinanggap sa istasyon. Itinuro ni Ken sa kanya ang control console. Malapit na nakatrabaho roon ni Bill si Chuck Christensen.

Hindi kailanman nakalimutan ni Bill kung sino ang nagturo sa kanya. Sa mga sumunod na taon, tuwing makikita niya si Ken, iisa ang lagi niyang sinasabi:

Ikaw ang nagsanay sa akin.

Bill Pearce kay Ken, ayon sa alaala ni Kevin

Nagkaroon si Bill ng sarili niyang mahabang buhay sa radyo. Sa WMBI noong dekada 1960, naging host siya ng isang programa sa hatinggabi, at noong dekada 1970 ay itinatag niya ang Nightsounds, musika at isang tahimik na salita para sa gabi, na napapakinggan tuwing gabi mula Lunes hanggang Biyernes sa mahigit 300 istasyon sa Estados Unidos, Canada at sa ibang bansa. Noong 1992, ipinasok siya sa National Religious Broadcasters Hall of Fame.

Pakinggan ang Nightsounds sa nightsoundsradio.org.

Ayon sa alaala ni Kevin (Oktubre 8, 2026), kasama ang mga kasaysayan ng Nightsounds mula sa mga istasyon.

Helen Barth

Sa lahat ng tinig sa WMBI, si Helen Barth ang pinakaikinatuwang makatrabaho ni Ken. Naaalala siya ng pamilya bilang ang mang-aawit sa nightclub na dumating upang umawit para sa Panginoon, at laging natutuwa si Ken na ikuwento ito.

Lumaki siya bilang Helen McAlerney sa Moline, Illinois. Noong dalaga pa siya, umaawit siya kasama ng isang dance orchestra at may sarili siyang palabas sa isang istasyon sa kabilang pampang ng ilog, sa Davenport, Iowa, at patungo na siya sa mundo ng mga nightclub. Hindi siya masaya. Noong 1939, nagpatala siya sa Moody Bible Institute, at sa mga unang araw niya roon ay sumampalataya siya kay Cristo.

Dalawang beses siyang tinanggihan ng WMBI. Sa ikatlo niyang audition, tinanggap siya. Pagsapit ng 1942, buong-panahon na siyang kasapi ng staff, umaawit sa sarili niyang mga live na programa linggo-linggo, madalas kasama si George Beverly Shea. Noong 1943, inanyayahan siya ng bandleader na si Tommy Dorsey na sumali sa kanyang banda, at tumanggi siya. Nang sumunod na taon, ikinasal siya kay Reinhold Barth, at mula 1950 ay naglingkod sila sa Youth for Christ sa Germany, kung saan umawit siya sa mga pagtitipon ni Billy Graham sa London at Berlin.

Hindi kailanman nakalimutan ni Ken ang pagsasama nila sa ere. Habang naglalayag patungong Pilipinas noong Marso 1951, nakinig siya sa DZAS mula sa barko at isinulat kay Mary Lou ang balita:

Narinig ko si Helen Borth noong isang araw.

Ken kay Mary Lou, Marso 14, 1951

Sa kabilang panig ng mundo, nauna nang nakarating doon ang kanyang tinig.

Mula sa alaala ng pamilya, sa liham ni Ken noong Marso 14, 1951, at sa parangal ng Moody Bible Institute sa mga alumni noong 2017.

Ang Maliit na Silid

Nang Agostong iyon, nilibot ni Mary Lou kasama ng mga kaibigan ang istasyon ng Moody at sumulat kay Ken, na nasa bukid noon sa Kansas:

Nakita ko ang maliit na silid na pinagmumulan ng "Morning Clock". Naiisip kitang naroon, pinipilit na huwag makatulog at pinipilit na gisingin ang iba.

Mary Lou kay Ken, Agosto 1950

Natuwa si Ken sa pahinga. Ang pag-aararo sa bukid, isinulat niya, ay "halos ang pinakamagandang bakasyon na maaari kong makuha dahil nakapagpapahinga ito nang husto pagkatapos ng trabaho sa radyo at sa paaralan." Bago siya umalis ng Chicago, ikinabit niya ang isang maliit na record player sa kanyang Hallicrafters short-wave set, "handa nang dalhin sa Pilipinas."

Sa Chicago, patuloy na nakinig si Mary Lou. Noong Disyembre, narinig niya siyang muli:

Ngayong hapon nang 3:15, narinig kita sa WMBI … Binanggit mo ang talatang "Iyong iingatan siya sa lubos na kapayapaan" atbp.

Mary Lou kay Ken, Disyembre 1950

Nang buwan ding iyon, sumulat kay Ken ang isang matagal nang kaibigan, si Clyde Dennis, na narinig niya ang tinig ni Ken sa WMBI "at umaasang magsasahimpapawid na ako sa Malayong Silangan sa lalong madaling panahon."

Mula sa mga liham nina Ken at Mary Lou, 1950.

Pagsasahimpapawid ng Relihiyosong Programa sa Radyo

Nang taglagas na iyon, naglakbay si Ken sa New England at New York upang magsalita, dala ang kanyang mga slide ng Pilipinas, at ang ilan sa mga pahayag ay isinahimpapawid sa radyo. "Kailangan itong isulat nang buo para sa radyo," isinulat niya tungkol sa isa, "at ilang oras ko na itong pinagtrabahuhan."

Hindi pa rin tiyak ang kanyang visa para sa Pilipinas. Noong Nobyembre, dumating ang isang sulat mula kay Cyril Brooks sa Manila. Inirekomenda na ng imbestigador ng immigration ang visa, at ipinaliwanag ni G. Brooks kung ano ang nakatulong:

Lalo kong idiniin ang katotohanang nagpakadalubhasa ka sa pagsasahimpapawid ng relihiyosong programa sa radyo. Kita mo, kailangan naming ipakita na walang sinuman dito na makukuha para sa gawaing pupuntahan mo.

Cyril Brooks, sinipi ni Ken, Nobyembre 1950

Ipinasa ito ni Ken kay Mary Lou nang araw ding iyon.

Alam mo kung gaano ko kamahal ang gawain sa radyo, mahal ko – mukhang doon ay magagawa ko ito. Nakaplano na ng Panginoon ang lahat ng ito.

Ken kay Mary Lou, Nobyembre 1950

Sinabihan niya si Mary Lou na hanapin ang bagong labas ng Christian Life, na may "isang kahanga-hangang artikulo tungkol sa DZAS," ang istasyon ng ebanghelyo sa Manila. At hinayaan niya ang sariling mangarap: "Natatanaw ko na si M.L. sa organ ng studio ng DZAS. Iyon ang magiging pinakamatamis na musikang narinig ng mga Pilipinong iyon."

Mula sa mga liham ni Ken kay Mary Lou, Nobyembre 1950.

Nakikinig Mula sa Barko

Naglayag si Ken mula San Francisco noong Pebrero 18, 1951 sakay ng barkong pangkargamento na California Bear. Sa isang dako ng Pacific, nagsimulang masagap ng kanyang receiver ang DZAS, at narinig niya ang sarili niyang pangalan.

Siyanga pala, dalawang beses kong narinig si G. Brooks habang nasa barko. Noong Lunes ng gabi, may sinabi siyang ganito – "Sa susunod na linggo ay magkakaroon tayo ng panauhin, si G. Kenneth Engle na ngayon ay nasa California Bear – " (Tuwang-tuwa ako)

Ken kay Mary Lou, Marso 14, 1951

"Kahawig na kahawig ng WMBI," isinulat niya. Sa Manila Bay nang sumunod na gabi, pinakinggan niya ang balita nang alas-sais mula sa DZAS: "Napakataas ng kalidad ng mga programa, sa tingin ko."

Sa Chicago, nakikinig naman si Mary Lou sa WMBI at naiisip siya.

Kasasahimpapawid lang ng Saturday Songsters. Naku, talagang natutuwa ako rito. Kung ang mga taga-Pilipinas ay natutuwa sa D. ZAS kahit kapiraso lang ng pagkatuwa namin sa WMBI, tunay itong pagpapala.

Mary Lou kay Ken, Marso 17, 1951

Sa isang pulong ng mga kabataan, nanood siya ng pelikula tungkol sa HCJB, ang istasyong pangmisyon sa Ecuador. "Iniisip kita sa studio ng DZAS," isinulat niya, "habang aktuwal kong nakikita ang uri ng gawaing ginagawa ng radyong pangmisyon."

Mula sa mga liham nina Ken at Mary Lou, Marso 1951.

Ang Bible School of the Air

Dumating si Ken sa Manila noong Sabado, Marso 17, 1951. Noong Lunes, nagbubukas at nagmamarka na siya ng mga liham para sa Bible School of the Air ni G. Brooks, na may "mahigit 2000 na nakatala," at nang gabing iyon ay kinapanayam siya ni G. Brooks sa DZAS. Sa loob ng linggo ring iyon, ipinaubaya na sa kanya ni G. Brooks ang pag-a-announce.

Sa gabi, papunta sa DZAS. Ako na ngayon ang announcer ng programa. … Tuwang-tuwa silang lahat sa pagsulong ng paaralan. Mas marami kaming natatanggap na liham kaysa alinmang ibang programa. Sa Kanya nawa ang lahat ng kaluwalhatian.

Ken kay Mary Lou, Marso 26, 1951

Siya ang sumulat ng mga script at nag-mimeograph ng mga aralin. Isinasahimpapawid ang programa tuwing Lunes ng gabi at muli tuwing Linggo, kaya "talagang tatlong beses kaming nasa ere bawat linggo." Nang marinig niya ang sarili sa tape, inamin niya, "Medyo takot ang dating ng boses ko—baka masanay rin ako." Isang linggo, mahigit isandaang bagong nagpatala ang dumating, "ang pinakamalaking linggo sa ngayon," kasama ang liham ng isang tagapakinig na naligtas. Sa pagdalaw, nakilala niya sa ospital ng tuberkulosis ang isang binatang "naabot ng gawain sa radyo."

Sumagot si Mary Lou mula sa Chicago: "Naririnig ko na ang pag-a-announce mo! (Mapapalad ang mga taong nakaririnig sa aking Ken)."

Pagkaraan ng dalawang buwan, ang istasyon naman ang gumanti. Nang dumating ang balitang pumayag si Mary Lou sa kanyang alok na pagpapakasal, may isang taga-DZAS na nag-alay ng isang awit sa ere: "Kaya Kenny, para sa iyo ito."

Mula sa mga liham nina Ken at Mary Lou, Marso–Mayo 1951.

Isang Libong Programa

Naglingkod si Ken sa radyo kasama ng Far East Broadcasting Company sa Manila mula 1951. Sa paglipas ng mga taon, nakagawa siya ng mahigit isang libong programa sa radyo. Noong tagsibol ng 1966, nag-record sila ni Dad Brooks ng tatlumpu't anim na programa tungkol sa Roma, isang kabanata pagkatapos ng isa. Para sa marami niyang tagapakinig na Romano Katoliko, madalas siyang bumasa mula sa salin ni Knox.

Pagsapit ng Hunyo 1967, lumampas na sa isang milyon ang mga estudyanteng nakatala sa Bible School of the Air. Nang lumipat ang pamilya sa Baguio nang tag-araw na iyon, sumulat si Ken sa mga matatanda (elders) ng kanilang iglesya sa Amerika na ipagpapatuloy niya ang pagte-tape ng mga programa para rito at para sa sarili niyang programa, ang "Living Letters."

Kararating lamang ng isang kaloob para sa gawain sa radyo, at itinanong niya kung ito na ang unang "green light" patungo sa gawaing radyo sa Baguio. Nasa Ikatlong Tomo ang liham, "Mahal na mga Kapatid."

Noong Agosto, dinalaw niya ang mga istasyon ng radyo sa Baguio. Pagsapit ng ika-siyam, binigyan na siya ng DZBS ng kontrata.

Mula sa liham ni Ken sa mga matatanda ng Woodside, Hunyo 3, 1967.

Huwag Kayong Mangatakot

Noong Sabado, Setyembre 2, 1967, unang lumabas sa ere ng DZBS sa Baguio ang Children's Bible Hour, na may animnapung segundo sa dulo upang ibigay ang address. Ang pahina ng talaarawan ni Ken sa araw na iyon, kasama ang talata mula sa Mateo 14, ay buong isinalaysay sa Ikatlong Tomo, "Huwag Kayong Mangatakot."

Nang taon ding iyon, ayon sa kanyang talaarawan, sinimulan niya ang programang pinakanaaalala ng pamilya: Moments of Melody, mga himno at musikang pang-ebanghelyo na may maikling mensahe sa kanyang sariling mahinahong tinig.

Mula sa talaarawan ni Ken noong 1967 at sa kuwento ni Gordon na "Be Not Afraid" (Oktubre 7, 2026).

Moments of Melody

Pagkaraan ng maraming taon, isang misyonerong nagngangalang Jack Baker, na nagtrabaho rin sa radyo sa DZAS, ang dumalaw sa pamilya sa Canada. Sumulat si Becky kay Kevin pagkatapos, na si Jack ay "nagsabi kay Daddy kung gaano niya pinahahalagahan ang mga programa ni Dad, ang Moments of Melody." Ang naaalala ni Jack, sabi niya, ay ang "mahinahon at mapagmahal na pag-uugali, at malumanay na tinig" ni Ken.

Nang umuwi ang pamilya sa Abilene mula 1970 hanggang 1973, sumama rin ang programa. Napakinggan si Ken sa mga istasyon sa Kansas na KABI, KSKG at KLJC. Ang talaarawan ni Mary Lou noong Setyembre 22, 1971:

Nagpunta kami ni Ken sa Salina. Gusto ng KSKG na gamitin ang m.m. araw-araw.

Mary Lou, Setyembre 22, 1971

Pagkaraan ng sampung araw, bumalik sila sa Salina "upang dalhin ang mga tape sa KSKG." Noong 1973, bumalik ang pamilya sa Baguio, at nagpatuloy ang mga programa hanggang sa umalis sila sa larangan ng misyon noong 1975.

Mula sa email ni Becky kay Kevin at sa talaarawan ni Mary Lou noong 1971.

Mula sa Abilene

Sa ngayon, 1,046 sa mga mensaheng ini-record ni Ken mula sa Abilene ang nakatago sa Voices for Christ.

Tinutukso siya ng kanyang mga anak na si Dad ay "marunong lang magpatugtog ng radyo." Noong 2008, habang nakikituloy kay Becky sa Ontario, pinakinggan niya ang mga lumang record album ng Radio Bible Class at ng Sixteen Singing Men. Isinulat ni Becky na ang musika ay "nagbubukas sa bahagi ng kanyang utak na nakaaalala ng napakaraming detalye tungkol sa mga lalaking kasangkot sa musikang ito at sa Moody."

Mula sa mga email ng pamilya, 2008.

Sky Angel

Noong Mayo 2004, pagkaraan ng mga dalawampung taong wala sa ere, nagbalik ang Moments of Melody. Si Kevin ang nag-prodyus nito. Ang mga audio engineer sa Children's Bible Hour sa Grand Rapids, Michigan, ang nag-remaster ng mga programa: inalis nila ang musika at ibinalik ito mula sa mga bagong digital na kopya ng orihinal na mga plaka. Nag-record si Ted Sealy ng pambungad at pangwakas. May sapat na programa si Kevin para sa mahigit pitong taon ng lingguhang pagsasahimpapawid.

Isinahimpapawid ito ng Bible Broadcasting Network sa 265 istasyon sa Estados Unidos at Timog Amerika, sa pamamagitan ng satelayt na Sky Angel. Hindi naaabot ng signal ang Abilene, kaya si Ken, pitumpu't siyam na taong gulang, ay nagmaneho patungong Salina upang marinig ang unang pagsasahimpapawid sa AM radio.

Pagkaraan ng tatlong araw, kinansela ito ng network. Walang nakaaalam kung bakit talaga. Apat na salita ang isinulat ni Ken sa kanyang pang-araw-araw na talaan:

Pinabagsak ang Sky Angel.

Ken, Mayo 4, 2004

Ayon sa alaala ni Kevin, kasama ang pang-araw-araw na talaan ni Ken noong Mayo 2004.

Muling Nasa Ere

Noong Hulyo 7, 2026, sumulat si Kevin sa pamilya: "LIVE na ang keepm.org Radio — kasisimula lang ng ISTASYON ni Dad."

Ang keepm.org ay isang 24-oras na istasyon ng radyo ng ebanghelyo. Pinatutugtog nito ang mga mensahe ni Ken Engle araw at gabi, kasama ng pagtuturo ng Biblia mula sa mga lalaking tulad nina Tommy Nelson at Ray Stedman. Bahagi ito ng KEE Philippine Missions, na nagpapatuloy sa marubdob na pagmamahal ni Ken sa mga pulo. Sa pamamagitan ng Messenger 60 Project, ang mga Pilipinong tagapakinig na nakapagsaulo ng animnapung talata ng Biblia ay tumatanggap ng sarili nilang solar audio Bible.

Isang batang magsasaka ang nakinig sa radyo ng Moody sa Kansas. Walumpung taon ang lumipas, ang sarili niyang tinig ay muling nasa ere, araw at gabi, para sa Pilipinas na kanyang minahal.

Ingatan sila para kay Jesus hanggang sa walang hanggan.

ang panalanging nasa likod ng KEE Philippine Missions

Mula sa email ni Kevin sa pamilya, Hulyo 7, 2026.

Mga Pinagkunan

Pinagkunan: ang mga liham nina Ken at Mary Lou noong 1950–51 (Engle Letters, proyekto ng transkripsiyon noong 2007); ang mga talaarawan ni Ken at ang kanyang liham noong Hunyo 3, 1967 sa mga matatanda ng Woodside Bible Chapel; ang talaarawan ni Mary Lou noong 1971; ang mga kuwento ni Gordon na "The Letter She Lost," "Give Us This Mountain" at "Be Not Afraid"; mga email ng pamilya noong 2008–2026 mula kina Becky, Kevin, Gordon at Doug; ang mga alaala ni Kevin (Oktubre 8, 2026: ang gantimpala sa talumpati sa FFA, ang WMBI noong 1946–50, ang pagsasanay kay Bill Pearce, at ang mga pangalan ng mga programa sa kalaunan); tungkol kay Bill Pearce at sa Nightsounds, ang mga pahina ng mga istasyong KARI 550 at WORD-FM; tungkol kay Helen Barth, ang parangal ng Moody Bible Institute sa mga alumni noong 2017; ang tape ng patotoo ni Ken noong 1973.

Marami pang darating. Tinitipon ni Kevin ang iba pang materyal ni Ken sa radyo, at lalago pa ang tomong ito.