Mga leksyon hale sa ministeryo sa radyo ni
Kenneth Ercil Engle
Moments to RememberandMoments of Melody
Sarong Kapagtiripon nin mga Debosyonal Hale sa Ministeryo ni Ken Engle sa Radyo
Dangogon an estasyon ni Tatay An abilidad ni Nanay sa keyboard An estasyon ni Tatay, live 24/7KEEPM.org
In-update kan Oktubre 12, 2026
Manongod sa mga momentong ini
Sarong Tataramon sa Tamang Panahon
Si Kenneth Ercil Engle nag-adal sa Moody Bible Institute asin nagtrabaho sa WMBI radio sa Chicago bago nagduman sa Filipinas bilang misyonero kan 1951. Duman nagserbisyo siya kaiba si Cyril Brooks sa estasyon nin pag-broadcast kan ebanghelyo na DZAS sa Manila.
Sa paglihis kan mga taon nagrekord siya nin halipot na mga spot sa radyo na an apod Moments to Remember. An lambang saro nagsasaysay nin simpleng istorya, nagbubukas kan Biblia sa sarong bersikulo, asin nagtatapos sa parehong mga tataramon: “Ini sarong momento na girumdomon hale sa Biblia.”
Nasa ereDangogon an Moments to RememberAn estasyon ni Ken 24/7, live aldaw asin banggi. An abilidad ni Nanay sa keyboardDangogon an Musika ni NanaySi Mary Lou Engle sa piano, nagtotokar aldaw asin banggi sa saiyang estasyon 24/7.An 236 na momento sa librong ini hale sa mga rekording na iyan, na kadikit na in-edit para sa pagbasa. An Mga Momento 1–27 an enot; an iba inayos segun sa tema, kaiba an mga bersikulo sa King James Version. Magbasa nin saro kada aldaw. Isaulo an bersikulo. Ipaheras iyan sa ibang tawo.
— Kevin Engle, an saiyang aki
Huring in-update Oktubre 13, 2026
Laog
- Enot na Seksyon · Moments to Remember
- Ikaduwang Seksyon · Moments of Melody (madali na)
- KEEPM.org
Enot na Seksyon
Moments to Remember
An sarong minutong mga spot sa radyo ni Ken Engle. An lambang saro nagsasaysay nin simpleng istorya, nagbubukas kan Biblia sa sarong bersikulo, asin nagtatapos sa parehong mga tataramon: “Ini sarong momento na girumdomon hale sa Biblia.”
236 na momento: an enot na beynte y siyete, dangan an iba inayos segun sa tema. May mga idinudugang pa.
Moment 1
Sarong Surat Hale sa Harong
Sinurat ni F. B. Meyer, “Basaha an Biblia bakong arog nin peryodiko, kundi arog nin surat hale sa harong. Kun may promesa na nakalaag sa pahina arog nin blangkong tseke, i-cash mo iyan.” May sarong kanta: “Every promise in the Book is mine, every chapter, every verse, every line.” (Gabos na promesa sa Libro sako, lambang kapitulo, lambang bersikulo, lambang linya.) Buksan ta an Biblia ngunyan asin basahon an saro sa mga promesang iyan, hale sa surat sa mga taga-Filipos. Basahon ta giraray, hinay-hinay.
“An sakong Dios an mapanigo kan gabos nindong kaipuhan segun sa saiyang kayamanan sa kamurawayan paagi ki Cristo Jesus.”
Philippians 4:19
Girumdomon An mga promesa nin Dios para kuanon, bakong para sana hangaan.
Moment 2
An Tract sa Café
Saro sa mga bodyguard ni Hitler sarong lalaki na an pangaran Kurt. Ginagalang niya si Hitler arog nin sarong dios. Sa katapusan kan World War II, kan si Hitler nagpakagadan sa sarong bunker sa Berlin, an pagtubod ni Kurt nabungkag, asin plano niyang tapuson an sadiri niyang buhay. Kan nagduman siya para sa huring tasa nin kape, may napurot siyang sarong gospel tract. Binasa niya iyon enot nin dai pinag-iisip, dangan may interes na. Huli sa piraso nin papel na iyon, naghanap siya nin saro na makakasaysay saiya nin dugang manongod sa Kagurangnan na Jesus, asin tulos niyang inako si Cristo bilang saiyang sadiring Paraligtas. An Dios nagpromesa na bendisyonan an Saiyang Tataramon.
“Arog man an sakong tataramon na naghahale sa sakong nguso; dai iyon mabalik sako nin mayong napala, kundi gigibohon kaiyan an sakong gusto.”
Isaiah 55:11
Girumdomon Nungka maliitan an sarong piraso nin papel na nagdadara kan Tataramon nin Dios.
Moment 3
Last Chance Gulch
Dakul na paraghanap nin swerte an nag-agi sa Last Chance Gulch sa Montana, na dai aram an kayamanan kaiyan. Dangan sarong minero, na halos nawaran na nin paglaom huli sa saiyang kaipuhan, nagpoon na magkalot nin makosog. Sa halipot na panahon labing walong milyong dolyar na bulawan an nakua sa ibabaw. May kayamanan na makukua sa mga pahina kan saimong Biblia — bakong dolyar asin sentimo, kundi espiritwal na kayamanan, na marahay sagkod kasagkoran.
“Kun hanapon mo siya arog nin pilak, asin hanapon arog nin nakatagong kayamanan, dangan masasabotan mo an pagkatakot sa Kagurangnan, asin makukua mo an kaaraman manongod sa Dios.”
Proverbs 2:4–5
Girumdomon Kaloton an Biblia arog nin minero na nangangaipo kan bulawan.
Moment 4
An Dios na Dai Nagbabago
Nadangog ko daw na sinabi mo, “An gabos sa sako nagbabago, asin dai ko na kayang makaagid sa gabos na iyan”? Ano man an Dios — nagbabago man daw Siya? Sa huring libro kan Lumang Tipan sinasabi Niya, “Ako an Kagurangnan, dai ako nagbabago.” Asin sa Bagong Tipan mababasa ta na an lambang marahay asin sangkap na regalo hale sa Ama nin mga ilaw. An mga amigo puwedeng magbago, asin puwedeng may pagbabago sa palibot ta, alagad igwa kita nin Dios na dai nagbabago. Puwede kitang magsarig Saiya asin sa Saiyang Tataramon.
“An lambang marahay na regalo asin an lambang sangkap na regalo hale sa itaas, asin nagbababa hale sa Ama nin mga ilaw, na sa Saiya mayo nin pagbabago o anino nin pagliko.”
James 1:17 (hilingon an Malachi 3:6)
Girumdomon Kun an gabos nagbabalyo, an Dios dai nagbabago.
Moment 5
Maimbod sa Nasyon, Masunuron sa Dios
Ano an dapat na sakong ugali sa gobyerno? Kaipuhan daw akong magin maimbod sa sakong nasyon, tama man o sala? Ano an sinasabi kan Biblia? Sa Roma 13 sinasabihan kita na sumunod sa gobyerno, huli ta an Dios an nagkaag kaiyan duman. Alagad sa espesyal na mga kaso, kun an gobyerno naghahagad sato na gibohon an bagay na kontra sa mga giya nin Dios sa Biblia, nagigirumdoman ta an mga tataramon ni Apostol Pedro pakatapos na siya dinakop huli sa pagwalat kan ebanghelyo.
“Kaipuhan ming sundon an Dios kaysa sa mga tawo.”
Acts 5:29 (hilingon an Romans 13:1)
Girumdomon Galangon an mga may kapangyarihan — asin galangon an Dios nin labi sainda.
Moment 6
An Ilaw na De-Kuryente
Si Erasmus Wilson, sarong propesor sa Oxford, nagtaram kan hula na ini kan 1878: “Kun masara an Paris Exhibition, an ilaw na de-kuryente masasara kaiba kaiyan, asin dai na iyon madadangog giraray.” Iyo, sala siya. Dakul na tawo an sala man an paghusgar manongod sa buhay asin kagadanan. An Biblia nagpapatanid manongod sa sarong dalan na garo tama alagad kagadanan an katapusan. Sinabi kan Kagurangnan na Jesus, “Ako an dalan, an katotoohan, asin an buhay.” Kun si Cristo an satong Paraligtas, igwa kita nin buhay — buhay na daing katapusan.
“May sarong dalan na garo tama sa tawo, alagad an katapusan kaiyan iyo an dalan nin kagadanan.”
Proverbs 14:12 (hilingon an John 14:6)
Girumdomon An pagkamate na tama bako an pareho kan pagigin tama.
Moment 7
Sarong Ama na Aram an Gabos na Simbag
Sarong tatay asin an saiyang sadit na aking lalaki naglalakaw kan maghapot an aki, “Paano nag-aagi an kuryente sa mga alambre?” “Dai ko aram,” sabi kan ama. “Ano an kawsa kan kilat asin daguob?” “Iyan an nakakaribok sa isip ko.” Sa pag-uli sabi kan aki, “Pa, sana dai ka maribok sa gabos kong hapot.” “Dai man,” simbag kan ama. “Paano ka man makakanood kun dai?” Nagngingirit kita — alagad kun minsan garo kita an tatay na iyan. Igwa kita nin Ama sa langit na aram an gabos na simbag.
“An mga sekretong bagay sa Kagurangnan na satong Dios, alagad an mga bagay na ipinahayag sato asin sa satong mga aki sagkod lamang.”
Deuteronomy 29:29
Girumdomon Dai ta kaipuhan an gabos na simbag kun midbid ta an Saro na aram an gabos.
Moment 8
Mapa asin Kompas
May sarong barko na nagtatawid kan dagat na mayo nin piloto ni kompas. May sarong jet na nagpopoon nin paglupad sa ibabaw kan North Pole na mayo nin navigator na sakay. Hahapoton ta kun tama pa an isip kan arog kaiyan na tripulante. Alagad dakul na tawo an nagbibiyahe sa buhay na halos dai iniisip an saro sanang Libro na igwa kan mapa asin kompas para sa pagbuhay asin sa pagkagadan.
“An saimong tataramon sarong lampara sa sakong mga bitis asin ilaw sa sakong dalan.”
Psalm 119:105
Girumdomon Dai magbiyahe sa buhay na mayo an mapa na itinao nin Dios saimo.
Moment 9
Pag-ampo na Arog Kanatural kan Paghangos
Si General Stonewall Jackson sarong tawo nin pag-ampo. Minsan sinabi niya, “Dai ako nagtataas nin sarong baso nin tubig sa sakong ngabil na dai naghahagad kan bendisyon nin Dios, dai nagsasara nin surat na dai nagkakaag nin sarong tataramon nin pag-ampo sa irarom kan selyo, dai nagbabalyo nin klase na dai nin sarong minutong pakimahagad para sa mga kadete na naghahale asin sa mga naglalaog.” Paano kita makakaampo na daing pundo? Puwede kitang magkaigwa nin daing pundong ugali nin pag-ampo. Mantang naglalakaw kita kaiba an Kagurangnan, an pag-ampo puwedeng magin halos arog kanatural kan paghangos.
“Mag-ampo nin daing pundo; sa gabos na bagay magpasalamat; huli ta iyo ini an kabotan nin Dios ki Cristo Jesus para saindo.”
1 Thessalonians 5:17–18
Girumdomon Gibohon an lambang ordinaryong momento na sarong momento kaiba an Dios.
Moment 10
Konseho para sa mga Pamilya
May nagsabi na an pamilya iyo an sarong grupo nin mga tawo na mayo nin duwa sa sainda na pareho an gusto na pagluto kan itlog. May iba man na nagsabi na an gabos na maogmang pamilya magkaarog, alagad an lambang pamilya na dai maogma may kanya-kanyang dahilan kan saindang kamondoan. An pinakamarahay na konseho para sa mga pamilya yaon sa Biblia. Dangoga tabi an mga tataramon na ini hale sa enot na kapitulo kan Mga Talinhaga.
“Aki ko, dangoga an tokdo kan saimong ama, asin dai pagpabayae an katokdoan kan saimong ina; ta sinda magigin magayon na korona sa saimong payo.”
Proverbs 1:8–9
Girumdomon Magdangog sa mga magurang na may takot sa Dios — an saindang kadunungan magsisirbi saimo sa bilog mong buhay.
Moment 11
Bulagan an Gabos
May sarong lalaki na nag-aagi sa sarong hararom asin makapaluya na panahon, asin grabe an pagbalo sa saiyang pagtubod sa Dios. Sarong aldaw naglakaw siya sa saindang tanaman kaiba an saiyang sadit na aking lalaki, na nagsakat sa sarong gurang na puno nin mansanas. Nagpoon na mabari an mga sanga. “Lukso, aki, sasapuon taka!” an apod kan ama. “Bubulagan ko na po an gabos, Tatay?” “Iyo!” Naglukso an aki, asin sinapo siya kan ama. Pagkatapos, sinabi kan lalaki, “An momentong idto nagtaram sa sakong puso. Nagtubod ako nin bilog sa Kagurangnan, asin dai nahaloy tinaongan Niya nin makangangalas an sakong pangangaipo.”
“Kun ako natatakot, sa Saimo ako matubod.”
Psalm 56:3
Girumdomon An tunay na pagtubod iyo an pagbulag asin paglukso pasiring sa mga takyag kan Ama.
Moment 12
Dai Mo Kaipuhan Kakanon an Bilog na Itlog
Bilang editor kan Emporia Gazette, dakol na artikulo an ibinalik ni William Allen White. May sarong parasurat na nadismaya asin nagreklamo, “Aram kong dai mo binasa an sakong istorya — pinagdikit ko an pahina 18 asin 19, asin nagbalik sinda na nakadikit pa man. Parapadaya ka!” Simbag ni Mr. White, “Mahal na senyora, kun sa pamahaw binubuksan ko an sarong itlog, dai ko kaipuhan kakanon an gabos tanganing maaraman na lunok na.” Sinasabi kan Biblia na dai kita magtubod sa gabos na nadadangog ta huli sana ta may nagsabi na hale ini sa Dios. Probaran mo enot.
“Mga namomotan, dai kamo magtubod sa gabos na espiritu, kundi probaran nindo an mga espiritu kun hale sinda sa Dios; ta dakol na falsong propeta an nagluwas na sa kinaban.”
1 John 4:1
Girumdomon Sukolon an gabos na mensahe paagi sa Tataramon nin Dios.
Moment 13
An Mas Dakulang Kapedaso nin Sira
Duwang magkaamigo an nagtagbo para magpamanggi, asin an lambang saro nag-order nin fillet of sole. Nagdara an waiter nin sarong dakulang kapedaso asin sarong sadit. An lalaking nagserbi kinua an dakula asin itinao sa saiyang amigo an sadit. “Aba, makusog man an boot mo!” sabi kan amigo. “Paano mo man ginibo?” “Itatao ko saimo an dakulang kapedaso.” “Iyo man,” an simbag, “nasa saimo na an dakula, bako?” Pareho sindang nagngirit. Gabos kita medyo makaako — tibaad dakol pa nganing medyo. Ini an kaipuhan na itokdo ni Jesus sa Saiyang mga disipulo.
“An siisay man sa saindo na gustong magin enot, magigin oripon kan gabos.”
Mark 10:44
Girumdomon An kadakulaan sa mata nin Dios iyo an pagserbi enot sa iba.
Moment 14
Dai Magpakaburong — Mag-ampo
Pagkaburong. Gabos kita nagpakaburong na. May sarong doktor na nag-adal kan mga parapakaburong sa saiyang mga pasyente asin nanompongan niya na an 40 porsyento nagpakaburong sa mga bagay na dai man nangyari, an 30 porsyento namomroblema sa mga bagay na nakaagi na, asin an 12 porsyento natatakot para sa saindang salud mantang an hilang yaon sana sa saindang imahinasyon. Si Apostol Pablo nagsurat sa mga taga-Filipos, “Dai kamo magpakaburong sa ano man.” Ipinalis man ini nin “Dai ka magpakaburong sa ano man; imbes, ipag-ampo mo an gabos.”
“Dai kamo magpakaburong sa ano man, kundi sa gabos na bagay, paagi sa pag-ampo asin pakimaherak, kaiba an pagpasalamat, ipaaram nindo sa Dios an saindong mga kahagadan.”
Philippians 4:6
Girumdomon Isalida an lambang pagkaburong sa sarong pag-ampo.
Moment 15
An Biblia an Sakong Mapa
Sa laog nin sarong barko, may sarong marino na naghapot sa sarong lalaki, “Paano mo naaaraman na tama an saimong pagtubod, mantang may 1,500 na relihiyon sa kinaban?” Simbag kan lalaki sa paagi nin hapot: “Paano naaaraman kan kapitan na tama an satong dalan?” “Ay, may mapa siya asin kompas.” Sabi kan lalaki, “An Biblia an sakong mapa, asin an Espiritu Santo an sakong kompas.”
“Totokdoan taka asin ipapaaram ko saimo an dalan na dapat mong lakawan; gigiyahan taka paagi sa Sakong mata.”
Psalm 32:8
Girumdomon Itinatao kan Dios an mapa asin an Giya.
Moment 16
Anay sa mga Kahoy
An mga anay nabubuhay sa irarom kan daga asin dai madaling mahiling, alagad dakulang danyos an saindang ginigibo. Sa mainit na lugar kun sain kami nagserbi bilang mga misyonero, marahay na parati ipainspeksyon an saimong harong. Kun bako, tibaad maisip mo na marahay an gabos — sagkod na sarong aldaw magkalog an haligi kan pinto asin magkarulog an mga sapar, ta an mga kahoy pinag-ubos na kan anay. An mga lihim na kasalan arog kan mga anay. Pinaparaluya ninda an satong Kristianong karakter asin patotoo. Aram kan salmista an problemang ini sa saiyang sadiring buhay, asin nag-ampo siya.
“Siisay an makakasabot kan saiyang mga sala? Linigan mo ako sa mga lihim na kasalan. … O Kagurangnan, sakong kusog asin sakong Paratubos.”
Psalm 19:12, 14
Girumdomon Pabayae an Dios na inspeksyonon an saimong puso bago pa makagibo nin danyos an lihim na kasalan.
Moment 17
Dios kan Sakong Ina
Isinasaysay ni Jay Kesler an manongod sa sarong marino na nagkasala mantang naka-leave sa sarong siyudad na may pantalan. Pagkatapos, mantang nakahigda sa saiyang kama, dai siya makaturog. Pirmi na nagbabalik an saiyang isip sa saiyang ina na may takot sa Dios asin sa mainit, mapagmoot, asin malinig na buhay na binuhay kaini. Kan huri nagbangon siya sa saiyang kama, nagluhod, asin nag-ampo, “Dios kan sakong ina, patawadon Mo ako.” Duman mismo sa kilid kan kama nagin siyang Kristiano, asin nagpadagos siyang nagserbi sa Kagurangnan.
“Tokdoan an aki sa dalan na dapat niyang lakawan, asin kun gurang na siya dai na siya maghahale diyan.”
Proverbs 22:6
Girumdomon An buhay nin sarong matinumanon na magurang padagos na nagwawalat dawa haloy nang nagtapos an mga tataramon.
Moment 18
Mas Dakula an Saiyang Kamot Kisa sa Sako
Kan panahon kan mga lumang tindahan sa baryo, kan an mga pasas ipinapabakal nin dai nakapakete, sinabihan kan sarong paratinda an sarong sadit na lalaki na pwede siyang magkua nin sarong kumpos. Nagduwa-duwa an aki, kaya an paratinda iyo na an nagdukot sa kahon asin siya mismo an nagtao kan sarong kumpos. Pagkatapos, may naghapot sa aki kun taano ta haloy siya nagkua. An saiyang simbag: “Mas dakula an saiyang kamot kisa sa sako.” Bakong maraot na pag-isip! Pirming itinatao kan Dios an Saiyang pinakamarahay sa mga nagtatao sa Saiya kan pagpili.
“Bago pa sinda mag-apod, sisimbagon Ko na; asin mantang nagtataram pa sinda, madadangog Ko na.”
Isaiah 65:24
Girumdomon Pabayae an Dios na magpili — mas dakula an Saiyang kamot kisa sato.
Moment 19
Kun an mga Aki Nagsuway sa Dalan
Nadangog ko daw na sinabi mo, “Pinrobaran kong magin marahay na magurang, alagad an sakong mga aki dai nagsunod sa mga dalan kan Kagurangnan. Ano an dapat kong magin pagmansay?” Sinasabi kan Biblia na darahon ta an gabos na kaburongan sa Dios sa pag-ampo, asin ipinapangako kaini na an Saiyang katoninongan mabantay sa satong mga puso asin isip. Sinasabi man kaini an manongod sa Kagurangnan mismo: mapasensya Siya, dai Niya gustong may mapahamak.
“An Kagurangnan … mapasensya sato, dai Niya gustong may mapahamak kundi an gabos makapagsolsol.”
2 Peter 3:9 (hilingon man an Philippians 4:6–7)
Girumdomon Padagos na mag-ampo — mas mapasensya an Dios sa satong mga aki kisa sato.
Moment 20
Mabubuhay Ka
May sarong chaplain na nagsaysay kaining istorya hale sa World War II: “Mantang ibinababa ninda an mga nadamay, may sarong hoben na lalaki, mga anom na pye duwa an langkaw, blond asin kulot an buhok. Naghihingagdan na siya. Naghuhuyong siya, ‘Chaplain, mabubuhay daw ako?’ Ipinailing kan doktor an saiyang payo. Sinabi ko, ‘Aki, gurano mo kamidbid si Jesu-Cristo?’ Nagngirit siya. ‘An pinakamaogmang aldaw sa sakong buhay iyo kan nagsabi ako nin iyo ki Jesu-Cristo.’ Sinabi ko saiya, ‘Mabubuhay ka.’” An hoben na lalaking idto may buhay na mayong katapusan.
“Magtubod ka sa Kagurangnan na Jesu-Cristo, asin maliligtas ka.”
Acts 16:31
Girumdomon An pagsabi nin iyo ki Jesus iyo an pagsabi nin iyo sa buhay na dai matatapos.
Moment 21
Mga Halipot na Sentensya
May sarong kolumnista sa periodiko na nagtao nin sarong sadit na giya sa pagpadakula nin aki: sarong serye ini nin mga halipot na sentensya. “Hugasi an kamot mo.” “Suklayi an buhok mo.” “Magpagupit ka.” “Magsurat ka ki Lola.” Pamilyar daw? Si Apostol Pablo, kan nagsurat siya sa saro sa mga simbahan, naggamit man nin mga halipot na sentensya.
“Pirmi kamong mag-ogma. Mag-ampo kamo nin dai nagpupundo. Sa gabos na bagay magpasalamat kamo; ta ini an kabotan nin Dios para saindo ki Cristo Jesus.”
1 Thessalonians 5:16–18
Girumdomon An nagkapirang pinakamarahay na tokdo nin Dios kaya sa sarong hinangos sana.
Moment 22
Pinapapundo Daw Ninda Ini sa Banggi?
Sarong sadit na lalaki, kan enot niyang mahiling an Niagara Falls, naghapot, “Tatay, pinapapundo daw ninda ini sa banggi?” Dai, dai ninda ini pinapapundo. Padagos asin nag-aapaw ini — arog kan pagkamoot nin Dios. Aram nin Dios an gabos manongod sato, asin dawa siring namomotan Niya kita. “Siring kadakula an pagkamoot nin Dios sa kinaban” — iyo ika asin ako asin an gabos na tawo sa kinaban.
“Ta siring kadakula an pagkamoot nin Dios sa kinaban, kaya itinao Niya an Saiyang bugtong na Aki, tanganing an siisay man na magtubod sa Saiya dai mapahamak kundi magkaigwa nin buhay na mayong katapusan.”
John 3:16
Girumdomon An pagkamoot nin Dios dai nagpupundo.
Moment 23
Marahay na Bareta asin Maraot na Bareta
Isinaysay kan parasurat na si Gary Inrig an manongod sa sarong lalaki na nagreklamo sa saiyang psychiatrist manongod sa saiyang inferiority complex. Pagkatapos kan halabang sesyon, sinabi kan doktor, “An marahay na bareta, mayo kang complex. An maraot na bareta, kulang ka talaga.” Kun iisipon, gabos kita kulang sa sarong paagi — gabos kita nagkasala. Alagad an marahay na bareta, namomotan kita nin Dios, asin paagi sa Saiyang tabang magigin kita an gabos na gusto Niya na magin kita. Marahay an pagkasabi kan saro: an mga rekurso nin Dios pirming kasukol kan Saiyang mga hinahagad.
“Ta an gabos nagkasala asin kulang sa kamurawayan nin Dios.”
Romans 3:23
Girumdomon Gabos kita kulang — asin an grasya nin Dios sobra pa sa igo.
Moment 24
An Pinakabagong Bareta
Mantang nagbibisita sa mga amigo sa England, naghapot an poeta na si Tennyson sa sarong mamomoton na gurang na babayi, “Iyo, Nanay, ano an bareta?” Simbag niya, “Mr. Tennyson, dai mo pa daw nadangog? Si Cristo Jesus nagadan para sa saimong mga kasalan.” “Ay, lumang bareta na iyan,” sabi niya. “Bako — bagong bareta iyan, asin marahay na bareta!” An tataramon na ebanghelyo boot sabihon marahay na bareta. Sa kinaban na puno nin maraot na bareta, makapaginhawa nanggad na madangog an marahay na bareta, arog kan pagsaysay ni Pablo.
“Si Cristo nagadan para sa satong mga kasalan sono sa Kasuratan, … ilinubong Siya, asin … nabuhay giraray Siya sa ikatolong aldaw.”
1 Corinthians 15:3–4
Girumdomon An ebanghelyo dai nagugurang — pirmi ining marahay na bareta.
Moment 25
An Dios Mismo an Nag-abot
May sarong propesora sa kolehiyo na nakaresibi nin grant para mag-research sa ibang nasyon alagad dai siya nakahanap nin kasalida, kaya ni-record niya sa tape an saiyang mga leksyon. Bago siya naghale, naglaog siya nin hinanyog sa klasrom tanganing hilingon kun ano an nangyayari. Nangalas siya ta mayo nin estudyante — kundi diesiotsong tape recorder sana sa mga tukawan, na nagre-record kan gabos niyang sinasabi. An Dios dai nagpadara sato nin tape recording kan may mensahe Siya para sato. Siya mismo an nag-abot.
“Asin an Tataramon nagin laman asin nag-iirok sa tahaw ta.”
John 1:14
Girumdomon An Dios dai nagpadara nin recording — ipinadara Niya an Saiyang Aki.
Moment 26
An Diamante na Sesenta Sentimos
May sarong pawnbroker na nagbutang nin karatula sa saiyang bintana na nag-aalok nin singsing na diamante na nagkakahalaga nin limang gatos na dolyar sa halagang sesenta sentimos sana. Sa laog nin limang aldaw yaon duman an karatula, asin mayo ni sarong tawo na naglaog para bakalon iyan. An dakulang regalo nin Dios na kaligtasan iniaalok nin libre ngunyan. An Kagurangnan na Jesus an nagbayad kaini kan Saiyang buhay sa krus — alagad dakol an nag-aagi sana na halos dai man iniisip.
“An regalo nin Dios iyo an buhay na mayong katapusan ki Cristo Jesus na satong Kagurangnan.”
Romans 6:23
Girumdomon Dai pag-agihan an pinakadakulang regalo na iniaalok kasuarin man.
Moment 27
An Pagkamoot an Bulong
“An pagkamoot iyo an bulong sa hilang kan kinaban,” sabi ni Dr. Karl Menninger, an nagtukod kan bantog na Menninger Clinic. Sinabihan niya an bilog niyang staff — mga doktor, nars, orderly, asin mga paralinig — na an pinakaimportanteng maitatao ninda sa pasyente iyo an pagkamoot. Sinabi kan Kagurangnan na Jesus, “Ini an mga bagay na sinabi Ko saindo, tanganing an Sakong kaogmahan magdanay saindo, asin an saindong kaogmahan magin bilog.”
“Ini an Sakong pagboot, na mamotan nindo an lambang saro arog kan pagkamoot Ko saindo.”
John 15:12
Girumdomon An pagkamoot iyo an bulong nin Dios — asin kita inaapod na itao ini.
Enot na Seksyon · Mga Momento 28–78
Pagmidbid ki Cristo
Kaligtasan, an krus asin bagong buhay ki Jesu-Cristo.
Pagmidbid ki Cristo · padagos
Moment 28
Sarong Tataramon sa Biblia: Pagtalikod
Pagtalikod (backsliding) — ano an boot sabihon kaini? Bakong bagong tataramon ini. An totoo, tataramon ini sa Biblia. Nanonompongan ta ini nin desisieteng beses sa Biblia, kadaklan sa libro ni Jeremias. An satong Dios iyo an padagos na nag-aapod sa parakasala na magsolsol, asin sa nagtumbalik na parapagtubod na magbalik. Ano man ika? Nadangog mo na daw asin sinunod an Saiyang apod? Sa ikatolong kapitulo ni Jeremias mababasa ta:
“Magbalik kamo, kamong mga aki na nagtalikod, asin papaomayan Ko an saindong pagtalikod.”
Jeremiah 3:22
Girumdomon Inaapod pa man kan Dios an nagsuway na mag-uli, asin Siya nagpapaomay.
Moment 29
An Nahihiling nin Dios sa Saimong Puso
Kun posible na hilingon an pinakalaog kan saimong puso, ano an satong manonompongan? Manonompongan daw ta an dakulang parte para sa negosyo asin pagkua nin kwarta, an saro pang parte para sa kaogmahan, asin iba pa? Ano an nahihiling nin Dios kun hinihiling Niya an saimong puso? Sinasabi kan Biblia, “An puso mapadaya labi sa gabos na bagay, asin grabe an karaotan.” Bakong magayon na ladawan. Garo baga kaipuhan nin transplant. Alagad mayo kang manonompongan na doktor sa kinaban na makakagibo kaining operasyon. An Kagurangnan na Jesus sana an makakatao saimo kan bagong puso na iyan. Sa Biblia mababasa ta:
“Tatawan Ko man kamo nin bagong puso, asin bagong espiritu an ibubutang Ko sa saindong laog: asin hahalion Ko an pusong gapo sa saindong laman, asin tatawan Ko kamo nin pusong laman.”
Ezekiel 36:26
Girumdomon An Kagurangnan na Jesus sana an makakatao saimo nin bagong puso.
Moment 30
Sarong Espirituwal na Heart Transplant
Kada taon rinibong tawo an nagagadan sa atake sa puso. May espirituwal man na kondisyon kan puso na grabe. An totoo, ipinapahiling kan Biblia na gabos kita may kondisyon na iyan sa puso. Mababasa ta ki Jeremias, “An puso mapadaya labi sa gabos na bagay, asin grabe an karaotan.” Gabos kita nangangaipo nin bagong puso — nin heart transplant. An Dakulang Doktor, an Kagurangnan na Jesus, sana an makakatao saimo kaining bagong puso. Magdangog ka:
“Tatawan Ko man kamo nin bagong puso, asin bagong espiritu an ibubutang Ko sa saindong laog: asin hahalion Ko an pusong gapo sa saindong laman, asin tatawan Ko kamo nin pusong laman.”
Ezekiel 36:26
Girumdomon An Dakulang Doktor sana an makakatao saimo nin bagong puso.
Moment 31
Sarong Biograpiya na Tolo an Pahina
May sarong lalaki na pirming nagdadara nin sadit na libro. Inaapod niya ining saiyang biograpiya. Tolo sana an pahina kaini, asin mayo ni sarong tataramon na nakasurat sa ano man sa sainda. An enot na pahina itom. Iyan, sabi niya, an saiyang kasalan, an saiyang kamugtakan sa saiyang kinamundagan. An ikaduwang pahina pula. Ini an nagrerepresentar kan dugo ni Cristo na ibinulos para sa saiyang mga kasalan. An ikatolong pahina puti. An huring pahina na ini nagrerepresentar sa saiya mismo, hinugasan sa dugong idto asin pinaputi labi pa sa niyebe. Sinasabi kan Biblia, sa 1 Juan kapitulo uno:
“…asin an dugo ni Jesu-Cristo na Saiyang Aki nagliliig sato sa gabos na kasalan.”
1 John 1:7
Girumdomon Itom sa kasalan, pula sa Saiyang dugo, puti arog kan niyebe.
Moment 32
Buhay sagkod Kasagkoran
Si Jesu-Cristo buhay sagkod kasagkoran! Iyo idto an makangangalas na bareta na nakakua kan atensyon kan kinaban kan suanoy, asin iyo idto an mensahe na nagbalyo kan buhay kan minilyon na tawo poon kaidto. An mensahe kan pagkabuhay giraray makakabalyo nin bilog kan saimong buhay. An buhay na Cristo nagpapangako sato, sa Roma:
“Na kun ihayag mo paagi sa saimong ngabil na si Jesus iyo an Kagurangnan, asin magtubod ka sa saimong puso na binuhay Siya giraray kan Dios hale sa mga gadan, maliligtas ka. Ta paagi sa puso an tawo nagtutubod tanganing ibilang na matanos; asin paagi sa ngabil inihahayag niya ini tanganing maligtas.”
Romans 10:9–10
Girumdomon An Cristo na nabuhay giraray makakabalyo nin bilog kan saimong buhay ngunyan.
Moment 33
Andam Ka Na Daw sa Aldaw nin Paghukom?
Amigo, pwede daw tabi akong makahagad nin sadit na panahon mo? May sarong importante asin personal na hapot ako na gusto kong ihapot saimo. Andam ka na daw para sa aldaw nin paghukom? Sinasabi kan Biblia na gabos kita magagadan nin sarong beses. Siyempre aram ta na totoo iyan. Alagad padagos kitang magbasa: pagkagadan, an paghukom. Alagad an sunod mismong bersikulo may marahay na bareta. Binayadan na ni Cristo an kastigo para sa satong mga kasalan. Sa siisay man na mag-ako sa Saiya, nagtatao Siya nin kapatawadan.
“Asin arog kan pagkatalaga sa mga tawo na magadan nin sarong beses, asin pagkatapos kaini an paghukom: siring man si Cristo ipinadolot nin sarong beses tanganing pasanon an mga kasalan nin dakol; asin sa mga naghahalat sa Saiya, maabot Siya sa ikaduwang beses, bako na para sa kasalan, kundi para sa kaligtasan.”
Hebrews 9:27–28
Girumdomon Binayadan ni Cristo an kastigo; an Saiyang kapatawadan iniaalok saimo ngunyan.
Moment 34
OK Ka Daw Talaga?
Pag-olayan ta an tataramon na “OK.” An duwang letrang iyan enot na ginamit kan Democratic O.K. Club kaidtong 1840. Si Presidente Martin Van Buren namundag sa Kinderhook, New York, kaya inapod siya kan mga tawo na “Old Kinderhook.” Sinuportaran siya kan saiyang mga amigo para sa saro pang apat na taon, asin an “OK” nagin boot sabihon na “marahay man.” Ngunyan ginagamit ta ini aroaldaw. Alagad maghapot kita nin mas seryosong hapot: Ano an kamugtakan kan saimong espirituwal na buhay? Simbag mo “OK,” alagad OK ka daw talaga? Sinabi kan Kagurangnan na Jesus, “Nag-abot Ako tanganing magkaigwa sinda nin buhay.” Sa Efeso kapitulo duwa mababasa ta:
“Na kan panahon na idto mayo kamo ki Cristo… mayo nin paglaom, asin mayo nin Dios sa kinaban: alagad ngunyan ki Cristo Jesus kamo na kaidto harayo pinaharani paagi sa dugo ni Cristo.”
Ephesians 2:12–13
Girumdomon Mayo si Cristo, kita nawawara; sa Saiya, OK kita nanggad.
Moment 35
Kasimple nin A, B, C
Nadangog ko daw na sinabi mo, “Dai ko nasasabotan kun ano an boot sabihon kan pagigin Kristiano”? Totoo na may kasimplehan an kaligtasan, asin may kakomplikaran man. Mayo nin tawo sa kinaban na nakakasabot kan gabos kaini. Itinatao Niya sato an kapatawadan, buhay na mayong katapusan, sarong harong sa langit. Dai ta masabotan an gabos, alagad matutubodan ta an gabos. Asin an kasimplehan? Isipa an ABC. A: “An gabos nagkasala, asin kulang sa kamurawayan nin Dios.” B: “Hilinga an Kordero nin Dios, na naghahale kan kasalan kan kinaban.” Nagmamansay kita sa Kagurangnan na Jesu-Cristo tanganing halion an gabos tang kasalan. C: nasa saimo an desisyon. Sinabi ni Jesus:
“Madigdi kamo sa Sako, gabos kamong mga napapagal asin may mabigat na pasan, asin papahingaloon Ko kamo.”
Matthew 11:28
Girumdomon Dai ta masabotan an gabos, alagad matutubodan ta an gabos.
Moment 36
Tinapay para sa Kalag
Gabos kita nagugutom. An satong hawak nangangaipo nin kakanon, alagad an satong kalag nangangaipo man nin sustansya. Dai kita mabubuhay sa tinapay sana. An enot na hakbang iyo an pag-ako na kita may espirituwal na gutom. An satong kalag asin laog na buhay nangangaipo man nin sustansya. Pinapakakan ta an satong hawak aroaldaw tanganing magdanay na buhay asin mabsog an gutom. Alagad paano an espirituwal na gutom na yaon sato? An klase nin buhay na itinatao ni Jesus iyo an buhay sagkod kasagkoran. Aroaldaw mapapakakan ta an buhay na ini na itinao Niya sato paagi sa pagbasa kan Saiyang Tataramon asin pakipag-olay sa Saiya sa pag-ampo. Sinabi ni Jesus:
“Ako an tinapay nin buhay: an minadigdi sa Sako dai nanggad gugutomon; asin an nagtutubod sa Sako dai nanggad uuhawon.”
John 6:35
Girumdomon Pakakana an saimong kalag aroaldaw kan Tataramon nin Dios asin pag-ampo.
Moment 37
Pinaharani paagi sa Saiyang Dugo
Girumdomon mo na kan mga aldaw na idto nabubuhay ka na harayo ki Cristo, nawawara, mayo nin Dios asin mayo nin paglaom. Alagad ngunyan sadiri ka na ni Cristo Jesus. Ini an nagkapirang bersikulo hale sa Efeso kapitulo duwa:
“…mayo kamo ki Cristo… mayo nin paglaom, asin mayo nin Dios sa kinaban: alagad ngunyan ki Cristo Jesus kamo na kaidto harayo pinaharani paagi sa dugo ni Cristo. Ta Siya an satong katoninongan…”
Ephesians 2:12–14
Girumdomon Kaidto harayo sa Dios, ngunyan pinaharani kita paagi sa dugo ni Cristo.
Moment 38
Ilinubong sa Sarong Bulawan na Cadillac
May sarong mayaman na lalaki na gustong ilubong nin bongga. Pagkagadan niya, binasa an saiyang testamento asin sinunod an mga instruksyon. Ipinatukaw siya sa likod kan manibela kan sarong Cadillac na purong bulawan, asin an kotse ibinutang sa atubangan kan sarong dakulang lulubngan na kinalot sa saiyang rancho. Sa sarong senyal binuhian an preno, asin an kotse marahay na nagdalisdis pababa sa lulubngan kaiba an saiyang kagsadiri sa laog. Kan nagpundo na ini, may saro na nagsabi, “Grabe, iyan an buhay!” Siyempre bakong buhay iyan, ta gadan na an lalaki. An Kagurangnan na Jesus sana an may buhay na mayong katapusan para saimo, asin iyo ining buhay na mas masagana. Sinabi Niya:
“Ako an pagkabuhay giraray, asin an buhay: an nagtutubod sa Sako, dawa magadan siya, mabubuhay siya.”
John 11:25
Girumdomon An tunay na buhay nanonompongan sana sa Kagurangnan na Jesus, bako sa kayamanan.
Moment 39
Panlinig para sa Laog
Kun hiling-hilingon mo an mga magasin ngunyan, dai mo maiiwasan na mangalas sa dakol na paagi sa pagdanay na malinig. May mga sabon panligo, shampoo, sabon panlaba, panlinig nin bintana. Halaba an lista. Alagad napansin mo daw na an mga panlinig na ini gabos para sa luwas, mayo para sa laog kan tawo? Asin sa katunayan, an laog an pinakaimportante. Kaipuhan ta mag-ampo kaiba si David, “Hugasan Mo ako nin marhay sa sakong karaotan, asin linigan Mo ako sa sakong kasalan.” Dangoga kun ano an sinasabi kan Biblia:
“…ta an KAGURANGNAN dai naghihiling arog kan paghiling kan tawo; ta an tawo naghihiling sa luwas na itsura, alagad an KAGURANGNAN naghihiling sa puso.”
1 Samuel 16:7
Girumdomon An Kagurangnan sana an makakalinig sato sa laog.
Moment 40
Banggaan o Pagbuto?
Duwang aking lalaki an nag-oolay. Sabi ni Bobby, “Jimmy, mas gusto mo daw na mabanggaan o madamay sa pagbuto?” “Dai ko aram. Ika, arin?” May simbag si Bobby: “Sa pagbuto. Ta kun banggaan, yaon ka pa man duman. Alagad kun pagbuto, sain ka na?” Marahay na hapot, Bobby. Sain ka? Marahay na hapot iyan para ki Adan asin ki Eva. Marahay na hapot iyan na ihapot ta sa sadiri ta: Sain ako sa hawak, sa isip, asin an pinakaimportante sa gabos, sain ako sa espiritu? An Dios naghapot:
“Asin inapod kan KAGURANGNAN na Dios si Adan, asin sinabi Niya saiya, Sain ka?”
Genesis 3:9
Girumdomon Ihapot nin onesto sa sadiri mo: sain ako sa espiritu?
Moment 41
Mga Kurit nin Tinapay para sa T-Bone Steak
Mga dahilan na ginigibo kan mga tawo. Makangangalas an mga dahilan na ginigibo kan mga tawo tanganing dai magin Kristiano, sarong tunay na parapagtubod. An iba nagsasabi na dakol an dapat nindang bulagan, asin totoo ini. Garo baga pagbulag sa nagkapirang kurit nin tinapay kapalit an sarong T-bone steak. An itinatao saimo kan Kagurangnan sa kaligtasan sarong milyon na beses na mas mahal kisa sa ano man na tibaad bulagan mo. Gusto kan Dios na mapasaimo an pinakamarahay, sa buhay na ini asin sa buhay na maabot. Sinabi kan Kagurangnan na Jesus:
“Nag-abot Ako tanganing magkaigwa sinda nin buhay, asin tanganing magkaigwa sinda kaini nin mas masagana.”
John 10:10
Girumdomon An binubulagan mo mga mumho sana kun ikukumparar sa itinatao ni Cristo.
Moment 42
Kaligtasan na Ikaw Sana an Magibo
An karatula sa bintana kan tubero nagsasabi, “Ika mismo an maggibo, dangan apodon mo kami.” Sa pagkaaraman ta sana, naeksperyensyahan ko iyan kaidto pa sana. Ngunyan may nagkapirang bagay sa harong na kaya mong gibohon sa sadiri mo na dai na nag-aapod nin propesyonal, alagad pagdating sa espirituwal na mga bagay, mas marahay na mag-apod ka sa Kagurangnan. An kaligtasan na ika sana an maggibo pirming nagpapara. Kun kita bilang mga parakasala nag-aapod sa Kagurangnan para sa kaligtasan, dai Niya kita pinapaharayo nanggad. Arog kan Saiyang ipinangako, “An minadigdi sa Sako dai Ko nanggad itatapok.” Sa Roma kapitulo 10 mababasa ta:
“Ta an siisay man na mag-apod sa ngaran kan Kagurangnan maliligtas.”
Romans 10:13
Girumdomon Dai pagprobaran na ika sana an mag-ayos kan saimong kalag — mag-apod ka sa Kagurangnan.
Moment 43
Hinahalit pasiring sa Aki
Napansin mo na daw na an mga tanom hinahalit pasiring sa banaag kan aldaw? Pwede mo sindang ipaliko na nakatalikod sa aldaw, alagad dai mahaloy mapaatubang giraray sinda pasiring duman. Arog man kaini kita hinahalit pasiring sa Aki — S-O-N — an Aki nin Dios. Alagad dakol na tawo an nagbabatok kaining paghalit. Ipinapaliwanag kan sunod na bersikulo na an sinasabi Niya iyo kun paano Siya itataas hale sa daga sa krus. Inaawis mi kamo na dai magbatok sa Aki nin Dios, na gustong ipahiling saimo an banaag kan Saiyang pagkamoot. Sinabi kan Kagurangnan na Jesus:
“Asin Ako, kun Ako itaas hale sa daga, hahalion Ko an gabos na tawo pasiring sa Sako.”
John 12:32
Girumdomon Dai pagbatokan an Aki; magbuelta pasiring sa Saiyang pagkamoot.
Moment 44
An Gabos na Tuhod Maluhod
Sinasabi mo, “Dai ako interesado sa ano man na may koneksyon sa Dios o sa Kagurangnan na Jesu-Cristo.” Sinasabi sato kan Biblia na huli ta an Kagurangnan na Jesus nagduman sagkod sa krus para sato, itinao sa Saiya kan Dios an ngaran na labi sa gabos na ngaran, asin sarong aldaw an gabos na tuhod maluhod sa Saiyang atubangan. Tibaad panahon na tanganing hilingon giraray an Biblia. Iyo sana ining libro na nagsasabi sato kan balangkas kan mga mangyayari sa maabot. An ibang libro tibaad nagpapaliwanag, alagad ini an sinasabi nin Dios.
“Kaya an Dios man nagtaas sa Saiya nin labi, asin nagtao sa Saiya nin ngaran na labi sa gabos na ngaran: tanganing sa ngaran ni Jesus an gabos na tuhod maluhod … asin an gabos na dila maghayag na si Jesu-Cristo iyo an Kagurangnan, sa kamurawayan nin Dios na Ama.”
Philippians 2:9–11
Girumdomon Sarong aldaw an gabos na tuhod maluhod; mas marahay na magluhod sa Saiya ngunyan na.
Moment 45
An Pakikiiba sa Sadiri Ko
May problema ako. An sakong problema bakong gayo an pakikiiba sa sakong palibot, kundi an pakikiiba sa sadiri ko. Sa paghona ko may siring man na problema si Apostol Pablo. Nagsurat siya, “Kun gusto kong maggibo nin marahay, an maraot yaon sa sako.” Makapaluya iyan, bako? Alagad nakanompong man siya nin tabang. Basaha an bilog na istorya sa libro nin Roma. Tinapos niya an siring man na ikapitong kapitulo sa makangangalas na mga tataramon na ini:
“O kaherak-herak na tawo ako! Siisay an maliligtas sa sako hale sa hawak kaining kagadanan? Nagpapasalamat ako sa Dios paagi ki Jesu-Cristo na satong Kagurangnan.”
Romans 7:24–25
Girumdomon Kaya akong luwason ni Cristo sa pakikilaban sa sadiri ko.
Moment 46
An Dios Nakakua nin A
Si William Lyon Phelps nagtokdo nin English literature sa Yale University sa laog nin kwarenta y unong taon. Mantang nag-gagrado nin mga eksamen dai pa nahaloy bago an Pasko sarong taon, nakanompong siya kaining simbag: “An Dios sana an nakakaaram kan simbag sa hapot na ini. Maogmang Pasko.” Ibinalik ni Phelps an papel na may kaibang nota: “An Dios nakakua nin A; ika nakakua nin F. Maogmang Bagong Taon.” Tibaad mangirit kita. Totoo na may mga bagay na an Dios sana an nakakaaram, alagad gusto Niya nanggad na midbidon ta Siya. Iyo iyan an dahilan kun taano ta ipinadara Niya an Saiyang Aki, an Kagurangnan na Jesu-Cristo, digdi sa planetang Daga. Gurano mo kamidbid an Kagurangnan na Jesus? Midbid mo daw Siya bilang personal na Paraligtas? Sinasabi kan Juan kapitulo uno manongod sa Saiya:
“Yaon Siya sa kinaban, asin an kinaban linalang paagi sa Saiya, alagad an kinaban dai nakamidbid sa Saiya.”
John 1:10
Girumdomon Ipinadara kan Dios an Saiyang Aki tanganing personal ta Siyang midbidon.
Moment 47
An Kaogmahan iyo an Kapatawadan
May nagsabi, “An kaogmahan iyo an pagigin nasasabotan. An kaogmahan iyo an pagkaigwa nin harong. An kaogmahan iyo an pagkaaram na may nagmamalasakit. An kaogmahan iyo an kapatawadan kan mga kasalan.” Gusto ko an huri. An kaogmahan iyo an kapatawadan kan mga kasalan. Kayang patawadon nin Dios an satong mga kasalan huli ta si Jesu-Cristo nagadan sa krus para sa satong mga kasalan. Sinasabi sato kan Dios sa Biblia:
“Kun ihayag ta an satong mga kasalan, Siya matinumanon asin matanos na patawadon an satong mga kasalan, asin linigan kita sa gabos na dai pagkamatanos.”
1 John 1:9
Girumdomon An tunay na kaogmahan iyo an pagkaaram na pinatawad na an saimong mga kasalan.
Moment 48
Napasalamatan Mo Na Daw Siya?
Tiniis ni Jesus an krus para saimo asin sako. Inagihan Niya an grabeng kolog asin kasupogan tanganing darahon sato an kaligtasan. Pinutungan ninda nin korona nin mga tunok an Saiyang payo. Linansangan ninda an Saiyang mga kamot. Napasalamatan mo na daw Siya? Sinasabi kan Biblia:
“Mantang nagmamansay ki Jesus, an Poon asin Paraotob kan satong pagtubod; na huli sa kaogmahan na nakaandam sa Saiya tiniis Niya an krus, dai pinagtagalan an kasupogan, asin nakatukaw na sa too kan trono nin Dios.”
Hebrews 12:2
Girumdomon Tiniis ni Jesus an krus para saimo; maggamit nin panahon tanganing pasalamatan Siya.
Moment 49
Dai Siya Nagpapara
May nagsabi, “Grabe an kadayaan kan mga tawo ngunyan. Halos dai mo aram kun siisay an tutubodan.” Sinasabi sato kan Biblia kun siisay an tutubodan. An mga tawo tibaad magpara, an mga plano tibaad magpara, alagad Siya dai nanggad nagpapara. Dai pa Siya nagpara kasuarin man sa siisay man. Siya, an Kagurangnan na Jesu-Cristo, an magiibahan saimo sagkod sa langit. Sinabi Niya, “Asin tinatawan Ko sinda nin buhay na mayong katapusan; asin dai nanggad sinda mapapahamak.”
“Magtubod ka sa Kagurangnan na Jesu-Cristo, asin maliligtas ka, ika asin an saimong pamilya.”
Acts 16:31
Girumdomon An mga tawo tibaad magpara saimo, alagad an Kagurangnan na Jesus dai nanggad.
Moment 50
Kun Tama an Librong Ini
May sarong lalaki na nagpoon magbasa kan Biblia sa enot na beses. Pagkatapos magbasa nin dikit, sinabi niya sa sadiri niya, “Kun tama an librong ini, sala ako.” Nagpadagos siyang nagbasa asin nagsabi, “Kun tama an librong ini, nawawara ako.” Nagpadagos siya, na sinisiyasat an Kasuratan, sagkod na nasabi niya, “Kun tama an librong ini, pwede akong maligtas.” Bilang parakasala, nagtubod siya sa Kagurangnan na Jesus bilang saiyang personal na Paraligtas. Ngunyan masasabi niya, “Tama an librong ini, asin ligtas na ako, namundag giraray, asin padiretso na sa langit.” Sa Bagong Tipan mababasa ta:
“Ini sarong mapagtutubodan na sinabi, asin dapat na akoon kan gabos, na si Cristo Jesus nag-abot sa kinaban tanganing ligtason an mga parakasala.”
1 Timothy 1:15
Girumdomon Tama an Librong Ini, asin ipinapahiling kaini an dalan tanganing maligtas.
Moment 51
Sa Daon na Duyaw
Si Lord Byron tibaad iyo an pinakamakusog an dating sa mga English Romantic poet. Nagpakawili siya sa paghanap nin kaogmahan sa kinaban, alagad bako nin haloy. Kan treynta y seis pa sana siya, sa huring taon kan saiyang buhay, nagsurat siya, “An sakong mga aldaw yaon na sa daon na duyaw; an mga burak asin bunga kan pagkamoot wara na; an ulod, an pagkaraot, asin an kamondoan sako na sana!” Ibang-iba an buhay asin panahon kan sarong parapagtubod, an saro na nagtubod sa Kagurangnan na Jesus bilang personal na Paraligtas. Dangoga ini:
“Alagad an dalan kan matanos arog kan maliwanag na ilaw, na nagliliwanag pa nin mas sagkod sa bilog na aldaw.”
Proverbs 4:18
Girumdomon An dalan kan parapagtubod nagliliwanag pa, bakong nagdidiklom, sa paglihis kan mga taon.
Moment 52
Igo Na Daw an Saimong Pinakamarahay?
Alagad may nagsasabi, “Kun gibohon ko an pinakamarahay na kaya ko, dai daw ako makakaduman sa langit?” An pinakamarahay na kaya mong gibohon bakong igo. Alagad an natapos na gibo ni Cristo igo. Magtubod ka sa Saiya. An simbag nin Dios yaon sa Biblia, sa Juan kapitulo 3:
“An nagtutubod sa Aki may buhay na mayong katapusan: asin an dai nagtutubod sa Aki dai makakahiling nin buhay; kundi an kaanggotan nin Dios nagdadanay sa saiya.”
John 3:36
Girumdomon An satong pinakamarahay bakong igo, alagad an natapos na gibo ni Cristo igo.
Moment 53
May Insurance Daw an Saimong Buhay?
An fire insurance makakabayad nin kantidad nin kwarta kun magkakalayo, alagad dai kaini mapupugulan an kalayo o mapapaladop iyan, o maibabalik an mga kagamitan o mga tawo na nawara. Kaya inaawis kan Kagurangnan na Jesus an Saiyang mga parasunod na dai magtipon nin kayamanan digdi sa daga, kun sain ini pwedeng maraot o makawat, kundi sa langit, kun sain ini ligtas. Mas mahal pa kisa sa saimong mga kagamitan an saimong buhay. May insurance daw an saimong buhay sa Dios? Nagtao Siya nin paagi, an solamenteng paagi: an pagigin aki nin Dios. An Ebanghelyo ni Juan nagtatao kan panuga.
“Alagad sa gabos na nag-ako sa Saiya, tinawan Niya sinda nin kapangyarihan na magin mga aki nin Dios, iyo an mga nagtutubod sa Saiyang ngaran.”
John 1:12
Girumdomon Akoon si Cristo, asin an saimong buhay ligtas sa Dios sagkod kasagkoran.
Moment 54
Kaogmahan asin Katoninongan sa Sakong Puso
May kaogmahan sa sakong puso, asin kaiba kaining kaogmahan may tunay na katoninongan ako. An kaogmahan asin katoninongan na ini nag-abot kan inako ko an Kagurangnan na Jesu-Cristo bilang sakong personal na Paraligtas. Tinubodan ko an Dios sa Saiyang tataramon. Hinale Niya an gabos kong kasalan asin tinawan ako nin buhay na mayong katapusan. Kinua Niya ako pasiring sa pamilya nin Dios tanganing magin kaiba ni Cristo sa pamana. Bako ini huli sa ano man na sakong merito; mayo man ako kaiyan. Parakasala ako sa atubangan nin Dios. Nagdigdi ako sa simpleng pagtubod, asin inako Niya ako. An sakong pag-ampo iyo na magkaigwa ka man kaining siring na kaogmahan. Sinabi Niya:
“An minadigdi sa Sako dai Ko nanggad itatapok.”
John 6:37
Girumdomon Magdigdi ka sa simpleng pagtubod; aakoon ka Niya.
Moment 55
Imahinara Sana
An organista na magreretiro na naghiling sa keyboard sa huring beses. Itinungo niya an saiyang payo asin pinunasan an luha mantang itinatao niya an trabaho nin organista sa sarong diesiotso anyos na musikero na dai pa napaprobaran. Nagkapirang semana an nakaagi, nagbalik siya sa simbahan asin dinangog an hoben na organista sa saiyang enot na recital. Nakakakulog nin kalag iyan. Sa saiyang pag-uli kan hapon na idto, sinabi kan gurang na organista sa sarong amigo, “Imahinara sana kun dai ko itinao an mga susi ki Johann Sebastian Bach.” May nagkomentaryo, imahinara sana kun dai ta itinao an mga susi kan satong buhay ki Jesu-Cristo. Imahinara sana. Salamat sa Dios, itinao ta. Sinasabi kan Biblia na kun an sarong tawo nagin Kristiano, nagigin siyang bilog na bagong tawo sa laog:
“Kaya kun an siisay man yaon ki Cristo, sarong bagong linalang siya: an mga lumang bagay nakaagi na; hilinga, an gabos nagin bago.”
2 Corinthians 5:17
Girumdomon Itao ki Jesu-Cristo an mga susi kan saimong buhay.
Moment 56
Pagdanay na Marigon sa Espiritu
Naoogma ka daw sa pag-ehersisyo kan hawak? Nagdadalagan ka daw, nagjo-jogging, o tibaad naglalakaw nin sarong distansya aroaldaw? O tibaad nag-aaerobics ka. Sabi ni Robert M. Hutchins, “Kun garo gusto kong mag-ehersisyo, naghihigda ako sagkod na mawara an pakamate na iyan.” Aram mo daw na may nagkapirang bersikulo an Biblia manongod sa pag-ehersisyo? Sinurat ni Apostol Pablo an mga tataramon na ini sa hoben na si Timoteo, na tibaad sarong atleta:
“Ta an ehersisyo kan hawak dikit sana an pakinabang: alagad an pagigin diosnon may pakinabang sa gabos na bagay, na may panuga para sa buhay ngunyan, asin para sa buhay na maabot.”
1 Timothy 4:8
Girumdomon Ehersisyohon an saimong hawak, alagad mas ehersisyohon an saimong kalag.
Moment 57
Kinidnap kan mga Alien
Mga dahilan. Kita sarong banwaan nin mga dahilan. May sarong aking lalaki na nagpaliwanag kun taano ta huri siya sa eskwelahan sa mga tataramon na ini: “Kinidnap ako kan mga alien asin inimbestigaran sa laog nin tolong oras.” Garo baga gibo-gibo sanang istorya iyan. An mga dahilan tibaad minsan umobra sa kapwa tawo, alagad paano sa Dios? Uubra daw sinda sa Saiya? An Dios aram an gabos; aram Niya an gabos na bagay, asin an satong mga dahilan dai kita madadara sa ano man na lugar. Alagad an Dios nagtao sato nin sarong libro, an Biblia, sarong libro na may mga simbag — mga simbag para sa buhay na mayong katapusan. Sinasabi kan Biblia:
“Asin arog kan pagkatalaga sa mga tawo na magadan nin sarong beses, asin pagkatapos kaini an paghukom.”
Hebrews 9:27
Girumdomon An mga dahilan dai uubra sa Dios, alagad an Saiyang Libro may simbag.
Moment 58
Pagbuhay kaiba an Sadiri Mo
Kaya mo daw na mabuhay kaiba an sadiri mo? An pagbuhay kaiba an satong sadiri nangangaipo na mabuhay kita na garo yaon kita sa atubangan nin Dios. Ta sa liwanag kan Saiyang presensya nahihiling ta an satong mga kasalan asin kakulangan, alagad naeeksperyensyahan man ta an kaogmahan kan Saiyang mapagpatawad na pagkamoot mantang nagtutubod kita sa Saiya. An tunay na pagdaog sa mga kaluyahan asin kasalan sa satong sadiri nanonompongan sana ki Cristo. Sinasabi sato ni Pablo sa saiyang surat sa mga taga-Roma:
“Bako, sa gabos na bagay na ini labi pa kita sa mga paradaog paagi sa Saiya na nagmoot sato.”
Romans 8:37
Girumdomon An pagdaog sa satong sadiring kasalan asin kaluyahan nanonompongan ki Cristo.
Moment 59
Dakol Daw na Dalan Pasiring sa Dios?
Saro sa pinakadakulang falsong katokdoan ngunyan iyo na dakol daw an dalan pasiring sa Dios. Kun sinsero daw an mga tawo, sabi ninda, dai importante kun arin na dalan an saindang lakawan; sa katapusan gabos sinda makakaabot sa parehong padumanan, sa langit. Alagad bako iyan an itinotokdo kan Biblia. Sa libro nin Mga Gibo, kapitulo 4 bersikulo 12, mababasa ta, “Asin mayo nin kaligtasan sa iba: ta mayo nin ibang ngaran sa irarom kan langit na itinao sa mga tawo, na paagi kaiyan kaipuhan kitang maligtas.” An Kagurangnan na Jesus iyo an ngaran na iyan. Sinabi Niya:
“Ako an dalan, an katotoohan, asin an buhay: mayo nin tawo na makakaabot sa Ama, kundi paagi sa Sako.”
John 14:6
Girumdomon Saro sana an dalan pasiring sa Ama: si Jesus.
Moment 60
Dai Nagsolsol na Sinda Naligtas
May nagkomentaryo, “Bago mo ibutang an saimong puso sa sarong bagay, maghiling-hiling ka asin ihapot sa sadiri mo: Maogma daw an mga tawo na may siring nang bagay?” Paano an kwarta? An mga mayaman daw parating maogmang tawo? Paano an kaligtasan? Nakamidbid ka na daw nin tawo na namundag giraray na nagsolsol sa saiyang desisyon? Mayo nin kaogmahan sa kinaban na arog kan kaogmahan kan kaligtasan, kan pagkaaram na pinatawad na an saimong mga kasalan. Sinasabi kan Biblia:
“Ta an kaogmahan kan KAGURANGNAN iyo an saindong kusog.”
Nehemiah 8:10
Girumdomon Mayo nin nagsolsol na nagtubod sinda ki Cristo.
Moment 61
Mayo nin “Tibaad,” Mayo nin “Siguro”
Dangoga an mayong katapusan na Tataramon nin Dios. An pagboot: “Ini an Saiyang pagboot, na magtubod kita sa ngaran kan Saiyang Aki na si Jesu-Cristo, asin mamotan an lambang saro.” An patotoo: “Ini an patotoo, na an Dios nagtao sato nin buhay na mayong katapusan, asin an buhay na ini yaon sa Saiyang Aki.” Iyo ini an pagtindog sa mga panuga! Ini mga tataramon nin kasiguraduhan hale sa enot na surat ni Apostol Juan. Mayo nin “tibaad” o “siguro” digdi. Gusto nin Dios na maaraman ta nin sigurado. Asin ini an kasiguraduhan:
“Ini an mga bagay na sinurat ko saindo na nagtutubod sa ngaran kan Aki nin Dios; tanganing maaraman nindo na kamo may buhay na mayong katapusan…”
1 John 5:13
Girumdomon Gusto nin Dios na maaraman ta — bakong hulaan — na kita may buhay na mayong katapusan.
Moment 62
Duwa Sana an Relihiyon
Nalibog ka na daw na dakol nin manlainlain na relihiyon, asin an lambang saro nagsasabi na sinda sana an tunay? Sinasabi na sa katunayan duwa sana. An sarong grupo iyo an gabos na naghahalat nin kaligtasan paagi sa saindang sadiring gibo; an saro, an gabos na naghahalat nin kaligtasan paagi sa Saro na iba an naggibo kaini. Alagad paano an gabos na marahay na gibo na nagibo ta na? Ginibo na kan Kagurangnan na Jesus an gabos para saimo. Ngunyan akoon Siya paagi sa pagtubod. Sa Biblia mababasa ta:
“Ta paagi sa grasya kamo naligtas paagi sa pagtubod; asin bako ini hale saindo: regalo ini nin Dios: bako hale sa mga gibo, tanganing mayo nin tawo na magpabantog.”
Ephesians 2:8–9
Girumdomon An kaligtasan nakasandig sa ginibo ni Cristo, bako sa satong ginigibo.
Moment 63
Pintura o Karpintero?
An sarong gurang asin lunok nang barko pinintarahan nin makinang na pintura kaya garo baga bago giraray. “Mas marahay na an itsura niya ngunyan,” sabi kan sarong lalaki sa saro pa. “Iyo,” an simbag, “alagad kaipuhan niya an mga karpintero, bako an mga parapintura.” Kinua kan lalaki an saiyang lanseta asin madali niya iyan na naitusok sa kilid kan barko. “Yaon pa man an lunok na kahoy,” sabi niya. “Sa irarom kan pintura, lunok pa man siya.” Sarong pintura imbes na karpintero. Ipinagigirumdom kaini sako an paagi kan iba na naghahanap nin tabang para sa saindang kalag. Nagkakaigwa sinda nin sadit na pintura nin relihiyon, mantang an totoo kaipuhan ninda an Punong Karpintero. Kun an Kagurangnan na Jesus maggibo nin sarong bagay, tama an paggibo Niya. Mababasa ta sa Corinto:
“Kaya kun an siisay man yaon ki Cristo, sarong bagong linalang siya: an mga lumang bagay nakaagi na; hilinga, an gabos nagin bago.”
2 Corinthians 5:17
Girumdomon Dai ka magkontento sa pintura nin relihiyon; pabayae an Punong Karpintero na gibohon kang bago.
Moment 64
Midbid ni Papa an Gabos Apuera sa Dios
Isinasaysay an manongod ki Mark Twain na kan nagbibiyahe siya sa Europa kaiba an saiyang aking babayi, garo baga para sa aki na an gabos na importanteng tawo midbid an saiyang ama. Haranihon na matapos an biyahe, sinabi niya, “Papa, midbid mo an gabos apuera sa Dios, bako?” Natatakot kami na dakol na tawo an arog ni Mark Twain. Dakol an midbid nindang tawo na importante sa buhay na ini, alagad dai ninda midbid an pinakaimportanteng Persona sa buhay na maabot. Sinasabi kan Biblia:
“Asin ini an buhay na mayong katapusan, na midbidon Ka ninda, an solamenteng tunay na Dios, asin si Jesu-Cristo, na Saimong ipinadara.”
John 17:3
Girumdomon Dikit sana an halaga kan pagmidbid sa mga importanteng tawo kun dai ta midbid an Dios.
Moment 65
Dai Matoninong sagkod na Magpahingalo sa Saimo
Gusto kong basahon an nagkapirang linya hale sa sarong booklet na nag-abot sa sakong lamesa. An iba nag-iisip na an maogma asin may kahulugan na buhay iyo an pagkaigwa nin marahay na panahon, mga amigo, dakol na kwarta, paggibo nin sarong bagay na may halaga, pag-abot sa itaas. Alagad gabos kita may midbid na mga tawo na may siring na mga bagay asin dawa siring mayo pa man laog. Taano? Sa salang lugar sinda nagpoon. An maogma asin may kahulugan na buhay nagpopoon sa Dios. Si Augustine an nagsabi, “Linalang Mo kami para sa Saimo, O Dios, asin an puso kan tawo dai matoninong sagkod na makanompong kan saiyang pahingalo sa Saimo.” Sinabi kan Kagurangnan na Jesus sa Biblia:
“Nag-abot Ako tanganing magkaigwa sinda nin buhay, asin tanganing magkaigwa sinda kaini nin mas masagana.”
John 10:10
Girumdomon An buhay na may kahulugan nagpopoon sa Dios.
Moment 66
May Sarong Nagmamalasakit
Hale sa booklet na How to Have a Happy and Meaningful Life nag-aabot an mga linya na ini: “An maogma asin may kahulugan na buhay nagpopoon sa Dios, sono sa Biblia. Hilinga an iniaalok nin Dios saimo: pagkamoot — may sarong nagmamalasakit saimo; seguridad — may sarong nagmamalasakit sa mangyayari saimo; katoninongan — may sarong nagmamalasakit sa saimong mga problema; katuyohan — may sarong nagmamalasakit kun may halaga an saimong buhay; mayong katapusan na padumanan — may sarong nagmamalasakit sa saimong maabot.” An Sarong iyan iyo an Kagurangnan na Jesu-Cristo.
“Ta siring kadakula an pagkamoot nin Dios sa kinaban, kaya itinao Niya an Saiyang bugtong na Aki, tanganing an siisay man na magtubod sa Saiya dai mapahamak, kundi magkaigwa nin buhay na mayong katapusan.”
John 3:16
Girumdomon An maogma asin may kahulugan na buhay nagpopoon sa Dios.
Moment 67
Mantsado sa Laog
Nadangog ko daw na sinabi mo, “Grabe an kamondoan ko. Garo mantsado an sakong laog huli sa sakong maraot na mga isip asin tataramon. Minsan garo grabe an sakong pagkamakasalan. Ano an dapat kong gibohon?” An Biblia nagtatao kan simbag sa 1 Juan kapitulo uno. Tama nanggad na kita patawadon nin Dios, ta si Cristo nagadan tanganing hugasan an satong mga kasalan. An dugo ni Jesu-Cristo na Saiyang Aki nagliliig sato sa gabos na kasalan.
“Kun sabihon ta na mayo kita nin kasalan, dinadaya ta an satong sadiri, asin an katotoohan wara sato. Kun ihayag ta an satong mga kasalan, Siya matinumanon asin matanos na patawadon an satong mga kasalan, asin linigan kita sa gabos na dai pagkamatanos.”
1 John 1:8–9
Girumdomon Ihayag an saimong mga kasalan; an Dios matinumanon na magpatawad asin maglinig.
Moment 68
An Pusa na Nahulog Hale sa Ika-32 na Piso
Sono sa sadit na papel na Have a Good Day, sarong pusa sa harong sa New York City an nahulog hale sa ika-32 na piso kan sarong building pasiring sa semento na bangketa. Sarong napisok na ngipon asin sadit na lugad sa daghan sana an inabot kan pusa. Nagkonklusyon an mga eksperto na an mga pusa may makangangalas na gyroscope sa saindang laog na nagpapaatu sainda na makadapo sa saindang mga bitis. Mientras na nakakanood kita manongod sa linalang nin Dios, mas nangangalas kita. Asin an tawo iyo an korona kan linalang nin Dios. May makangangalas na plano an Dios para sa tawo digdi sa daga, asin an pinakamarahay yaon pa sa langit. Alagad dawa siring, an mga lalaki asin babayi sa bilog na kinaban dai nagtatagal sa Dios asin nagsisikwal sa Saiya. An mga tataramon na ini hale sa Biblia manongod sa Kagurangnan na Jesus:
“Yaon Siya sa kinaban, asin an kinaban linalang paagi sa Saiya, alagad an kinaban dai nakamidbid sa Saiya. … Alagad sa gabos na nag-ako sa Saiya, tinawan Niya sinda nin kapangyarihan na magin mga aki nin Dios, iyo an mga nagtutubod sa Saiyang ngaran.”
John 1:10–12
Girumdomon Mangalas sa linalang, dangan akoon an Paralalang mismo.
Moment 69
An Huring Deadline
Namomroblema ka daw sa mga deadline? Sa sarong aldaw kaipuhan nang ipasa an term paper na idto. An bayadan na idto kaipuhan mabayadan bago mag-ika-10 kan bulan. Paano an lisensya na nag-expire? Parte kan buhay an mga deadline. May iba pang klase nin deadline, asin sinasabi sato kan Biblia an manongod kaini: “Itinalaga sa mga tawo na magadan nin sarong beses, asin pagkatapos kaini an paghukom.” Yaon man sa Biblia an simbag. An mga yaon ki Cristo Jesus iyo an mga nagsolsol sa saindang mga kasalan asin nagtubod sa Kagurangnan na Jesus bilang personal na Paraligtas:
“Kaya ngunyan mayo nin kondenasyon sa mga yaon ki Cristo Jesus, na dai naglalakaw sono sa laman, kundi sono sa Espiritu.”
Romans 8:1
Girumdomon Mag-andam para sa sarong deadline na mayo nin siisay man na makakapahaloy.
Moment 70
An Pinakadakulang Regalo
An Dios iyo an pinakadakulang paratao, asin itinao Niya an pinakadakulang regalo. Mababasa ta sa Roma, “An regalo nin Dios iyo an buhay na mayong katapusan paagi ki Jesu-Cristo na satong Kagurangnan.” May maiisip ka daw na regalo na mas dakula pa kaiyan? Ako, mayo. Ano an gigibohon ta tanganing makua an regalong ini? An simbag iyo paagi sa pagtubod, asin hilinga na sinasabi kaini, bako hale sa mga gibo. Mayo nin kadakol na marahay na gibo an makakabukas kan mga pintuan kan langit para sa siisay man. An solamenteng paagi iyo an pagdigdi sa Kagurangnan na Jesu-Cristo sa simpleng pagtubod, nagtutubod. Ini an simbag, amigo, sa surat sa mga taga-Efeso:
“Ta paagi sa grasya kamo naligtas paagi sa pagtubod; asin bako ini hale saindo: regalo ini nin Dios: bako hale sa mga gibo, tanganing mayo nin tawo na magpabantog.”
Ephesians 2:8–9
Girumdomon An buhay na mayong katapusan regalo nin Dios, inaako paagi sa pagtubod, bakong pinaghihirasan.
Moment 71
An Punong Arkitekto
Sasabihon saimo kan ano man na parahimo nin harong na an sekreto kan ano man na matrayumpong building iyo an tamang plano, sarong blueprint. Kaipuhan an sarong arkitekto. May sarong Punong Arkitekto kan buhay. Bako sana na inisip, pinlano asin itinogdok Niya an kinaban na satong inuugbokan, kundi Siya an naggibo saimo asin sako. Pinlano Niya an satong maabot. Siya an Dios, Paralalang kan uniberso, Paralalang kan tawo. An solamenteng paagi tanganing magkaigwa nin buhay na mayong katapusan sa maabot, asin masaganang buhay ngunyan na, iyo an pagtubod ki Jesu-Cristo, pag-ako kan Saiyang plano para sa saimong buhay.
“Sinabi ni Jesus saiya, Ako an dalan, an katotoohan, asin an buhay: mayo nin tawo na makakaabot sa Ama, kundi paagi sa Sako.”
John 14:6
Girumdomon An Saro na naggibo sato may pinakamarahay na plano para sa satong buhay.
Moment 72
An Lumang Buhay asin an Bago
Hinahanap mo daw an sarong ibang buhay? Sa Biblia mababasa ta an manongod sa sarong lumang buhay asin sarong bagong buhay. An lumang buhay isinasaysay na gadan sa kasalan, nakikisabay sa kadaklan, arog sana kan gabos na iba, nagkukuyog ki Satanas, “an prinsipe kan kapangyarihan kan hangin.” Masakit na buhay iyan. An bagong buhay na itinatao kan Kagurangnan na Jesus sa mga andam na magsolsol asin magtubod sa Saiya para sa kaligtasan baliktad nanggad. Si Jesu-Cristo may buhay nin kaogmahan asin katoninongan para saimo: bagong buhay huli sa bagong pagkamundag, an espirituwal na pagbalyo na nag-aabot paagi sa pagtubod ki Cristo; bagong buhay huli ta binalyo ka sa laog.
“Asin kamo binuhay Niya, kamo na gadan sa mga sala asin kasalan; na kaidto naglakaw kamo sono sa dalan kaining kinaban, sono sa prinsipe kan kapangyarihan kan hangin…”
Ephesians 2:1–2
Girumdomon Si Cristo nag-aalok nin bagong buhay nin kaogmahan asin katoninongan sa gabos na nagtutubod sa Saiya.
Moment 73
An Sekreto sa Bulawan na Locket
Isinaysay ni William Drummond an manongod sa sarong hoben na babayi na midbid niya na an lalawgon garo pirming nagliliwanag sa Kristianong kaogmahan. Pirmi siyang may suot na sadit na bulawan na locket sa saiyang liog. An mga hugis-itlog o hugis-puso na lalagyan na ini parating may laog na retrato nin sarong namomotan, alagad an daraga na ini dai nanggad nagpahiling sa siisay man kun ano an laog kan sa saiya. Kan panahon nin grabeng hilang, an saro sa saiyang pinakaharaning amigo tinugotan na bukasan an locket. Nangalas siya, ta imbes na retrato, nanompongan niya an mga tataramon na ini na nakaukit: “Siya na dai ko pa nahihiling, namomotan ko.” An sekreto kan saiyang debotadong Kristianong buhay iyo na an Kagurangnan na Jesus an namomoton kan saiyang kalag.
“Siya na dai nindo pa nahihiling, namomotan nindo; asin dawa dai nindo Siya nahihiling ngunyan, nagtutubod kamo, asin nag-oogma kamo nin kaogmahan na dai maisaysay asin puno nin kamurawayan.”
1 Peter 1:8
Girumdomon An pagkamoot sa Cristo na dai nahihiling nagdadara nin kaogmahan na nahihiling sa lalawgon.
Moment 74
An Lapis na Duwa an Pamura
May lapis digdi sa atubangan ko. Iba an klase kaining lapis — may pamura sa duwang puntahan. Basahon ko saindo an nakasurat sa kilid kaining lapis na duwa an pamura: “An buhay na mayo si Jesu-Cristo arog kaining lapis — mayo nin punto.” Kun iisipon, tama iyan. Mayo nin punto an buhay kun mayo sato an Kagurangnan na Jesu-Cristo. Kun yaon Siya sa satong buhay, may dahilan kita sa pagbuhay. Kun mayo Siya, mayo nanggad kita nin ano man. Siring kaini an pagkasabi ni Apostol Pablo kan nagsurat siya sa mga taga-Filipos:
“Ta para sako an pagbuhay iyo si Cristo, asin an pagkagadan sarong ganansya.”
Philippians 1:21
Girumdomon Kun mayo si Jesu-Cristo, mayo nin punto an buhay.
Moment 75
An Ngangalas kan Pagkalalang Giraray
Makangangalas an mga ngangalas kan linalang, alagad tibaad an pinakadakula sa mga misteryo nin Dios iyo an pagkalalang giraray na iniaalok Niya sa katawohan. Sinabi ni Jesus sa pakipag-olay Niya ki Nicodemo, “Kun an sarong tawo dai mamundag giraray, dai niya mahihiling an kahadean nin Dios.” Sinasabi sato kan Biblia kun paano nagtao an Dios nin paagi tanganing an tawo mamundag giraray sa espiritu:
“Ta siring kadakula an pagkamoot nin Dios sa kinaban, kaya itinao Niya an Saiyang bugtong na Aki, tanganing an siisay man na magtubod sa Saiya dai mapahamak, kundi magkaigwa nin buhay na mayong katapusan.”
John 3:16
Girumdomon An Dios na naglalang saimo kaya kang gibohon na bago.
Moment 76
Paano an mga Pagano?
Alagad naghahapot ka, “Paano an mga pagano? Paano an tawo na dai pa nakadangog manongod ki Jesu-Cristo?” Tibaad dai ta aram nin eksakto kun paano maghuhukom an Dios sa siring na mga kaso, alagad aram ta ini hale sa Biblia: “An mga lihim na bagay sa KAGURANGNAN na satong Dios: alagad an mga bagay na ipinahayag sato.” Siguradohon ta na aram ta an mga bagay na ipinahayag Niya sato sa Biblia. Asin makakasiguro kita na an mga tunay na naghahanap sa Dios makakanompong sa Saiya. Ini an sinasabi sato kan Kagurangnan:
“Asin hahanapon nindo Ako, asin manonompongan nindo Ako, kun hahanapon nindo Ako sa bilog nindong puso.”
Jeremiah 29:13
Girumdomon An mga tunay na naghahanap sa Dios sa bilog nindang puso makakanompong sa Saiya.
Moment 77
Ano an Yaon sa Sarong Ngaran?
Ano an yaon sa sarong ngaran? Kun madangog mo an sarong ngaran, nabubulos an saimong isip nin manlainlain na pakamate. An ngaran ni Herodes nagrerepresentar nin kabangisan. An ngaran ni Beethoven nagrerepresentar nin musika. An ngaran ni Milton nagrerepresentar nin poesya. An ngaran ni Hitler nagrerepresentar nin traysyon. Alagad an ngaran ni Jesus nagrerepresentar nin Paraligtas. An Saiyang ngaran nagpapagirumdom sato na Siya an Paratubos, Paraluwas, Amigo, asin halaba pa an lista. Tugoti akong maghapot saimo nin personal na hapot: gurano mo kamidbid an Saro na inaapod nindang Jesus? Sinasabi kan Biblia:
“Asin magmamaaki siya nin sarong lalaki, asin ngangaranan mo siya na JESUS: ta ililigtas Niya an Saiyang banwaan sa saindang mga kasalan.”
Matthew 1:21
Girumdomon An ngaran ni Jesus boot sabihon Paraligtas; gurano mo Siya kamidbid?
Moment 78
Dai Mo Kaipuhan na Magdanay na Nakadapa
Garo baga sa paghona mo sarong pirming nadadaog ka? Gusto mong magin paradaog, alagad padagos kang nadadaog. Garo baga an gabos nagpapara. An gabos na paghihingoa garo nahuhulog sa daga. Alagad an makangangalas, dai mo kaipuhan na magdanay na nakadapa. Dai mo kaipuhan na magdanay na nadadaog — kun talagang dai mo iyan gusto. Ipinapangako ni Jesus an buhay na bilog asin may kahulugan. Boot sabihon kaini an pagpili ki Jesu-Cristo asin pagpoon nin bagong buhay para sa sadiri mo. “Kun an siisay man yaon ki Cristo, sarong bagong linalang siya: an mga lumang bagay nakaagi na; hilinga, an gabos nagin bago.”
“Nag-abot Ako tanganing magkaigwa sinda nin buhay, asin tanganing magkaigwa sinda kaini nin mas masagana.”
John 10:10
Girumdomon Ki Cristo, mayo nin siisay man na kaipuhan magdanay na nadadaog.
Enot na Seksyon · Mga Momento 79–98
An Tataramon nin Dios
Taano ta importante an Biblia, asin paano ini basahon.
Moment 79
Sarong Libro na Nagdara nin Katoninongan
Si Robert L. Ripley, kan “Believe It or Not,” nagsabi na si General von Clausewitz an nagkausa nin mas dakol na nagadan kisa sa ano man na tawo sa kasaysayan. An saiyang libro na Principles of War ginagamit kan mga militarista bilang textbook poon kan pagkapublikar kaini kan 1810. May saro pang libro sa kinaban, sarong libro na nagdara nin katoninongan. May rekord man ini: nagdara ini nin mas dakol na katoninongan sa puso kan mga tawo kisa sa ano man na ibang libro. An librong iyan iyo an Biblia. Sinabi kan Kagurangnan na Jesus sa Juan kapitulo katorse:
“Katoninongan an iniiwan Ko saindo, an Sakong katoninongan itinatao Ko saindo: bako arog kan pagtao kan kinaban, an pagtao Ko saindo. Dai pagpabayae na matakot an saindong puso, asin dai kamo magkahadok.”
John 14:27
Girumdomon An Biblia nagdara nin mas dakol na katoninongan kisa sa ano man na ibang libro.
Moment 80
Sarong Flashlight para sa Dalan
Kun madiklom, kaipuhan mo nin flashlight. Nabubuhay kita sa madiklom na kinaban. An Biblia ikinukumparar sa sarong ilaw, o sarong flashlight. Kaipuhan mo nin giya sa dalan kan buhay. Basaha an Biblia. Basaha ini aroaldaw. Sa Salmo 119 mababasa ta:
“An Saimong tataramon sarong lampara sa sakong mga bitis, asin sarong ilaw sa sakong dalan.”
Psalm 119:105
Girumdomon Basaha an Biblia aroaldaw — iyo ini an nagliliwanag sa dalan.
Moment 81
Sarong Baling na Pagmansay sa Dios
May sarong reporter kan Life magazine na naghapot sa sarong sadit na aking babayi sa Grade 2, “Siisay an Dios?” Simbag niya, “An Dios an naggigibo kan panahon. Tinatawan Niya kita nin mga regalo arog kan mga kahoy asin berdeng damo. Alagad minsan medyo bakong buot an Dios, ta sarong beses ginibo Niya an makina na kun sain pinoprobaran mong ipadakop an stuffed animal. Dai Niya kita tinawan nin swerte duman, asin nakagastos kami nin apat na dolyar asin mayo kaming nakuang stuffed animal.” Baling an pagmansay niya sa Dios — alagad dakol an naghihiling sa Dios sa salang paagi. Kun an solamenteng pagmansay mo sa Dios hale sa TV, periodiko asin magasin, grabe an saimong pagkasala! Kun gusto mo an tamang pagmansay sa Dios, bukasan an Biblia.
“O an kahararom kan kayamanan kan kadunungan asin kaaraman nin Dios! Gurano kadai masiyasat an Saiyang mga paghukom, asin an Saiyang mga dalan dai manompongan!”
Romans 11:33
Girumdomon Para sa tunay na ladawan kan Dios, bukasan an Saiyang Libro.
Moment 82
Mga Ektarya nin Diamante
Si Ali Hafed sarong paraoma sa Persia. Ipinabakal niya an saiyang mataba na oma asin hinanap an mga diamante sa bilog na kinaban, asin kan huri nagadan sa kadukhaan asin kawaran nin paglaom sa sarong harayong daga. Sa laog kan panahon na idto, an bantog na Golconda diamond beds nanompongan mismo sa oma na saiyang ipinabakal. Sa bilog na panahon, yaon na an mga diamante duman sa saiyang oma. May mga kayamanan daw na yaon sana sa puro kan saimong mga kamot? Paano an Biblia? Sa mga pahina kaini nanonompongan an pinakadakula sa gabos na kayamanan, an Kagurangnan na Jesu-Cristo mismo. Sinabi ni Apostol Pedro sa Saiya:
“Kagurangnan, sain kami maduman? Yaon Saimo an mga tataramon nin buhay na mayong katapusan.”
John 6:68
Girumdomon An pinakadakulang kayamanan tibaad yaon sa sadiri mong estante — bukasan an saimong Biblia.
Moment 83
Mga Beeper asin an Malumanay na Huyong
May sarong ahensya kan gobyerno na nagtantya na sa laog nin sampulong taon haros tolong milyon na tawo an magdadara nin beeper. An mga electronic paging system na ini sa katunayan sadit na radyo na paraako. Nagbe-beep sinda kun nakaresibi nin mensahe hale sa transmitter. An beeper talagang nakakakua kan saimong atensyon, asin parati nadadangog man ini kan dakol pang iba. Napapahapot ako, ano an kaipuhan tanganing makua nin Dios an satong atensyon? Nadadangog daw ta an Saiyang malumanay na huyong sa maribok na kinaban na satong inuugbokan? An mga tawo kan panahon kan Biblia nakadangog sa Dios na nagtataram sainda. Saro sa mga paagi na nagtataram an Dios sato ngunyan iyo paagi sa Saiyang nakasurat na Tataramon, an Biblia. An hoben na si Samuel nagsimbag sa Dios:
“Dangan simbag si Samuel, Magtaram ka tabi; ta naghahalat sa pagdangog an saimong suruguon.”
1 Samuel 3:10
Girumdomon Magtunong nin marhay tanganing madangog mo an Dios na nagtataram paagi sa Saiyang Tataramon.
Moment 84
Mga Bumper Sticker Hale sa Mga Talinhaga
Gusto mo daw magbasa nin mga bumper sticker? Ako, gusto ko. Dangoga ini: “Sa katapusan naayos ko na an gabos, alagad nalingawan ko kun sain ko ibinutang.” O ini pa: “Pinapadanay kong magpaniwang, alagad pirmi akong hinahanap kan bagat.” Aram mo daw na may sarong libro sa Biblia na may laog na dakol na magagayon na ideya? Iyo an libro kan Mga Talinhaga. Tibaad si Hadi Solomon nagdikit nin nagkapira kan mga bumper sticker na ini sa saiyang karwahe. Dangoga ini: Dai ka masyadong magtaram—pirmi mo sanang ipinapasok an saimong bitis sa saimong ngoso. May trenta y unong kapitulo an libro kan Mga Talinhaga, saro para sa lambang aldaw kan bulan. Hilingon mo an kalendaryo, hilingon an petsa, asin basaha ngunyan na aldaw an kapitulong iyan kan Mga Talinhaga.
“Kun dakol an tataramon, dai mawawara an kasalan: alagad an nagpupugol kan saiyang ngabil madunong.”
Proverbs 10:19
Girumdomon Magbasa nin sarong kapitulo kan Mga Talinhaga sa lambang aldaw kan bulan.
Moment 85
Dai Mo Masabotan an Biblia?
Nagsabi daw ika, “Dai ko masabotan an Biblia”? Sinisimbag ni Apostol Pablo an problemang ini sa saiyang enot na surat sa mga taga-Corinto. An Espiritu Santo an parasurat kan Biblia, asin an mga may Espiritu Santo sana sa saindang laog an makakasabot kan boot sabihon kan Espiritu Santo. Kun dai mo masabotan an mga sinurat na iyan, tibaad bako ka pang Cristianong namundag liwat—asin seryosong bagay iyan.
“Alagad an tawong natural dai nag-aako kan mga bagay kan Espiritu nin Dios: ta kabuangan iyan para saiya: asin dai niya iyan maaraman, huli ta sa espiritu sana iyan nasasabotan.”
1 Corinthians 2:14
Girumdomon Binubukas kan Espiritu Santo an Biblia para sa mga Saiyang inistaran.
Moment 86
Angkona an mga Panuga
May sarong tawo na nagtao nin panahon na bilangon an mga panuga sa Biblia. Gurano kadakol sa paghona mo? Labi sa sanggatos? Labi sa sanglibo? Pitong ribo lima gatos na panuga sa Biblia! Hilingon ta an nagkapira. Bako sanang hilingon—angkonon ta sinda. “Magtiwala ka sa KAGURANGNAN sa bilog mong puso; asin dai ka magsandig sa sadiri mong pakasabot. Sa gabos mong dalan bistoha siya, asin siya an magtatanos kan saimong mga dalan.” Asin ini hale sa Isaias:
“Alagad an mga naghahalat sa KAGURANGNAN mababagohan an saindang kusog; malupad sinda paitaas na may mga pakpak arog kan mga agila; magdadalagan sinda, asin dai mapapagal; maglalakaw sinda, asin dai maluluya.”
Isaiah 40:31
Girumdomon Dai mo sanang basahon an mga panuga nin Dios—angkona an mga iyan.
Moment 87
Matalubo Daw an Saimong Kamot sa Pagtanom?
Matalubo daw an saimong kamot sa pagtanom? Boot sabihon, gusto mo daw magtanom, magbubog sa mga iyan, asin mahiling na nagdadakula? Nagtataram an Dios manongod sa pagtanom asin pag-ani sa Biblia. Mas importante pa kisa sa itinatanom mo sa uma o sa hardin iyo an itinatanom mo sa saimong buhay. Taano ta dai mo pinoonan an saimong aldaw paagi sa pagbasa kan Biblia? An marahay na binhi iyo an Tataramon nin Dios. Sa libro kan Galacia mababasa ta:
“Dai kamo magpadaya; an Dios dai mapagtuyaw: ta ano man an itinatanom kan tawo, iyo man an saiyang aanihon.”
Galatians 6:7
Girumdomon Itanom an marahay na binhi kan Tataramon nin Dios sa saimong buhay aroaldaw.
Moment 88
Faith Comes by Hearing
Si Dwight L. Moody, sarong tawo na dakula alagad simple an pagtubod asin saro sa pinakamakangangalas na tawo na nabuhay, nagsabi kaini: “Nag-ampo ako para sa pagtubod. Naghona ako na sarong aldaw an pagtubod mababa asin tatamaon ako arog nin kilat, alagad garo dai nag-abot an pagtubod. Sarong aldaw nabasa ko sa ikasampulong kapitulo kan Roma na an pagtubod naggigikan sa pagdangog, asin an pagdangog sa Tataramon nin Dios. Sinarado ko an sakong Biblia asin nag-ampo para sa pagtubod. Ngunyan binukas ko an sakong Biblia asin nagpoon akong mag-adal, asin poon kaidto padagos na nagdadakula an sakong pagtubod.”
“Kaya an pagtubod naggigikan sa pagdangog, asin an pagdangog sa tataramon nin Dios.”
Romans 10:17
Girumdomon Bukasa an saimong Biblia, asin magdadakula an pagtubod.
Moment 89
Kilala Ko Kaya an Parasurat
May sarong gurang nang trabahador na nagpapahingalo kan oras nin pangudto, may sandwich sa sarong kamot asin gamit na gamit na Biblia sa saro. Nag-agi an saiyang amo asin nagsabi, “Paano daw masasabotan kan sarong gurang na arog mo an Biblia?” Sa grasya nin sarong Cristianong maboot, simbag kan gurang, “Dai tabi iyan posible, sir, sa ordinaryong paagi. Alagad hilinga, kilala ko kaya an Parasurat.” Dakulang bagay talaga kun nagbabasa ka nin libro asin personal mong kilala an parasurat. Asin puede mong mamidbid an Parasurat kan Biblia; gusto Niya na mamidbid mo Siya. Sabi kan Biblia:
“An gabos na Kasuratan itinao paagi sa inspirasyon nin Dios, asin may pakinabang sa pagtokdo, sa pagsabong, sa pagtanos, sa pagtokdo sa katanosan.”
2 Timothy 3:16
Girumdomon An Dios an nagsurat kan Biblia, asin gusto Niya na mamidbid mo Siya.
Moment 90
Impormasyon, Inspirasyon, Pagbabago
An ibang libro para sa satong impormasyon, an iba para sa satong inspirasyon, alagad an Biblia para sa satong pagbabago. Sa Daan na Tipan may mensaheng nag-abot hale sa Kagurangnan: “Tatawan ko sinda nin sarong puso, asin bubutangan ko kamo nin bagong espiritu sa saindong laog; asin hahalion ko an pusong gapo sa saindang hawak.” Asin sa Bagong Tipan mababasa ta:
“Kaya kun an siisay man yaon ki Cristo, sarong bagong linalang siya: an mga lumang bagay nakaagi na; hilinga, an gabos nagin bago.”
2 Corinthians 5:17
Girumdomon An Biblia bako sanang nagtatao sato nin aram; binabago kita kaini.
Moment 91
Paggiya sa Sarong Ruso Paagi sa mga Reperensya
May sarong hoben na lalaki, pakatapos niyang magtiwala sa Kagurangnan na Jesus bilang personal na Paraligtas, nagpoon na magsaulo nin dakol na bersikulo sa Biblia, asin isinaulo man niya an mga reperensya. Kan huri nagkaigwa siya nin oportunidad na makipag-olay sa sarong lalaking Ruso. Huli ta aram niya an mga reperensya, nakaya kan hoben na lalaki na libuton an Bibliang Ruso asin ituro an dalan nin kaligtasan, maski haros mayo siyang aram na tataramon sa Ruso. Iginiya niya an Ruso ki Cristo gamit an mga bersikulo hale sa Bibliang Ruso. Sa Biblia mababasa ta:
“An gabos na Kasuratan itinao paagi sa inspirasyon nin Dios, asin may pakinabang sa pagtokdo, sa pagsabong, sa pagtanos, sa pagtokdo sa katanosan.”
2 Timothy 3:16
Girumdomon An Tataramon nin Dios, na itinago sa puso, makakapagtaram sa ano man na tataramon.
Moment 92
Mayong Piloto, Mayong Kompas
May sarong barko na nagbabagtas sa dagat. Mayo ini nin piloto ni kompas. Ano an masasabi mo sa may-ari nin arog kaiyan na barko? May sarong jet na eroplano na nagpoon sa paglupad pasiring sa North Pole. Mayo nin navigator sa laog, asin mayo nin paagi na mamapa an dalan kan eroplano. Tibaad ihapot ta kun normal pa an isip kan mga tripulante kan arog kaiyan na eroplano. Alagad may mga tawo na nagbibiyahe sa buhay na haros dai nag-iisip manongod sa solamenteng libro, an Biblia, na may laog kan mapa asin kompas para sa pagbuhay, asin para sa pagkagadan. An parasurat kan Salmo 119 nagsabi sa Kagurangnan:
“An Saimong tataramon sarong lampara sa sakong mga bitis, asin sarong ilaw sa sakong dalan.”
Psalm 119:105
Girumdomon Dai ka magbiyahe sa buhay na mayo an mapa asin kompas nin Dios.
Moment 93
Bukasa an Sakong mga Mata
Nahahapotan mo daw na masakit masabotan an Biblia? May mga tataramon daw digdi na nakakaribok saimo? An Biblia iyo an Tataramon nin Dios, asin an Parasurat mismo makakatabang saimo na masabotan an Saiyang Tataramon. Gusto Niya na masabotan mo iyan. May sarong lalaki sa Daan na Tipan na garo sarong peregrino digdi sa daga, na nangangaipo nin mapa, asin nahiling niya na an mga sugo nin Dios iyo an saiyang mapa asin giya. Kan siya nagluluya an boot, nag-ampo siya, “Buhaya mo ako segun sa saimong tataramon.” Asin nag-ampo siya:
“Bukasa mo an sakong mga mata, tanganing mahiling ko an mga makangangalas na bagay sa saimong ley.”
Psalm 119:18
Girumdomon Tatabangan ka kan Parasurat kan Biblia na masabotan iyan—maghagad ka Saiya.
Moment 94
An Titulo sa Laog kan Biblia
May sarong babayi na nagbukas nin dakulang Biblia asin nahiling niya an titulo kan saindang harong. Ilang taon na niyang hinahanap an mahalagang papel na iyan. Yaon lang ini sa lugar na pinagbutangan niya—sa laog kan Biblia. Saro sa mga parasurat kan Mga Salmo nagsabi na an mga tataramon nin Dios iyo sana an saiyang paglaom, asin isinurat niya:
“An saimong tataramon itinago ko sa sakong puso, tanganing dai ako magkasala tumang saimo.”
Psalm 119:11
Girumdomon May mga kayamanan na naghahalat sa Biblia—bukasa iyan.
Moment 95
An Dalan nin Buhay
Nalilibog ka daw manongod sa buhay? Naghahapot kun taano ka digdi? Kun sain ka pasiring? May sarong libro na makakatabang saimo. Iyo an libro nin Dios, an Biblia—an pinakapinapalit na libro sa kinaban. Tatabangan ka kan Biblia sa buhay na ini asin tatabangan kang mahanap an dalan pasiring sa buhay na daing katapusan. Sabi kan sarong parasurat sa Biblia manongod sa Kagurangnan:
“Ipapahiling mo sako an dalan nin buhay: sa saimong atubangan yaon an kaogmahan na punô; sa saimong too na kamot yaon an mga kaogmahan sagkod lamang.”
Psalm 16:11
Girumdomon Ipinapahiling kan Libro nin Dios an dalan sa buhay na ini asin pasiring sa masunod.
Moment 96
An Laog kan Biblia kan Pamilya
May sarong aking babayi na nagsabi sa saindang pastor na sa katapusan naaraman na niya an gabos na laog kan Biblia. Sa Biblia kan saindang pamilya nahiling niya an retrato kan nobyo kan saiyang tugang na babayi, an resipe kan saiyang ina para sa vanishing cream, sarong ikos kan sadiri niyang buhok kaidtong beybi pa siya, asin an tiket para sa relo kan saiyang ama na pinaayos. Puede kitang mangirit, alagad may makamundong kabtang man ini. An saindang Biblia nagin lugar na sana na pagtaguan nin mga bagay. Hahapoton ko ika: Paano mo ginagamit an saimong Biblia? Taano ta itinao saimo kan Dios an Saiyang Tataramon? May sarong parasurat sa Biblia na nagsabi kaini:
“Ini an mga bagay na sinurat ko saindo na nagtutubod sa ngaran kan Aki nin Dios; tanganing maaraman nindo na kamo may buhay na mayong katapusan…”
1 John 5:13
Girumdomon An Biblia bako para pagtaguan nin mga bagay kundi para mamidbid an Dios.
Moment 97
Siisay an Nagsurat kan Multiplication Table?
May sarong lalaki na nakaagihan nin sarong tawo na nagtuyaw saiya huli ta nagtutubod siya sa Biblia. “Aba, dai ngani niato aram kun siisay an nagsurat kan nagkapirang libro sa Biblia,” nagngirit an saro. “Halat tabi,” simbag kan satong amigo. “Siisay an nagsurat kan multiplication table?” “Dai ko aram,” simbag kan saro. “Dai mo aram kun siisay an nagsurat kan multiplication table, alagad ginagamit mo iyan aroaldaw.” “Alagad nagagana man iyan,” sabi kan dai nagtutubod. “Arog man an Biblia,” simbag kan tawong may pagtubod. Sabi kan Biblia:
“An gabos na Kasuratan itinao paagi sa inspirasyon nin Dios, asin may pakinabang sa pagtokdo, sa pagsabong, sa pagtanos, sa pagtokdo sa katanosan.”
2 Timothy 3:16
Girumdomon Arog kan multiplication table, an Tataramon nin Dios nagagana aroaldaw.
Moment 98
Sinurat kan mga Tawo, Itinao kan Dios
Sasabihon mo, “Alagad paano ako makakapagtubod sa Biblia? Sinurat iyan kan mga tawo, arog man niato.” Sa Biblia naaraman ta na itinao kan Dios an Saiyang Tataramon sa sarong espesyal na paagi. Tinatanos kita kaini asin tinatabangan na gibohon an tama. Iyo ini an paagi nin Dios na mapreparar kita nin marhay sa lambang bagay. Mababasa ta sa Ikaduwang Timoteo 3:16 asin 17:
“An gabos na Kasuratan itinao paagi sa inspirasyon nin Dios, asin may pakinabang sa pagtokdo, sa pagsabong, sa pagtanos, sa pagtokdo sa katanosan: tanganing an tawo nin Dios magin bilog, andam na marhay para sa gabos na marahay na gibo.”
2 Timothy 3:16–17
Girumdomon An Biblia sinurat kan mga tawo alagad itinao kan Dios.
Enot na Seksyon · Mga Momento 99–112
Prayer
Pakikipag-olay sa Dios, aga, udto asin banggi.
Moment 99
Sarong Maringaw na Kinaban
Nabubuhay kita sa sarong maringaw na kinaban. Garo baga dai makaagwanta an ibang tawo sa katunong. Binubukas tolos ninda an radyo pagbangon ninda o kun minsan na sinda maglunad sa kotse. Gusto ninda na nakabukas an TV sa pinakamakusog, o may boombox na nagtotokar. Paano ta madadangog an boses nin Dios sa dakol na ribok sa palibot ta? Dai nakakangalas na sabi kan Kagurangnan sa Biblia:
“Magtunong kamo, asin maaraman nindo na ako an Dios…”
Psalm 46:10
Girumdomon Pahinayon an ribok asin dangogon an boses nin Dios.
Moment 100
Sarong Pag-ampo para sa mga Taon nin Pagkagurang
Gusto kong basahon saimo an sarong sadit na pag-ampo. Iyo ini an pag-ampo nin sarong gurang na, asin mahahanap ini sa Biblia, sa Salmo 71:
“O Dios, tinokdoan mo ako poon kan sakong kahobenan: asin sagkod ngunyan ipinapahayag ko an saimong mga makangangalas na gibo. Ngunyan man na gurang na ako asin puti na an buhok, O Dios, dai mo ako pagbayaan; sagkod na maipahiling ko an saimong kusog sa henerasyon na ini…”
Psalm 71:17–18
Girumdomon Maghagad sa Dios na padagos ka Niyang gamiton, sagkod sa katapusan.
Moment 101
Magdara nin Mas Dakulang Pitsel
Kaidtong aki pa si Tom, mahirap na marhay siya. Harani sa sainda may tindahan na nagbabakal nin malipot na hamon asin karne nin baka, asin an tindero pirming nagtatao nin libre kan tubig na pinaglagaan kan karne. Sarong aldaw nagdara si Tom nin sadit na pitsel asin pinapanoan iyan. Nahiling niya an saro pang aki na may mas dakulang pitsel na pinapanoan man. Hinapot niya an tindero, “Taano ta dai mo ako tinawan nin arog kadakol kan itinao mo saiya?” Madunong an simbag kan tindero, “Taano ta dai ka nagdara nin pitsel na arog kadakula kan saiya?” Dai daw ini nagpapagirumdom sato kan pag-ampo? Sabi kan Kagurangnan na Jesus:
“Maghagad kamo, asin tatawan kamo; maghanap kamo, asin makakahanap kamo; magtuktok kamo, asin bubukasan kamo.”
Matthew 7:7
Girumdomon Magdara nin mas dakulang pitsel sa Dios sa pag-ampo.
Moment 102
Tsekan an Saimong Gamit sa Pagsalom
An Cristiano ipinapadis sa sarong maninisid. Aroaldaw nagsasalom siya sa mga kamugtakan na garo pinipisa an saiyang buhay espiritwal. An saiyang kaligtasan nakasalalay sa saiyang koneksyon sa langit. Aroaldaw bago magluwas, dapat tsekan kan Cristiano an saiyang gamit asin siguradohon na ligtas siyang makakasalom sa trabaho kan aldaw kaiba an mga problema asin kalibogan kaini. Si Jesus an nagtao kan sakdang halimbawa. Sa Biblia mababasa ta:
“Asin sa aga, nagbangon siya na madiklom pa nin marhay, luminuwas siya, asin nagduman sa sarong lugar na sosolo, asin duman nag-ampo.”
Mark 1:35
Girumdomon Bago ka magsalom sa aldaw, tsekan an saimong koneksyon sa langit.
Moment 103
Magbilang Enot Bago Maglupad
May nagsabi, “An pagpasensya iyo an abilidad na magbilang pababa bago maglupad.” An kadaklan sato nag-aako na kita nagdadali-dali sa paglupad. Uulitan ko an sadit na kasabihan na iyan: an pagpasensya iyo an abilidad na magbilang pababa bago maglupad. May sarong bersikulo sa libro kan Roma manongod sa pagigin mapasensya sa kasakitan asin pirming nag-aampo. Naghahapot ako kun dai daw ipinaparisa kan bersikulong iyan na mag-ampo kita bago kita maglupad.
“Nag-oogma sa paglaom; mapasensya sa kasakitan; padagos sa pag-ampo.”
Romans 12:12
Girumdomon Magbilang pababa sa pag-ampo bago ka maglupad.
Moment 104
Limang Bulan sa Laog nin Setenta Anyos
Paano mo gagamiton an saimong panahon kun mabuhay ka sagkod setenta anyos? Sabi ninda an ordinaryong tawo na setenta anyos nakagamit nin anom na taon sa pag-adal, walong taon sa pagliwaliw asin pagpahingalo, anom na taon sa pagkakan, apat na taon sa pagtaram—an iba tibaad mas dakol pa kaiyan an pagtaram—katorseng taon sa pagtrabaho, tolong taon sa pagbasa, asin beinte kwatro na taon sa pagturog. Alagad paano an Dios? Gurano kadakol na panahon an itinatao ta sa Kagurangnan? May nagkuwenta na kun magsimba kita minsan sa sarong semana asin mag-ampo nin limang minuto lambang aga asin banggi, limang bulan sana an maitatao ta sa Kagurangnan sa laog nin setenta anyos. Sabi kan Biblia:
“Kaya tokdoi kami na bilangon an samuyang mga aldaw, tanganing ibutang mi an samuyang puso sa kadunungan.”
Psalm 90:12
Girumdomon Bilanga an saimong mga aldaw, asin tawan an Kagurangnan nin totoong kabtang kaiyan.
Moment 105
Nagbabangon Sana Ako
May sarong hoben na parawalat na naghapot sa sarong gurang nang pastor kun paano siya nakakabangon nin amay sa aga. “Ipinapag-ampo mo daw an pagbangon?” hapot niya. “Dai,” an simbag. “Nagbabangon sana ako.” Mababasa ta sa Ikaduwang Cronicas na si Hezekias na hadi nagbangon nin amay, tinipon an mga namamahala kan siyudad, asin nagsaka sa harong kan Kagurangnan. Asin mababasa ta manongod sa Kagurangnan na Jesus:
“Asin sa aga, nagbangon siya na madiklom pa nin marhay, luminuwas siya, asin nagduman sa sarong lugar na sosolo, asin duman nag-ampo.”
Mark 1:35
Girumdomon Magbangon nin amay asin makipagtagbo sa Kagurangnan.
Moment 106
Sinabi Ko Sana sa Dios na Namomoot Ako Saiya
May sarong aking lalaki na nagluhod sa tuhod kan saiyang ina, nag-aampo. Pakatapos niya, nagpadagos siya sa hinay na pagtaram nin nagkapirang minuto pa mientras nakaluhod pa. “Ano an hinagad mo?” hapot kan saiyang ina. “Bakong marahay na pirmi na sanang maghagad nin mga bagay,” simbag kan aki. “Sinabi ko sana sa Dios na namomoot ako Saiya.” Isinurat ni David sa enot na bersikulo kan Salmo 18:
“Mamomoot ako saimo, O KAGURANGNAN, an sakong kusog.”
Psalm 18:1
Girumdomon An pag-ampo bako sanang paghagad; sabihan an Dios na namomoot ka Saiya.
Moment 107
An mga Ley ni Murphy asin an mga Panuga nin Dios
Nadangog mo na an mga ley ni Murphy. Ini an tolo kaiyan: Mayong bagay na arog kahamis kan itsura kaini. An gabos nagdadangadang kisa sa iniisip mo. Kun may puedeng magsala, magsasala iyan. Nagngingirit kita sa mga ini. Minsan totoo sinda, asin minsan bako. Alagad an Biblia punô nin mga panuga, asin makakasarig ka sa lambang panuga nin Dios; totoo an mga iyan. Dangoga ining panuga hale sa Kagurangnan sa Salmo 34:
“An mga matanos nag-aagrangay, asin dinadangog sinda kan KAGURANGNAN, asin inliligtas sinda sa gabos nindang kasakitan.”
Psalm 34:17
Girumdomon Puedeng dai magana an mga ley ni Murphy, alagad an mga panuga nin Dios dai nagkukulang nanggad.
Moment 108
Ligtas sa Saimong mga Tuhod
May sarong grupo nin mga turista na nagsasakat sa Matterhorn na nalalapukan nin niyebe. Pag-abot ninda sa sarong kabtang na masakit na marhay sakaton, na puede sindang madurusan kan doros paluwas sa bukid, nagkurahaw sainda an giya, “Magluhod kamo! Ligtas sana kamo kun nakaluhod kamo.” Totoo nanggad iyan sa buhay! Dakol na beses na an pag-ampo sana an simbag. Napapaluhod kita. Sabi kan Kagurangnan sato:
“Apoda ako, asin sisimbagon ko ika, asin ipapahiling ko saimo an mga dakula asin makapangyarihan na bagay, na dai mo aram.”
Jeremiah 33:3
Girumdomon Pinakaligtas kita kun nakaluhod.
Moment 109
An Bookmark na Dai Nahuhulog
Nahihiling ta sinda sa gabos na lugar ngunyan: mga sadit na de-kolor na sticky note sa mga sobre, bulletin board asin mga file. Paano daw ini nagpoon? Si Art Fry nag-aawit sa koro kan simbahan. Nauurit siya huli ta an mga sadit na papel na ginagamit niyang bookmark pirming nahuhulog hale sa mga hymnal. Sabi niya, “An kaipuhan ko sarong bookmark na may pandikit, tanganing dai mahulog alagad dai man makaraot sa papel kun hahalion ko.” May sarong kairiba niya sa trabaho na nakagibo na nin arog kaiyan na pandikit—sarong pandikit na para sa kadaklan bakong igo an pagkadikit. Ngunyan an mga note na ini yaon sa gabos na lugar. Mga ideya! Naisip mo na daw na maghagad sa Kagurangnan nin mga ideya, maski mga ideya kun paano Siya mas marahay na maglingkodan? Sabi kan Biblia:
“Sagkod ngunyan mayo pa kamong hinagad sa sakong ngaran: maghagad kamo, asin makakaako kamo, tanganing an saindong kaogmahan magin punô.”
John 16:24
Girumdomon Maghagad sa Kagurangnan nin mga ideya—maski mga paagi na mas marahay Siyang maglingkodan.
Moment 110
An Derecho nin Siisay Man na Parakasala
Sa Kongreso kan Estados Unidos, kaidtong mayo pa nin permanenteng chaplain, iba-ibang kongresista an nagbubukas kan mga sesyon paagi sa pag-ampo. Sa katapusan may permanenteng chaplain na nanombrahan. Sarong aldaw naatraso siya, kaya sarong gurang nang kongresista an nag-atubang tanganing mag-ampo. Pinukpok kan Speaker of the House an lamesa gamit an saiyang gavel asin naghapot, “Sa ano na derecho nag-aampo an ginoo?” Simbag kan nagboluntaryo, “An derecho nin siisay man na parakasala, sir.” Tinogotan siyang mag-ampo. Ipinapagirumdom kaini sako an parasingil nin buwis sa Bagong Tipan na, sabi ni Jesus, nag-uli sa saiyang harong na pinatawad. Nag-ampo siya:
“…Dios, kaheraki mo ako na sarong parakasala.”
Luke 18:13
Girumdomon Siisay man na parakasala puedeng mag-abot sa Dios sa pag-ampo.
Moment 111
Mga Tip sa Pagnamnam sa Tataramon
Dakol an nadadangog ta manongod sa meditasyon ngunyan, asin an pangangaipo na magpundo asin magnamnam. An parasurat kan Mga Salmo nagtatao sato nin nagkapirang tip sa meditasyon. Pinapagnamnaman niya an gibo kan Kagurangnan asin nagtataram manongod sa Saiyang mga ginibo, dangan nagpopoon siyang makipag-olay sa Kagurangnan mismo. Sa Salmo 77 isinurat niya:
“Papagnamnamon ko man an gabos mong gibo, asin itataram ko an saimong mga ginibo. An saimong dalan, O Dios, yaon sa santuaryo: siisay an Dios na arog kadakula kan satong Dios? Ika an Dios na naggigibo nin mga milagro: ipinahayag mo an saimong kusog sa mga tawo.”
Psalm 77:12–14
Girumdomon Isipon an mga ginibo nin Dios, dangan makipag-olay Saiya manongod kaiyan.
Moment 112
Kun Dai Mag-abot an mga Tataramon
Minsan daw nasasakitan kang ipahayag an saimong sadiri sa pag-ampo? May mga problema daw o pasan na masakit mong itaram? Sa Roma 8 nagpapatotoo si apostol Pablo na an Espiritu Santo nagtatabang sato sa satong aroaldaw na mga problema asin sa satong pag-ampo, asin an Ama, na nakakaaram kan gabos na puso, aram kun ano an sinasabi kan Espiritu mientras nakikiusap Siya para sato:
“Arog man kaiyan an Espiritu nagtatabang man sa satong mga kaluyahan: ta dai ta aram kun ano an dapat tang ipag-ampo na arog kan dapat: alagad an Espiritu mismo nakikiusap para sato na may mga hibi na dai maitaram.”
Romans 8:26
Girumdomon Kun dai mo mahanap an mga tataramon, an Espiritu Santo an nag-aampo para saimo.
Enot na Seksyon · Mga Momento 113–137
An Pag-ataman asin Paggiya nin Dios
An Saiyang mga plano, an Saiyang pag-ataman asin an Saiyang mga paagi na dai nagbabago.
An Pag-ataman asin Paggiya nin Dios · padagos
Moment 113
Sarong Giya na Masasarigan Mo
Sa dakol na desisyon na dapat gibohon sa buhay asin sa dakol na dalan na pagpipilian, marahay na maaraman na puede kitang magkaigwa nin giya na masasarigan ta. Mas dakol pa an mababasa ta manongod kaini sa Biblia, kun sain sinasabi kan Kagurangnan, “Totokdoan ko ika asin iiniwal ko ika sa dalan na saimong lalakawan: gigiyahan ko ika kan sakong mata.” Dangan, sa Mga Talinhaga, sinasabi:
“Magtiwala ka sa KAGURANGNAN sa bilog mong puso; asin dai ka magsandig sa sadiri mong pakasabot. Sa gabos mong dalan bistoha siya, asin siya an magtatanos kan saimong mga dalan.”
Proverbs 3:5–6
Girumdomon Ienot an Dios, asin Siya an magtatanos kan saimong mga dalan.
Moment 114
Bago Ka Magbiyahe
Nadangog ko daw na nagsabi ka, “Mabiyahe ako. Ano an dapat kong basahon sa Biblia bago magbiyahe?” Dangoga ining mga piniling bersikulo hale sa Salmo 121.
“An sakong tabang naggigikan sa KAGURANGNAN, na naggibo kan langit asin daga. Dai niya tutugotan na madulas an saimong bitis: an nagbabantay saimo dai matuturog. … An KAGURANGNAN an mag-aataman kan saimong paglakaw asin pagbalik poon ngunyan sagkod lamang.”
Psalm 121:2–3, 8
Girumdomon Ibaiba an Kagurangnan sa lambang biyahe—dai Siya nagtuturog nanggad.
Moment 115
Pabaliktad sa Relo
May naghapot, “Paano mo ipapaliwanag an ‘counterclockwise’ sa sarong aki na digital an relo?” Nabubuhay kita sa panahon nin dakulang pagbabago. Maski an lalawgon kan satong mga relo nagbago nin marhay. Dangoga ining bersikulo hale sa Biblia, 1 Juan 2:17. Uulitan ko man ini:
“Asin an kinaban nag-aagi, asin an mga maraot na pagmawot kaini: alagad an naggigibo kan kabotan nin Dios nagdadanay sagkod lamang.”
1 John 2:17
Girumdomon Padagos na nagbabago an kinaban, alagad an paggibo kan kabotan nin Dios nagdadanay sagkod lamang.
Moment 116
Bunga sa Pagkagurang
Isinaysay ni George Müller an pagretiro ni gurang na Jimmy. May naghapot saiya kun ano an saiyang ginigibo sa bilog na aldaw. Simbag niya, “Nagtutukaw sana ako asin nag-iisip, nagtutukaw asin nag-iisip, asin kun minsan nagtutukaw sana ako.” An kasaysayan punô nin mga rekord nin mga tawo na nakagibo kan saindang pinakadakulang gibo kan lampas na sinda sa edad nin pagretiro. Si Earl of Halsbury nobenta anyos na kan magpoon siyang mag-andam nin beinteng tomo na rebisyon kan ley kan Inglaterra. Si Caleb otsenta y singko anyos kan saiyang agawon an kuta kan mga higante. An Biblia nanunuga sa Salmo 92:
“Magbubunga pa giraray sinda sa pagkagurang; mataba asin malago sinda.”
Psalm 92:14
Girumdomon Kaya nin Dios na magpabunga sato sa ano man na edad.
Moment 117
May Plano an Dios para Saimo
Ihinahapot ni G. Christian Weiss an mga hapot na ini: “May maiisip ka daw na ama na mayo nin kabotan o plano para sa saiyang aking lalaki? May maiisip ka daw na ina na mayo nin malinaw na kabotan o padron o siertong pangarap para sa saiyang aking babayi? Kun iyo, tibaad maisip mo man na an Dios mayo nin plano para sa saimong buhay.” An Dios na satong Ama may plano para sa uniberso asin plano para sa saimong buhay. Sabi kan Biblia pinili Niya kita ki Cristo bago pa linalang an kinaban. An bersikulong iyan mahahanap sa Efeso kapitulo 1.
“Arog kan saiyang pagpili sato sa saiya bago pa an pundasyon kan kinaban, tanganing kita magin banal asin mayo nin kasalan sa atubangan niya sa pagkamoot.”
Ephesians 1:4
Girumdomon An saimong Ama sa langit may plano para sa saimong buhay.
Moment 118
Liog Pa Giraray an Nakua ni Lola
Sa sarong kumpleanyo nin sarong gurang nang babayi, hinapot siya kan nagpapakan, “Arin tabi an mas gusto mo, Lola, an puti o an maitom na karne?” Simbag niya, “Kaidtong hoben pa ako, an mga gurang an nakakakua kan gabos na pinakamarahay na karne, asin an liog sana an kinakakan ko. Ngunyan na gurang na ako, an mga hoben na an nakakakua kan gabos na pinakamarahay na kabtang, asin liog pa giraray an nakakua ko.” Nagbabago an mga panahon asin tradisyon, alagad nagpapasalamat kita na, arog kan mababasa ta sa Biblia:
“Si Jesu-Cristo pareho kasubago, asin ngunyan, asin sagkod lamang.”
Hebrews 13:8
Girumdomon Nagbabago an mga panahon asin tradisyon, alagad si Jesu-Cristo dai nagbabago.
Moment 119
Salud asin Kusog
“Bakong marhay ngunyan.” “Mas marahay kisa kasubago.” Dakol an sinasabi kan Biblia manongod sa salud. Halimbawa, ining mga bersikulo hale sa libro kan Mga Talinhaga:
“Dai ka magin madunong sa sadiri mong mga mata: katakoti an KAGURANGNAN, asin harayoi an maraot. Magigin salud iyan sa saimong pusod, asin utok sa saimong mga tulang.”
Proverbs 3:7–8
Girumdomon An pagtiwala asin paggalang sa Kagurangnan marahay para sa hawak asin kalag.
Moment 120
Mata Man Siya sa Bilog na Banggi
May sarong camp counselor na nagsasaysay kan saiyang eksperyensya sa sarong summer camp para sa mga aki. Pakatapos niyang tiponon an mga aki para sa banggi, sinabihan niya sinda, “Magturog na kita asin ibutang ta an satong mga handal sa mga kamot nin Dios.” Sabi kan saro sa mga aki, “Mata man Siya sa bilog na banggi.” Marahay na pag-isip iyan, huli ta iyan an sabi kan Biblia. Mahahanap mo an mga tataramon na ini sa Salmo 121, bersikulo 4.
“Hilinga, an nagbabantay sa Israel dai matuturog asin dai magtuturog.”
Psalm 121:4
Girumdomon Magturog na may katoninongan—mata man an Dios sa bilog na banggi.
Moment 121
Paano Ko Maaaraman na Buhay an Dios?
May naghapot, “Paano ko maaaraman na buhay an Dios?” Ini an simbag nin Dios, yaon mismo sa Biblia, Roma kapitulo uno. Poon pa kan enot na mga panahon, nahihiling na kan mga tawo an daga asin langit asin an gabos na bagay na ginibo kan Dios. May aram sinda manongod Saiya, alagad dai ninda Siya pinamuraway bilang Dios, ni nagpasalamat sa gabos Niyang aroaldaw na pag-ataman. Kaya mayo sinda nin ikakapagdahilan. Buhay an Dios, asin Siya talaga an may kontrol.
“Ta an mga bagay niya na dai nahihiling, poon pa kan paglalang kan kinaban, malinaw na nahihiling, huli ta nasasabotan paagi sa mga bagay na ginibo, maski an saiyang kapangyarihan na daing katapusan asin pagka-Dios; kaya mayo sinda nin ikakapagdahilan.”
Romans 1:20
Girumdomon An linalang mismo nagpapahiling na buhay an Dios.
Moment 122
Paano Ko Maaaraman an Kabotan nin Dios?
Paano ko maaaraman an kabotan nin Dios? Parati dai ko aram kun kabotan iyan nin Dios o kabotan ko. An Tataramon nin Dios nagtatao sato nin nagkapirang giya sa Mga Talinhaga tolo, bersikulo singko asin seis.
“Magtiwala ka sa KAGURANGNAN sa bilog mong puso; asin dai ka magsandig sa sadiri mong pakasabot. Sa gabos mong dalan bistoha siya, asin siya an magtatanos kan saimong mga dalan.”
Proverbs 3:5–6
Girumdomon Ienot an Dios, asin Siya an magtatanos kan saimong mga dalan.
Moment 123
Kan Kapinonan, an Dios
Aram mo an enot na apat na tataramon sa Biblia. Tama iyan: “Kan kapinonan an Dios,” Genesis uno. Importante na marhay an mga tataramon na iyan. Kun pinagtutubodan mo iyan, makakapadagos ka. Alagad kun pinagdududahan mo an enot na apat na tataramon na iyan asin naggigibo ka nin sadiri mong mga teorya o mga hona-hona kan tawo, tibaad magkaproblema ka nanggad manongod sa saimong pagtubod. Kan kapinonan, an Dios. Ienot Siya, asin an ibang mga bagay maaayos sa saindang lugar. Arog kan sinasabi kan bersikulo sa Mateo, “Hanapa nindo enot an kahadean nin Dios, asin an saiyang katanosan; asin an gabos na bagay na ini idudugang saindo.”
“Kan kapinonan linalang kan Dios an langit asin an daga.”
Genesis 1:1
Girumdomon Ienot an Dios, asin an gabos na iba maaayos sa saindang lugar.
Moment 124
Mga Mula sa Uma
Kaidtong aki pa ako, may mga mula kami sa uma. Kaya nindang guyodon an magabat na karga. Garo baga kabangisan na butangan nin bokado an saindang ngoso, alagad minsan matagas an payo ninda, asin kaipuhan mong guyodon nin makusog an renda. Alagad minsan nagsusunod sinda maski sa sarong sugo sana na tinaram. Sabi kan Kagurangnan gigiyahan Niya kita kan Saiyang mata, asin sinasabi Niya sato na dai kita magin arog kan kabayo o kan mula. Importante na harani ka sa sarong tawo kun gigiyahan ka niya paagi sa mata. Arog kaiyan daw kaharani an saimong paglakaw kaiba an Kagurangnan?
“Totokdoan ko ika asin iiniwal ko ika sa dalan na saimong lalakawan: gigiyahan ko ika kan sakong mata. Dai kamo magin arog kan kabayo, o arog kan mula, na mayo nin pakasabot…”
Psalm 32:8–9
Girumdomon Maglakaw nin harani sa Kagurangnan tanganing magiyahan ka kan Saiyang mata.
Moment 125
Mayong Ordinaryong Tawo
Isinurat ni C. S. Lewis, “Mayong ordinaryong tawo. Dai ka pa nakaolay nin basta-basta sanang tawong mamumugtak.” Pinalawig ni Ted Griffin an isip na ini. Totoo iyan. Kita gabos espesyal na linalang nin Dios. Magtubod ka o dai, mayo nin iba na kaagid mo nanggad. An saimong itsura, an saimong boses, an saimong ugali, an saimong mga kinaugalian, kaaraman asin sadiring gusto—an gabos na iyan nagigibo saimo na solamente. Bako kang produkto nin sarong pabrika sa kalangitan. Alagad an pinakaimportanteng kabtang kan saimong pagkatawo iyo na linalang ka kan Dios sa Saiyang sadiring ladawan. Kilala ka na kan Dios bago ka pa namundag. Isinurat kan salmista manongod sa Dios:
“Uumawon ko ika; ta nakakangalas asin makangangalas an pagkagibo sako: makangangalas an saimong mga gibo; asin aram iyan nin marhay kan sakong kalag.”
Psalm 139:14
Girumdomon Ginibo ka kan Dios na solamente, sa Saiyang sadiring ladawan.
Moment 126
Bakong Sosolong Pagbiyahe
Si F. Scott Fitzgerald, sa saro sa saiyang mga nobela, nagsurat manongod ki Kathleen, saro sa saiyang mga karakter, na nasabotan niya na an mga dalan kan buhay mayo nin pinapasiringan. Arog sinda kan dalan nin eroplano; mayo nin nakakaaram kan dalan, huli ta mayo nin Daniel Boone na matagbas kan mga kahoy. Sarong makamundo na marhay asin sosolong pagbiyahe iyan. Dakol na tawo an naghihiling sa buhay bilang sarong makamundo asin sosolong pagbiyahe. Alagad bako iyan an ladawan na nahihiling ta sa Biblia. Dangoga ining mga tataramon hale sa Tataramon nin Dios:
“Totokdoan ko ika asin iiniwal ko ika sa dalan na saimong lalakawan: gigiyahan ko ika kan sakong mata.”
Psalm 32:8
Girumdomon Kun an Dios an giya, an buhay bakong sosolong pagbiyahe.
Moment 127
Sarong Kagat Kada Beses
May sarong babayi na parasakat nin bukid na iyo an enot na babayi na nakaabot sa pinakaibabaw nin sarong halangkaw asin masakit na bukid. “Paano mo iyan nagibo?” hapot kan sarong reporter nin peryodiko. “Paano mo kakakanon an sarong elepante?” hapot niya bilang simbag. Dangan siya mismo an nagsimbag kan saiyang hapot: “Sarong kagat kada beses.” An kadaklan kan buhay sarong kagat kada beses, sarong hakbang kada beses. Nagigirumdoman ta na an mga aki kan Israel dapat na angkonon an Dagang Ipinanuga sarong hakbang kada beses. May sarong panuga sa libro kan Mga Talinhaga na ipinalis na, “Mientras nagdadanay ka hakbang por hakbang, bubukasan ko an dalan sa atubangan mo.”
“Kun ika maglakaw, dai masisikipan an saimong mga hakbang; asin kun ika magdalagan, dai ka matatalisod.”
Proverbs 4:12
Girumdomon Atubangon an buhay sarong hakbang kada beses; an Dios an nagbubukas kan dalan.
Moment 128
An Pag-asenso Naggigikan sa Kagurangnan
Pinapakaigotan mo daw na umasenso sa buhay? Nahahandal ka daw huli ta natatakot ka na may ibang mapromosyon bago ika? Sa Salmo 75 mababasa ta ining makakatabang na mga tataramon hale sa Kagurangnan. Gibohon an saimong pinakamarahay na trabaho, magtrabaho nin makusog, asin girumdomon na an pag-asenso talagang naggigikan sa Kagurangnan. Makakasarig ka Saiya para sa promosyon na iyan asin sa mas dakulang sweldo.
“Ta an pag-asenso dai naggigikan sa sirangan, ni sa solnopan, ni sa habagatan. Alagad an Dios an hukom: pinapababa niya an saro, asin pinapataas an saro.”
Psalm 75:6–7
Girumdomon Magtrabaho nin makusog, asin isarig sa Kagurangnan an saimong pag-asenso.
Moment 129
An Pinakamarahay na Panahon, an Pinakamaraot na Panahon
Si Charles Dickens an nagsurat, “Iyo iyan an pinakamarahay na panahon, iyo iyan an pinakamaraot na panahon; iyo iyan an panahon nin kadunungan, iyo iyan an panahon nin kabuangan.” Sa paghona ko puedeng isurat man ni Dickens an arog kaiyan manongod sa ngunyan. May mga marahay na nangyayari, asin may mga maraot man. Arog kaiyan an pag-abot sato kan mga bareta: sarong aldaw an media nagpipinta nin madiklom na marhay na ladawan, asin sa masunod na aldaw puedeng maogmang marhay sinda. Tibaad problema ini para sa ibang tawo, alagad para sa nagtutubod may sarong bersikulo sa Biblia na nakakapakusog nin marhay:
“Asin aram ta na an gabos na bagay nagtatarabang para sa ikakarahay kan mga namomoot sa Dios, kan mga inapod segun sa saiyang katuyohan.”
Romans 8:28
Girumdomon Sa marahay o maraot na panahon, an Dios nagpapatarabang kan gabos na bagay para sa ikakarahay.
Moment 130
An Cosmonaut na Dai Nakahiling sa Dios
Nagkapirang taon na an nakaagi, may sarong Rusong cosmonaut na nagbalik hale sa paglupad sa kalawakan asin hinapot kun nahiling niya an Dios. Sabi niya dai niya nahiling an Dios duman sa kalawakan. May nagsabi na kun luminuwas siya sa saiyang kapsula na mayo nin support system, nahiling na kuta niya an Dios sa laog nin nagkapirang segundo. An Dios nagtaram na asin ipinahayag an Saiyang sadiri sa dakol na paagi. Sabi kan Biblia, sa Roma 1:20:
“Ta an mga bagay niya na dai nahihiling, poon pa kan paglalang kan kinaban, malinaw na nahihiling, huli ta nasasabotan paagi sa mga bagay na ginibo, maski an saiyang kapangyarihan na daing katapusan asin pagka-Dios; kaya mayo sinda nin ikakapagdahilan.”
Romans 1:20
Girumdomon An linalang nagpapahiling kan kapangyarihan nin Dios sa gabos na naghihiling.
Moment 131
An Saro na Dai Nagbabago Nanggad
Nadangog ko daw na nagsabi ka, “Nariribok ako sa pagbabago”? Mayo nin bagay na nagdadanay na pareho. Nagbabago an mga presyo, nagbabago an mga tawo. Nabubuhay kita sa sarong kinaban na nagbabago, alagad may Saro na dai nagbabago nanggad. Ipapamidbid ko Siya saimo. Tama iyan—iyo an Kagurangnan na Jesu-Cristo. Basaha iyan sa libro kan Hebreo. Magtiwala Saiya bilang saimong personal na Paraligtas, asin tatawan ka Niya nin mga bagay na dai nagbabago nanggad, asin mayo nin siisay man na makakahali kaiyan.
“Si Jesu-Cristo pareho kasubago, asin ngunyan, asin sagkod lamang.”
Hebrews 13:8
Girumdomon Sa sarong kinaban na nagbabago, si Jesu-Cristo dai nagbabago nanggad.
Moment 132
An Pinakagusto kan mga Tawo
May nagsurbey. Hinapot ninda an iba-ibang klase nin tawo nin hapot na arog kaini: “Ano an pinakagusto mo sa buhay?” Ini an mga simbag: “Gusto mi an pagkamoot. Gusto mi an katoninongan. Gusto mi an kaogmahan.” Makangangalas, iyan mismo an gustong itao sato kan Dios. Iyo, ini an mga bagay na gusto kan Dios na mapasato, asin may iba pa Siyang para sato: pagpasensya, kabootan, pagkamaimbod, kahinayon asin pagpugol sa sadiri. Basaha an manongod kaiyan sa surat sa mga taga-Galacia, kapitulo singko:
“Alagad an bunga kan Espiritu iyo an pagkamoot, kaogmahan, katoninongan, halawig na pasensya, kahinayon, kabootan, pagtubod, kababaan nin boot, pagpugol sa sadiri: tumang sa mga arog kaiyan mayo nin ley.”
Galatians 5:22–23
Girumdomon An pagkamoot, kaogmahan asin katoninongan na hinihingoha kan mga tawo mga regalo nin Dios.
Moment 133
Kun Dai Matuloy an mga Plano
Nakapag-andam ka na daw nin marhay nin mga plano, tapos nahiling mo na dai iyan nangyari arog kan saimong plano? Aram mo daw na may rason an lambang bagay na nangyayari, maski an mga pagkadismaya asin pagkapalya? Puede kitang magplano, alagad arog kan sinasabi sato kan Libro kan Mga Talinhaga, “An puso kan tawo nagpaplano kan saiyang dalan: alagad an KAGURANGNAN an naggigiya kan saiyang mga hakbang.” Sa Tataramon nin Dios, an Biblia, mababasa ta:
“Asin aram ta na an gabos na bagay nagtatarabang para sa ikakarahay kan mga namomoot sa Dios, kan mga inapod segun sa saiyang katuyohan.”
Romans 8:28
Girumdomon Maski an mga pagkadismaya nagtatarabang para sa ikakarahay sa mga kamot nin Dios.
Moment 134
Sain Ako Pasiring?
“Dai ko aram kun sain ako pasiring o kun taano.” Ipinapahayag kan mga tataramon na iyan an kawaran nin direksyon asin katuyohan na marka kan satong panahon asin an pagmati nin dakol na tawo ngunyan. Kun sinusunod ta an Kagurangnan, nahahanap ta an katuyohan asin direksyon sa satong buhay, huli ta nabubuhay kita sa liwanag nin Dios mismo asin kan Saiyang kabotan para sato. Iginigiya Niya kita paluwas sa satong kalibogan asin dai pagkasierto pasiring sa Saiyang liwanag. Sa pangangaipong ini, sinasabi kan Kagurangnan na Jesus:
“Ako an liwanag kan kinaban: an nagsusunod sako dai malakaw sa kadikloman, kundi magkakaigwa kan liwanag nin buhay.”
John 8:12
Girumdomon Sunoda si Jesus, asin malakaw ka sa liwanag, bako sa kalibogan.
Moment 135
Siisay an Naglalang Kaini?
May sarong Pranses na parasurat nin nobela na nagsabi kaini: “Dai nagmamalasakit an uniberso. Siisay an naglalang kaini? Taano ta yaon kita digdi sa ining sadit na tambak nin putik, na nag-iikot sa daing katapusan na kalawakan? Mayo talaga ako nin aram.” Kun binukas sana kuta niya an saiyang Biblia! An pinakaenot na bersikulo nagsasabi, “Kan kapinonan linalang kan Dios.” An Dios nagtatao sato kan mga simbag sa Saiyang libro, an Biblia—an mga simbag sa buhay, an mga simbag na kaipuhan ta. Asin sa huring libro kan Biblia mababasa ta:
“Ika maninigo, O Kagurangnan, na umako nin kamurawayan asin onra asin kapangyarihan: ta ika an naglalang kan gabos na bagay, asin huli sa saimong kaogmahan yaon sinda asin linalang.”
Revelation 4:11
Girumdomon Linalang kita kan Dios, asin linalang Niya kita para sa Saiyang kaogmahan.
Moment 136
Makangangalas na Pagkagibo
Aram mo daw na an nagkapirang ugat kan hawak nagpapadara nin mensahe na mga 400 milya kada segundo? Aram mo daw na labi sa sangkapat kan satong mga tulang yaon sa satong mga kamot? Ini an pagkasabi kan parasurat kan saro sa mga salmo, mientras nagtataram sa Dios, sa Salmo 139:
“Uumawon ko ika; ta nakakangalas asin makangangalas an pagkagibo sako: makangangalas an saimong mga gibo… Nahiling kan saimong mga mata an sakong hawak, maski dai pa bilog; asin sa saimong libro nakasurat an gabos kong kabtang…”
Psalm 139:14–16
Girumdomon An saimong hawak sarong milagro kan pagkagibo nin Dios.
Moment 137
Nahahandal sa mga Plano
Nahahandal ka daw sa paggibo nin mga plano? Nahahandal ka daw kun nagibo na an mga plano asin nag-abot na an oras na gibohon iyan? Sa Biblia mababasa ta na puede kitang magplano, alagad an huring resulta yaon sa mga kamot nin Dios. Dapat kitang magplano, na nagsasarig sa Dios na giyahan kita. Sabi kan Biblia:
“Itagubilin mo an saimong mga gibo sa KAGURANGNAN, asin an saimong mga plano mapapatotoo.”
Proverbs 16:3
Girumdomon Gibohon an saimong mga plano, asin itagubilin an mga iyan sa Kagurangnan.
Enot na Seksyon · Mga Momento 138–172
Handal, Takot asin Kasakitan
Ranga asin tibay nin boot para sa masakit na mga aldaw.
Handal, Takot asin Kasakitan · padagos
Moment 138
Sarong Kumot nin Seguridad
May nagsabi na kaipuhan ta an seguridad. Kaipuhan ta iyan huli ta an kwarta dai sierto. Kaipuhan ta iyan huli ta an kinaban dai matoninong. Maski an panahon dai mahuhulaan. Nagkakapot daw kita sa sarong kumot nin seguridad, arog kan aki sa cartoon na Peanuts? Dangoga ining mga tataramon kan Kagurangnan na Jesus. An iba ipinalis an “kasakitan” na “mga presyon”: sa kinaban magkakaigwa kamo nin mga presyon. Alagad dinaog kan Kagurangnan na Jesus an kinaban, an laman asin an diablo, maski an kagadanan mismo. Sabi Niya:
“Ini an mga bagay na sinabi ko saindo, tanganing sako magkaigwa kamo nin katoninongan. Sa kinaban magkakaigwa kamo nin kasakitan: alagad magpakusog kamo nin boot; dinaog ko an kinaban.”
John 16:33
Girumdomon An totoong seguridad nahahanap ki Cristo, na dinaog an kinaban.
Moment 139
Sarong Kuta sa Aldaw nin Kasakitan
Kasakitan. Mayo nin may gusto na madakop sa tahaw nin kasakitan. Alagad minsan, an mga kasakitan na ini marahay para sato. Taano? Tanganing itokdo sato an kapangyarihan kan Kagurangnan, na kaya Niyang magligtas. Tinotokdoan Niya kita na magtiwala Saiya. Makusog na Dios Siya. Aatamanon Niya kita sa laog asin sa bilog na kasakitan. “An Dios an satong darangpan asin kusog, sarong tabang na pirming yaon sa kasakitan. Kaya dai kita matatakot.”
“Marahay an KAGURANGNAN, sarong kuta sa aldaw nin kasakitan; asin kilala niya an mga nagtitiwala saiya.”
Nahum 1:7
Girumdomon An kasakitan puedeng magtokdo sato na magtiwala sa Dios na nagliligtas.
Moment 140
Kaya Ka Niyang Ingatan
Sasabihon mo, “Garo dai ako sierto sa sakong sadiri, asin natatakot ako sa dakol na bagay. Natatakot ako na mapapalya ako asin dai ko maoogma an Kagurangnan.” Sabi kan Biblia kaya ka ni Jesus na ingatan na dai matumba. Nagmamalasakit saimo si Jesus, asin ngunyan mismo inaabot ka Niya tanganing tabangan. “Siya na dai nagpaluwas kan saiyang sadiring Aki, kundi itinao siya para sato gabos, paano daw na dai niya man itatao sato kaiba niya nin libre an gabos na bagay?”
“Ngunyan saiya na kayang mag-ingat saindo na dai matumba, asin magpaatubang saindo na mayo nin kasalan sa atubangan kan saiyang kamurawayan na may dakulang kaogmahan…”
Jude 24
Girumdomon Kaya ka ni Jesus na ingatan na dai matumba.
Moment 141
Masuko Ka Na Daw?
Pagal ka daw? Nagluluya daw an saimong boot? Garo masuko ka na? Garo isusuko mo na an gabos? Dangoga ining mga bersikulo hale sa Biblia. Ini an kayang gibohon kan Kagurangnan para saimo: “Tinatawan niya nin kapangyarihan an maluya; asin sa mga mayo nin kusog dinudugangan niya an kusog. Maski an mga hoben maluluya asin mapapagal, asin an mga hoben na lalaki matutumba nanggad.”
“Alagad an mga naghahalat sa KAGURANGNAN mababagohan an saindang kusog; malupad sinda paitaas na may mga pakpak arog kan mga agila; magdadalagan sinda, asin dai mapapagal; maglalakaw sinda, asin dai maluluya.”
Isaiah 40:31
Girumdomon Maghalat sa Kagurangnan, asin babagohon Niya an saimong kusog.
Moment 142
Natatakot Ka Daw Magadan?
Tama daw an pagkadangog ko? Nadangog ko daw na nagsabi ka na natatakot kang magadan? Talaga daw na natatakot ka sa buhay pakatapos kan kagadanan? Dangoga ining mga tataramon hale sa Biblia na nagtatao nin kasiguraduhan. An lalaki na nagsurat kan Salmo 34 nagsabi, “Hinanap ko an KAGURANGNAN, asin dinangog niya ako, asin inligtas ako sa gabos kong takot.” Sa Isaias kapitulo 25 mababasa ta, “Lulunokon niya an kagadanan sa pagdaog; asin pupunasan kan Kagurangnan na DIOS an mga luha sa gabos na lalawgon.” Asin isinurat ni Pablo ki Timoteo:
“Ta an Dios dai nagtao sato nin espiritu nin takot; kundi nin kapangyarihan, asin nin pagkamoot, asin nin marahay na isip.”
2 Timothy 1:7
Girumdomon Ki Cristo, an kagadanan linunok na sa pagdaog; dai ta iyan kaipuhan na katakotan.
Moment 143
Si Chico, an Chihuahua na Pirming Nagkukurog
May sarong lalaki sa Texas na nagbutang kaining anunsyo sa peryodiko: “Nawara o nagsalaag: ayam na Chihuahua, nagsisimbag sa ngaran na Chico. Matalino na ayam, aram na marhay an politika kan nasyon asin kan kinaban. Pirmi siyang nagkukurog.” May mga tawo na arog kaiyan, pirming nagpapaling-paling kan saindang payo asin nagpipisil kan saindang kamot sa handal. Sabi kan Kagurangnan sato sa Biblia:
“Kun ika maagi sa mga tubig, kaiba mo ako; asin sa mga salog, dai ka nindang aanodon: kun ika maglakaw sa kalayo, dai ka mapapaso; ni dai ka susulohon kan kalayo.”
Isaiah 43:2
Girumdomon Ano man an bareta, an Kagurangnan kaiba ta sa paglakaw sa hararom na tubig.
Moment 144
Nagmamalasakit Daw Talaga an Dios?
Nadangog ko daw na nagsabi ka, “Dakol na marhay an kasakitan sa kinaban—kasalan, helang, pagtios, asin halaba an lista. Sa paghona mo talaga daw na nagmamalasakit an Dios?” Sa Isaias kapitulo 55 sinasabi kan Kagurangnan na an Saiyang mga plano bako an maiisip ta: “Ta kun paano na an mga langit mas halangkaw kisa sa daga, arog man kaiyan na an sakong mga dalan mas halangkaw kisa saindong mga dalan, asin an sakong mga isip kisa saindong mga isip.” Asin hale sa Bagong Tipan, sa 1 Juan 4:
“Digdi ipinahiling an pagkamoot nin Dios sato, huli ta ipinadara kan Dios an saiyang bugtong na Aki sa kinaban, tanganing kita mabuhay paagi saiya.”
1 John 4:9
Girumdomon Ipinahiling kan Dios na nagmamalasakit Siya paagi sa pagpadara kan Saiyang Aki.
Moment 145
Otsentang Taga kan Pait
Ipinapagirumdom sato ni Henry Bosch na inaapod kan Dios an Saiyang mga aki na mga alahas, asin an mga alahas kaipuhan na tagaon nin mahusay kan sarong maestrong parahimo. Puedeng magkaagid an duwang alahas asin parehong dalisay, alagad an saro nakakasilaw sa kinang asin an saro mapuraw. An makinang nakaako nin otsentang taga hale sa pait kan alahero, asin an saro walo sana. Parati an mga taga nin pagbalo sa satong buhay an nagpapakinang sato para ki Cristo.
“Ta an satong magaan na kasakitan, na sarong momento sana, nagbubunga para sato nin labi-labi asin daing katapusan na kabugatan nin kamurawayan.”
2 Corinthians 4:17
Girumdomon An mga taga nin pagbalo puedeng magpakinang sato para ki Cristo.
Moment 146
An Gabos Apuera sa Pusong Nabuong
May dakulang karatula sa gilid nin sarong tindahan na parapaayos sa sarong sadit na banwaan na nagsasabi, “Maaayos mi an gabos apuera sa pusong nabuong.” Sierto na uyon ka na dakol na tawo an nabuong an puso. Alagad an hapot, siisay an makakapaomay sa mga nabuong an puso? Bukasan ta an satong Biblia sa Isaias para sa simbag. An Kagurangnan na Jesus, kan yaon pa Siya digdi sa daga, kinua mismo an mga tataramon na ini asin ginamit para sa Saiyang sadiri. Siya, asin Siya sana, an nagpapaomay sa mga nabuong an puso:
“An Espiritu kan Kagurangnan na DIOS yaon sako; huli ta pinahiran ako kan KAGURANGNAN tanganing iwalat an marahay na bareta sa mga mapakumbaba; ipinadara niya ako tanganing bugkoson an mga nabuong an puso, tanganing ipahayag an katalingkasan sa mga bihag…”
Isaiah 61:1
Girumdomon Si Jesus sana an makakaayos nin pusong nabuong.
Moment 147
Mata sa Paraligtas
Namomondo ka daw ngunyan? Medyo nagluluya an boot mo sa buhay? Nagbabasa ako sa Ebanghelyo ni Mateo asin nahiling ko na si Apostol Pedro, kan naglalakaw sa ibabaw kan tubig, naghiling sa mga alon. Dangan nagpoon siyang maglubog. Hinali niya an saiyang mata sa Paraligtas asin naghiling sa mga kamugtakan. Parati iyo ini an satong problema. Naliligtas kita sa kasalan kun kita naghihiling sa Paraligtas. Dangan aroaldaw kaipuhan tang maghiling Saiya sa pag-ampo asin hilingon Siya sa Saiyang Tataramon. Dai ka masyadong maghiling sa mga kamugtakan na mawara sa saimong paghiling an Paraligtas. Kaya Niyang bagohon an saimong mga kamugtakan, asin Siya dai nagbabago nanggad.
“Si Jesu-Cristo pareho kasubago, asin ngunyan, asin sagkod lamang.”
Hebrews 13:8
Girumdomon Ipako an saimong mga mata sa Paraligtas, bako sa mga alon.
Moment 148
Pag-atubang sa Doros
Si Corrie ten Boom an minsan nagsabi, “Kun an sarong gamgam naglulupad para sa kaogmahan, nagsusunod ini sa doros. Alagad kun makaatubang ini nin peligro, nagbabalik ini asin inaatubang an doros tanganing makalupad nin mas halangkaw.” Si apostol Pablo parating nakaatubang nin peligro, maski kagadanan. Alagad arog kan gamgam, napilit siyang hanapon an mas halangkaw na mga lugar. An katuyohan ni Pablo iyo na mamidbid si Cristo asin ipamidbid Siya, maski ano pa an kabayadan. Sabi niya:
“Ta para sako an pagbuhay iyo si Cristo, asin an pagkagadan ganansya. Alagad kun ako mabuhay sa laman, ini an bunga kan sakong paghihingoa: alagad dai ko aram kun ano an pipilion ko.”
Philippians 1:21–22
Girumdomon An pag-atubang sa kasakitan puedeng magpahalangkaw sato pasiring ki Cristo.
Moment 149
Limang Aking Skunk
Si Nanay nagduman sa kataid na harong para sa halipot na pagbisita. Pagbalik niya, an saiyang mga aki nagtitiripon sa salog. Kan hilingon niya nin harani, nangalas siya sa takot na mahiling an limang aking skunk. Nagkurahaw siya, “Mga aki, magdalagan kamo!” Nagdalagan an mga aki, alagad an lambang saro nagkakapot nin sarong skunk asin dinara iyan. Ginibo kan mga nagulat na hayop an natural na ginigibo kan mga skunk. Ano an ginigibo mo kun natatakot ka? Natakot an ina asin tibaad sobra an saiyang reaksyon, alagad dai daw kita gabos minsan nagsusunod sa pareho man na dalan? Si David, na may mga problema man, nagsurat sa Salmo 56:
“Kun ako natatakot, magtitiwala ako saimo. Sa Dios uumawon ko an saiyang tataramon, sa Dios ako nagtiwala; dai ako matatakot sa kayang gibohon sako kan laman.”
Psalm 56:3–4
Girumdomon Kun ako natatakot, puede kong ibutang an sakong tiwala sa Dios.
Moment 150
Itao Saiya an Gabos na Pidaso
An nakasurat sa bulletin board, “Kayang ayuson kan Dios an pusong nabuong. Itao Saiya an gabos na pidaso.” Kun nabuong an saimong puso ngunyan, makakasierto ka na harani an Kagurangnan asin dadangogon an saimong pag-agrangay. Nag-ampo si David sa Salmo 51, “An pusong nabuong asin nagsosolsol, O Dios, dai mo pagmamaliiton.” Sabi kan Biblia:
“An KAGURANGNAN harani sa mga nabuong an puso; asin inliligtas an mga may espiritung nagsosolsol.”
Psalm 34:18
Girumdomon Harani an Kagurangnan sa mga nabuong an puso—itao Saiya an gabos na pidaso.
Moment 151
Dai Ka Niya Papabayaan
Natatakot ka daw sa maabot? Natatakot ka daw na magpoon nin sarong bagong gibohon? Mientras naglalakaw kita kaiba an Kagurangnan bilang satong Paraligtas, na sinusunod an Saiyang mga giya, puede tang angkonon an mga panuga na arog kaini sa Deuteronomio kapitulo 31:
“Magpakusog ka asin magpakatibay nin boot, dai ka matakot, ni magkurog sa atubangan ninda: ta an KAGURANGNAN na saimong Dios, siya an kaiba mong naglalakaw; dai ka niya papabayaan, ni babayaan.”
Deuteronomy 31:6
Girumdomon Humakbang na may tibay nin boot; an Kagurangnan kaiba mo.
Moment 152
Yaon Digdi sa Pagtalaga nin Dios
Nag-aagi ka daw sa mga panahon nin kasakitan? Dakol daw an nakakaluya kan saimong boot? Paano mo inaatubang an mga kasakitan na ini? An nakakamidbid sa Kagurangnan sa personal na paagi, bilang personal na Paraligtas, makakasabi sa panahon nin kasakitan, “Yaon ako digdi sa pagtalaga nin Dios, sa Saiyang pag-ataman, sa irarom kan Saiyang pagtokdo, asin para sa Saiyang panahon. Sa Saiyang marahay na panahon kaya Niya akong iluwas giraray. Kun paano asin noarin, Siya an nakakaaram.” May sarong lalaki sa Biblia na nanodan ini hale sa Kagurangnan:
“Magdolot ka sa Dios nin pagpasalamat; asin bayadi an saimong mga panuga sa Kahalangkawan: asin apodon mo ako sa aldaw nin kasakitan: ililigtas ko ika, asin papamurawayon mo ako.”
Psalm 50:14–15
Girumdomon Sa kasakitan, magtiwala sa Dios; yaon ka sa Saiyang pag-ataman asin sa Saiyang panahon.
Moment 153
An Paglaom Sarong Bagay na Sierto
Nadangog ko daw na nagsabi ka, “Mayo na akong paglaom para sa maabot”? Dakol na tawo an nagtataram nin arog kaiyan ngunyan. An tataramon na paglaom sa Biblia bako sanang hula; sarong bagay iyan na sierto. Kun naglalaom kita sa Dios, may buhay kitang daing katapusan. Isinurat ni apostol Pablo ki Tito, “Tanganing pakatapos na pinagbilang kitang matanos paagi sa saiyang grasya, kita magin mga magmamana segun sa paglaom nin buhay na daing katapusan.” Asin sa mga taga-Tesalonica isinurat niya:
“Ngunyan an satong Kagurangnan na Jesu-Cristo mismo, asin an Dios, an satong Ama, na namoot sato, asin nagtao sato nin daing katapusan na ranga asin marahay na paglaom paagi sa grasya, rangahon an saindong mga puso, asin patibayon kamo sa lambang marahay na tataramon asin gibo.”
2 Thessalonians 2:16–17
Girumdomon An paglaom sa Biblia bakong hula; sarong bagay iyan na sierto.
Moment 154
Paano Ako Makakaluwas Kaini?
May nagsabi, “Naghahapot ako kun paano ako makakaluwas kaini.” Sa Biblia sinasabi sato kan Dios, “Totokdoan ko ika asin iiniwal ko ika sa dalan na saimong lalakawan.” Asin isinurat kan salmista, “Kun an sakong ama asin an sakong ina pabayaan ako, an KAGURANGNAN an maataman sako.” Asin sa Salmo 27 mababasa ta:
“Maghalat ka sa KAGURANGNAN: magpakatibay ka nin boot, asin papakusogon niya an saimong puso: maghalat ka, sabi ko, sa KAGURANGNAN.”
Psalm 27:14
Girumdomon Kun dai mo mahiling an dalan paluwas, maghalat sa Kagurangnan.
Moment 155
Uumawon Ko an Kagurangnan
Kamo gabos na nagluluya an boot, magpakusog kamo. Ini an nagkapirang bersikulo hale sa Salmo 34, mga tataramon tanganing umawon an Kagurangnan ano man an mangyari.
“Babendisyonan ko an KAGURANGNAN sa gabos na panahon: an pag-umaw saiya pirming yaon sa sakong ngoso. … O pamurawayon nindo an KAGURANGNAN kaiba ko, asin sabay-sabay tang ipaitaas an saiyang ngaran. Hinanap ko an KAGURANGNAN, asin dinangog niya ako, asin inligtas ako sa gabos kong takot.”
Psalm 34:1–4
Girumdomon Umawon an Kagurangnan sa gabos na panahon—Siya an nagliligtas sa takot.
Moment 156
Bagong Kusog asin Sigla
Garo maluya ka daw ngunyan asin garo masuko ka na? Ini an nagkapirang tataramon nin pagpakusog hale ki Apostol Pablo sa mga taga-Roma. An Espiritu na nagbuhay ki Jesus hale sa mga gadan nagdadara nin bagong kusog asin sigla sa saro na Saiyang iniistaran. Bagong kusog asin sigla—iyan an gusto nin Dios na mapasaimo.
“Alagad kun an Espiritu kan nagbuhay ki Jesus hale sa mga gadan nag-iistar saindo, siya na nagbuhay ki Cristo hale sa mga gadan bubuhayon man an saindong mamumugtak na hawak paagi sa saiyang Espiritu na nag-iistar saindo.”
Romans 8:11
Girumdomon An Espiritu na nagbuhay ki Jesus nagtatao sato nin bagong kusog.
Moment 157
Sakdang Katoninongan sa Kinaban na Punô nin Pangangaipo
Nabubuhay kita sa kinaban na punô nin pangangaipo. Sa palibot ta may mga tawo na nangangaipo nin kakanon, gubing, asin minsan istaran. May mga tawo man na yaon an gabos na ini, alagad may pangangaipo sa saindang laog para sa katoninongan. Kaipuhan ninda an Kagurangnan na Jesu-Cristo sa saindang buhay. Kaipuhan nindang mamidbid Siya sa personal na paagi, bako sanang may aram manongod Saiya bilang sarong tawo sa kasaysayan. Kaipuhan nindang magtiwala Saiya. Sabi kan Biblia manongod sa Kagurangnan:
“Iingatan mo siya sa sakdang katoninongan, an saiyang isip nakapako saimo: huli ta nagtitiwala siya saimo. Magtiwala kamo sa KAGURANGNAN sagkod lamang: ta sa KAGURANGNAN na JEHOVA yaon an kusog na daing katapusan.”
Isaiah 26:3–4
Girumdomon An katoninongan sa laog naggigikan sa personal na pagtiwala ki Jesus.
Moment 158
Magpahingalo sa Kagurangnan
Ini an nagkapirang bersikulo hale sa Salmo 37. Dai ka maghandal o mabalisa; sa ikakaraot sana iyan nagdadara. Nagpapadagos an salmista sa pagsabi na sa dai mahaloy an mga maraot mawawara, alagad an mga nagpapakumbaba sa atubangan kan Kagurangnan tatawan nin lambang bendisyon asin magkakaigwa nin makangangalas na katoninongan.
“Magpahingalo ka sa KAGURANGNAN, asin maghalat saiya nin may pasensya: dai ka maghandal huli sa saiya na nag-uuswag sa saiyang dalan… Pundohon an anggot, asin bayaan an kaanggotan: dai ka maghandal sa ano man na paagi na magibo nin maraot.”
Psalm 37:7–8
Girumdomon Magpahingalo sa Kagurangnan asin pundohon an paghandal; Siya an nagtatao nin katoninongan.
Moment 159
Pagturog sa mga Panahon nin Kasakitan
Insomnia. Nasasakitan ka daw magturog sa banggi? May sarong gurang nang babayi na nagtutubod sa Kagurangnan na Jesus bilang saiyang Paraligtas na hinapot kun paano siya nakakaturog sa mga panahon nin kasakitan. Simbag niya, “An Dios pirming nagbabantay, kaya mayo nin kamanungdanan na kaming duwa an magpuyat.” Aram ni David kun paano maghigda sa banggi asin dai matakot. Isinurat niya an mga tataramon na ini kan siya nagdadalagan paharayo asin yaon sa peligrosong kamugtakan. Nakakahigda pa giraray siya na may katoninongan huli ta an Kagurangnan nagbabantay saiya:
“Naghigda ako asin nakaturog; nagmata ako; ta an KAGURANGNAN an nagkapot sako.”
Psalm 3:5
Girumdomon An Dios dai nanggad nakakaturog, kaya puwede kang magpahingalo nin matoninong.
Moment 160
Mga Kanta sa Banggi
Kaidto, si Charles Spurgeon nagbakasyon sa sarong harayo asin sosolong lugar sa England na, sabi sa saiya, dakul an nightingale. Alagad pagabot niya duman, nagpoon na mag-uran asin makusog an lipot maski bakong panahon kaiyan, kaya natakot siya na dai siya makadangog maski sarong nightingale. Dangan, mantang nakatukaw siya harani sa saiyang bukas na bintana, may sarong nightingale na nagdapo sa luwas mismo asin nagpoon na magkanta. Isinurat ni Spurgeon, “Dai ko na linalaoman na makadangog giraray nin arog kaini kahamis asin kakaogma sagkod na madangog ko an mga anghel na nagkakanta nin kamurawayan.” An Dios kan nightingale na idto iyo man an mamoton na Paraligtas na sakong pinaglilingkodan. Pirmi siyang nagtatao nin sinag nin liwanag asin nagtatao nin mga kanta sa banggi. Sa Psalm 42 mababasa ta:
“Minsan siring, ipag-uutos kan KAGURANGNAN an saiyang mamoton na kabootan sa aldaw, asin sa banggi an saiyang kanta yaon sa sako, asin an sakong pag-ampo sa Dios kan sakong buhay.”
Psalm 42:8
Girumdomon Sa pinakamaitom na banggi, an Dios nagtatao pa man giraray nin kanta.
Moment 161
An Dalan na Maluwasan
Kaaapon ka sanang natentar na gibohon an sarong bagay na sala, asin dai mo aram kun sain ka madulok para sa tabang? Dangoga an mga tataramon na ini hale sa Biblia, asin girumdoma: an mga salang kamawotan na minalaog sa saimong buhay bakong bago o iba. Dakul na iba an nakaatubang na kan pareho mismong mga problema bago ka pa. Dumulok ka ki Kagurangnan na Jesus sa oras nin tentasyon; ipapahiling niya saimo an dalan na maluwasan.
“Mayo nin tentasyon na nag-abot saindo kundi an pirming naaabot kan tawo: alagad an Dios maaasahan, na dai niya kamo pagtutugotan na matentar nin labi sa kaya nindo; kundi kaiba kan tentasyon magtatao man siya nin dalan na maluwasan…”
1 Corinthians 10:13
Girumdomon Sa tentasyon, pirmi nagtatao an Dios nin dalan na maluwasan.
Moment 162
An Kahon nin Handal kan Miyerkoles
May istorya manongod sa sarong lalaki na may espesyal na paagi sa pag-atubang kan saiyang mga handal. Nagtaan siya nin sarong aldaw kada semana para gabos niyang ipaghandal. Kun may nag-abot na bagay sa laog kan semana na nakaribok sa saiya, isinusurat niya ini asin ilinalaag sa inaapod niyang kahon nin handal kan Miyerkoles. Pag-abot kan Miyerkoles, nangangalas siya nin marhay ta an kadaklan kan saiyang mga problema nasolbar na. Sinabi kan Kagurangnan na Jesus sa Matthew 6:
“Kaya sinasabi ko saindo, Dai nindo ipaghandal an saindong buhay, kun ano an saindong kakakanon, o kun ano an saindong iinomon; ni an saindong hawak, kun ano an saindong susulogon. Bako daw na an buhay mas mahalaga kisa sa kakanon, asin an hawak kisa sa bado?”
Matthew 6:25
Girumdomon An kadaklan kan mga handal nasosolbar sa sadiri; ibayaan sinda sa Kagurangnan.
Moment 163
An mga Kasakitan Nag-aabot nin Pinagbugkos
Nahiling mo daw na an mga kasakitan garo nag-aabot nin pinagbugkos? Nagmata kang may sipon. Huli ta dai nagtunog an saimong alarma, atrasado ka sa trabaho. Sa trabaho, garo gabos nagsasala. Aram ni Isaias kun sain siya madulok para sa tabang. Sinasabi niya sato, “Magtiwala kamo sa KAGURANGNAN sagkod pa man: ta sa KAGURANGNAN na JEHOVA yaon an kusog na dai nauubos.” Iyo, sa Biblia mababasa ta:
“An Dios iyo an satong darangpan asin kusog, sarong tabang na pirming yaon sa kasakitan.”
Psalm 46:1
Girumdomon Kun an mga kasakitan nag-aabot nin pinagbugkos, an Dios sarong tabang na pirming yaon.
Moment 164
Harani na sa Sarong Pagkanood
Si Lord Kelvin, an bantog na British na matematiko asin physicist, minsan nagprobar nin sarong eksperimento sa atubangan kan saiyang mga estudyante sa klasrum, asin dai ini nag-andar. Kan mahiling niya na ini nagsala, sinabi niya sa saiyang mga estudyante, “Kun nakaatubang kamo nin kasakitan, harani na kamo sa sarong pagkanood.” Nag-aagi ka daw sa panahon nin dakulang pagsubok, arog na baga sa sarong hurno? Magkaigwa ka nin kosog nin boot. Tibaad andam ka na sanang makanood nin sarong bagay. Sinasabi kan Biblia:
“Tanganing an pagsubok sa saindong pagtubod, na mas mahalaga nin marhay kisa sa bulawan na nawawara, maski ini pinapasaran sa kalayo, mahiling na kaomawan asin onra asin kamurawayan sa pagluwas ni Jesu-Cristo.”
1 Peter 1:7
Girumdomon An saimong pinakamakuring pagsubok tibaad iyo an gilid kan sarong bagong pagkanood.
Moment 165
Ano an Pakinabang?
Ano an pakinabang? Iyan daw an saimong hinahapot? Dakul na tawo an nagpapahapot kaiyan. Ipinapahayag kaini an hararom na pagkadismaya na satong namamatean. May solusyon daw? Sinasabi kan Dios sa saiyang Tataramon na an solusyon sa saimong pagkasala, pagkadismaya asin takot iyo si Jesu-Cristo. Sinolbar niya an buhay. Sinolbar niya an kagadanan. Sinolbar niya an problema kan kasalan paagi sa pagkagadan sa krus. Gusto niya na mabuhay ka nin maogma asin may pakinabang na buhay. Sinabi kan Kagurangnan na Jesus:
“Nag-abot Ako tanganing magkaigwa sinda nin buhay, asin tanganing magkaigwa sinda kaini nin mas masagana.”
John 10:10
Girumdomon Si Jesus an simbag sa pagkadismaya, pagkasala asin takot.
Moment 166
Kun Dai Ako Panatag
Nadangog ko daw na sinabi mo, “Dai ako panatag”? Ipinapagirumdom sako kan Biblia na an Kagurangnan na Jesus may kapangyarihan na ingatan ako na dai matumba, asin dalhon ako na mayo nin sala sa saiyang makamurawayan na presensya. Iyo, dai kita kaipuhan matakot, maski pa magputok an kinaban asin an mga bukid madurog pasiring sa dagat. Pabayae an mga dagat na mag-ugong asin magbura; pabayae an mga bukid na magkurog. An Dios iyo an sakong darangpan asin kusog.
“An Dios iyo an satong darangpan asin kusog, sarong tabang na pirming yaon sa kasakitan. Kaya dai kita matatakot, maski pa an daga mabalyo, asin maski pa an mga bukid madara sa tahaw kan dagat.”
Psalm 46:1–2
Girumdomon An Dios an sakong darangpan kun dai ako panatag.
Moment 167
Kun Mabugat nin Marhay an Pasan
An mga pasan sa buhay garo mabugat nin marhay. “Dai ko na ini kayang pasanon nin haloy.” Binuksan ko an sakong Biblia asin binasa ko, “Itapok mo an saimong pasan sa KAGURANGNAN, asin siya an makapot saimo.” Asin giraray:
“Alagad an mga naghahalat sa KAGURANGNAN mababagohan an saindang kusog; malupad sinda paitaas na may mga pakpak arog kan mga agila; magdadalagan sinda, asin dai mapapagal; maglalakaw sinda, asin dai maluluya.”
Isaiah 40:31
Girumdomon Itao mo an saimong mga pasan sa Kagurangnan, asin babaguhon niya an saimong kusog.
Moment 168
Kun Mag-abot an mga Bagyo
Kaipuhan kong aminon na an sakong reaksyon sa mga bagyo kan buhay sa parati arog kan sa mga disipulo ni Jesus sa dagat nin Galilea na pinapasan nin bagyo. Takot na takot sinda. Nahiling ninda na an kamugtakan labi na sa saindang kapangyarihan, asin natakot sinda para sa saindang buhay. Bilang mga nagtutubod sa Kagurangnan na Jesu-Cristo, taano ta kita nagigin matatakoton? Paano ta dai kita makatiwala sa saiya kun nag-aabot sato an mga bagyo kan buhay? Siya man giraray kasuhapon, ngunyan asin sagkod pa man. Saro sa mga nagsurat kan mga Salmo nakaaram kun ano an takot, asin aram niya kun sain makanood nin darangpan. Isinurat niya:
“Sa oras na ako natatakot, magtitiwala ako saimo.”
Psalm 56:3
Girumdomon Kun mag-abot an mga bagyo, magtiwala sa Saro na nagpatoninong kan dagat.
Moment 169
Sarong Lugar na Inandam Para Saimo
Minsan garo gabos nagsasala. Garo baga an kasakitan nag-aabot nin pinagbugkos. Pinakosog kan Kagurangnan na Jesus an boot kan saiyang mga disipulo paagi sa mga tataramon na tibaad makatabang man saimo. Nangako siya na mag-aandam nin lugar para sainda asin mabalik giraray para sainda. Dai nahaloy, sinabi man niya, “Ako an dalan, an katotoohan, asin an buhay: mayo nin tawo na makakaabot sa Ama, kundi paagi sako.” Ini an sinabi niya sainda:
“Dai nindo pagtugotan na maribok an saindong puso: nagtutubod kamo sa Dios, magtubod man kamo sako. Sa harong kan sakong Ama dakul an mga istaran: kun bako iyan totoo, sinabi ko na kutana saindo. Mahali ako tanganing mag-andam nin lugar para saindo.”
John 14:1–2
Girumdomon Kun nagtatambak an mga kasakitan, magtiwala ki Jesus, na nag-aandam nin harong para saimo.
Moment 170
Noarin Mapondo an mga Gera?
Nadangog ko daw na sinabi mo, “Taano ta dakul nin marhay an iriwal asin gera sa kinaban ngunyan? Taano ta dai naghihiro an Dios?” Sinasabi kan Biblia na an mga nagtitiwala sa Kagurangnan arog kan Bukid nin Zion, na dai mapapahiro. Asin giraray, “Dai kamo matakot ni maluyahan nin boot … ta an laban bakong saindo, kundi sa Dios.” Dangan, manongod sa sarong aldaw na maabot, mababasa ta sa Isaias na an Kagurangnan an maaayos kan mga iriwal kan mga nasyon. Dangan, sa katapusan, an gabos na gera mapopondo, asin an gabos na pagsanay sa militar matatapos.
“Asin siya an mahukom sa tahaw kan mga nasyon, asin masaway sa dakul na tawo: asin pupukpukon ninda an saindang mga espada tanganing magin arado, asin an saindang mga lansa tanganing magin pangsanga: an nasyon dai na magtataas nin espada tumang sa ibang nasyon, ni dai na sinda maadal pa nin gera.”
Isaiah 2:4
Girumdomon An laban sa Kagurangnan, asin sarong aldaw tatapuson niya an gabos na gera.
Moment 171
Kun Garo Ka Sarong Punasan nin Bitis
Sinasabi mo, “Garo ako sarong punasan nin bitis. Garo baga tinatapakan sana ako kan mga tawo. Ano an dapat kong gibohon?” Dangoga an mga tataramon na ini hale sa Tataramon nin Dios, Psalm 138: “Sa aldaw na ako nag-agrangay, sinimbag mo ako, asin pinakosog mo ako nin kusog sa sakong kalag.” Si apostol Pablo, sa saiyang surat sa mga taga-Corinto, nagsabi kun paano siya sinimbag kan Kagurangnan manongod sa sarong kaluyahan:
“An sakong grasya igo na saimo: ta an sakong kusog nagigin ganap sa kaluyahan. Kaya mas maogma pa akong magmapuri sa sakong mga kaluyahan, tanganing an kapangyarihan ni Cristo magdanay sa sako.”
2 Corinthians 12:9
Girumdomon Kun kita maluya, an kusog ni Cristo nagdadanay sato.
Moment 172
Magkakaigwa Daw nin Katoninongan?
Katoninongan. Magkakaigwa daw nin katoninongan? Katoninongan sa tahaw kan mga nasyon? Katoninongan sa tahaw kan mga grupo nin lahi? Katoninongan sa tahaw nin duwang tawo? Asin paano man an katoninongan sa sakong sadiri? Puwede daw akong magkaigwa nin tunay na katoninongan sa laog? Nangangako si Jesus nin katoninongan. An tunay na katoninongan nag-aabot paagi sa Kagurangnan na Jesu-Cristo na yaon sa saimong buhay. Basaha ini sa Biblia. Sa Ebanghelyo ni Juan sinasabi niya:
“Katoninongan an iniiwan Ko saindo, an Sakong katoninongan itinatao Ko saindo: bako arog kan pagtao kan kinaban, an pagtao Ko saindo. Dai pagpabayae na matakot an saindong puso, asin dai kamo magkahadok.”
John 14:27
Girumdomon An tunay na katoninongan nag-aabot kun si Jesus yaon sa saimong buhay.
Enot na Seksyon · Mga Momento 173–180
Pakikiamigo asin Pagkamamundo
An Amigo na mas harani pa kisa sa sarong tugang.
Moment 173
Sosolo sa Tahaw nin Dakul na Tawo
An planetang Daga sarong abalang planeta, puno nin mga tawo na nagdadalagan sa lugar sagkod sa lugar. Dakul sa mga kanta ngunyan an nagpapahiling kan mga isip kan salmista kan isinurat niya, “Mayo nin tawo na nagmalasakit sa sakong kalag.” May mga tawo na namamatean na sosolo sinda maski nasa tahaw nin dakul na tawo. Saro sa pinakamakusog na paagi tanganing madaog an pakaramdam na sosolo iyo an pagbuhay na kaiba an Dios. Palakuson an sarong buhay asin personal na pakikiamigo sa Amigo kan mga parakasalan, asin pirmi kang may amigo. May bulong sa pagkamamundo ki Cristo. Pag nanood mo siya, dai ka na nanggad maglakaw nin sosolo, maski sa lanob kan anino kan kagadanan. Nangangako si Jesus:
“Ta sinabi niya, Dai kita nanggad babayaan, ni pababayaan.”
Hebrews 13:5
Girumdomon Ki Cristo dai ka nanggad maglalakaw nin sosolo.
Moment 174
Huli ta Namomotan Mo an Sarong Aki
Kaidto, may sarong aking lalaki na luma an bado na naglakaw nin pirang milya sa tahaw kan niyebe tanganing mag-atender sa sarong Bible class na itinotokdo ni D. L. Moody. Kan hapoton siya kun taano ta siya naglakaw nin siring kaharayo para makaabot sa Sunday school, simbag niya, “Huli ta mahalaga ini sako, asin gusto kong makaiba kamo, huli ta namomotan nindo an sarong aki digdi.” Sinabi kan Kagurangnan na Jesus:
“Sarong bagong togon an itinatao ko saindo, Na magkamoot kamo sa lambang saro; kun paano ko kamo kinamotan, siring man magkamoot kamo sa lambang saro. Paagi kaini maaaraman kan gabos na kamo sakong mga disipulo, kun kamo nagkakamootan sa lambang saro.”
John 13:34–35
Girumdomon An pagkamoot nakakaguyod nin tawo labi sa ano pa man na maitatao ta.
Moment 175
Limang Dolyar Tanganing Magdangog
Kaidto may sarong tawo na nagbutang kaini na anunsyo sa peryodiko: “Dadangogon ko an saimong pagtaram sa laog nin trenta minutos na mayo nin komento, sa limang dolyar.” Garo daw ini paglalang? Seryoso an tawong ini. May nagsimbag daw sa anunsyo? Iyo. Dai nahaloy, an tawong ini nakakaresibe na nin sampulo sagkod beinte na tawag kada aldaw. An mga tawo duman mamundo. Kaipuhan ninda nin saro na madangog sainda. Nagtataram an Biblia manongod sa sarong amigo na mas harani pa kisa sa sarong tugang. Aram ta na an Amigong iyan iyo an Kagurangnan na Jesu-Cristo. Puwede mo siyang kaolayon ngunyan paagi sa pag-ampo, asin dai ka limitado sa trenta minutos.
“An tawo na may mga amigo kaipuhan na magin maamigo: asin may sarong amigo na mas harani pa kisa sa sarong tugang.”
Proverbs 18:24
Girumdomon Si Jesus sarong Amigo na pirming nagdadangog, mayo nin limite sa oras.
Moment 176
Bangaon an Sakong Personalidad
Nadangog mo na daw an istorya kan lalaki na nagduman sa saiyang doktor asin naghapot, “Doktor, puwede daw nindong bangaon an sakong personalidad para sako?” Simbag kan doktor, “Bangaon an saimong personalidad? Para sa ano man?” Nagkiwal-kiwal an lalaki asin nagsabi, “Ay, Doktor, mamundo nin marhay ako.” Iyo, dakul an mamundong tawo. Sa libro nin Mga Talinhaga mababasa ta, “May sarong amigo na mas harani pa kisa sa sarong tugang.” Aram ta na an Amigong iyan iyo an Kagurangnan na Jesu-Cristo. Sa Ebanghelyo ni Juan sinabi niya:
“Poon ngunyan dai ko na kamo inaapod na mga oripon; ta an oripon dai nakakaaram kun ano an ginigibo kan saiyang amo: alagad inapod ko kamong mga amigo; ta an gabos na bagay na nadangog ko sa sakong Ama ipinaaram ko saindo.”
John 15:15
Girumdomon An mga mamundo makakanood nin tunay na Amigo ki Jesus.
Moment 177
An Pangangaipo na Magin Kabtang
Sinasabi sato kan mga psychologist na an ikatolong pinakapundamental na pangangaipo iyo an pangangaipo na magin kabtang nin sarong grupo. Alagad an moderno na tawo sarong mamundo asin sosolong tawo, sarong indibidwal sa sarong estranyo asin maisog na kinaban. Kaya nagsasali kita sa mga club, lodge, sosyedad, organisasyon asin iba pang grupo—asin dai pa man giraray kita nakakanood nin kabsoan. Kaipuhan ta na magin kabtang ta siring an paggibo sato kan Dios. Kun sinasabi ta na an satong sosyedad may hilang nin pagkamamundo, sinasabi sana ta na an tawo nagsuhay kan saiyang sadiri sa Dios. Ano an simbag? Ginibohan kan Dios nin taytay an pagkasuhay sa saiya asin sa tawo paagi sa pagsugo kan saiyang Aki, si Jesu-Cristo. Sa Biblia mababasa ta:
“Ta saro sana an Dios, asin saro sana an tagapamagitan sa Dios asin sa mga tawo, an tawong si Cristo Jesus; na nagtao kan saiyang sadiri bilang bayad para sa gabos.”
1 Timothy 2:5–6
Girumdomon An satong pinakahararom na pagkamamundo napapaomay kun dinadara kita ni Cristo sa Dios.
Moment 178
Pagal na sa Pagpapaimbong
Isinaysay ni John D. Jess an sadit na istoryang ini. An sadit na aking babayi kan sarong misyonero sa Africa nag-iistar sa sarong istasyon na mayo nin ibang aki. Kaya, arog kan ginigibo kan ibang mamundong aki, nag-imbento siya nin sarong imbong na kaiwal na makakaolay asin makakaiwal niya. Sarong aldaw sinabi niya sa saiyang ina, “Mama, pagal na ako sa pagpapaimbong. Gusto ko nin tunay na kaiwal.” Haros gabos kita may aram manongod sa pagkamamundo. Puwede kang mamundo maski nasa tahaw nin dakul na tawo. An Kagurangnan na Jesus iyo an dakulang Amigo kan mga mamundo. Kun dilat ka sa banggi asin dai makaturog, puwede mo siyang kaolayon paagi sa pag-ampo. Sa Biblia inaapod siya na an Amigo na mas harani pa kisa sa sarong tugang:
“An tawo na may mga amigo kaipuhan na magin maamigo: asin may sarong amigo na mas harani pa kisa sa sarong tugang.”
Proverbs 18:24
Girumdomon Si Jesus sarong tunay na Amigo, bakong imbong-imbong sana.
Moment 179
Kun Ako Sosolo
May sarong nagsabi, “Dai ko nanggad kayang magduman nin sosolo. Mayo nin ogma kun kaipuhan kang magduman nin sosolo. Ano an puwede kong gibohon? Sain ako puwedeng magduman kun ako sosolo?” Sa Biblia mababasa ta an mga tataramon na ini hale sa Kagurangnan. Girumdoma, siya man giraray an Amigo kasuhapon, ngunyan asin sagkod pa man.
“Asin, hiling, ako kaiba mo, asin babantayan taka sa gabos na lugar na saimong duduman … ta dai taka babayaan.”
Genesis 28:15
Girumdomon Dai ka nanggad nagduduman nin sosolo kun an Kagurangnan kaiba mo.
Moment 180
Taano ta Mamundo nin Marhay Ako?
Nadangog ko daw na sinabi mo, “Bako daw na nangako an Dios na pirmi siyang makaiba ko? Kun siring, taano ta mamundo nin marhay ako?” Sinasabi kan Biblia, “Hanapon nindo an KAGURANGNAN mantang siya puwede pang manood, apodon nindo siya mantang siya harani.” Asin giraray:
“An KAGURANGNAN matanos sa gabos niyang mga dalan, asin banal sa gabos niyang mga gibo. An KAGURANGNAN harani sa gabos na nag-aapod sa saiya, sa gabos na nag-aapod sa saiya sa katotoohan.”
Psalm 145:17–18
Girumdomon An Kagurangnan harani sa gabos na nag-aapod sa saiya.
Enot na Seksyon · Mga Momento 181–194
Harong asin Pamilya
Mga magurang, mga aki, pag-agom asin an harong.
Moment 181
Sarong Pag-ampo Para sa Harong
Uya an duwang bersikulo hale sa Psalm 101. Gibohon ta an salmong ini na satong pag-ampo: “Kagurangnan, kaipuhan na kaipuhan ko an saimong tabang, lalo na sa sakong sadiring harong, kun sain hinihingowa kong gibohon an tama.” Kaya kan Kagurangnan na tabangan kita na gibohon an tama sa harong.
“Magkakanta ako manongod sa kahirakan asin hustisya: saimo, O KAGURANGNAN, ako magkakanta. Magigin madonong ako sa sarong mayo nin sala na dalan. O, noarin ka maabot sako? Maglalakaw ako sa laog kan sakong harong na may puso na mayo nin sala.”
Psalm 101:1–2
Girumdomon Hagadon sa Kagurangnan na tabangan ka na mabuhay nin marhay sa harong.
Moment 182
Sarong Bahay nin Pana na Puno
Si George Washington saro sa sampulong magturugang. Si John Wesley namundag sa sarong pamilya na saro siya sa beinte uno na magturugang. Si Lyman Beecher, ama ni Harriet Beecher Stowe, saro sa trese na magturugang asin siya an pinakaluya sa pamilya. Ano an sinasabi kan Biblia manongod sa mga pamilya? Psalm 127:
“Hiling, an mga aki sarong pamana hale sa KAGURANGNAN… Arog kan mga pana sa kamot nin sarong makusog na tawo; siring man an mga aki kan pagkasoltero. Maogma an tawo na an saiyang bahay nin pana puno kan mga ini…”
Psalm 127:3–5
Girumdomon An mga aki sarong regalo hale sa Kagurangnan.
Moment 183
An Gabos na Tataramon na Dai Niya Sinasabi
May sarong nagsabi, “Mayo nin lalaki na nakakasabot kan saiyang agom sagkod na masabotan niya an gabos na tataramon na dai nito sinasabi.” Mahalaga nin marhay an pag-olay sa pag-agom. Sarong hiling, sarong dumog, tibaad dakul na an sinasabi. Sa sarong pinakahuring okasyon sa politika, sabi ninda, may sarong agom na babayi na naghudyot sa saiyang lalaking agom sa likod kan saiyang amerikana kan sa isip niya igo na an sinabi kaini sa sarong tema. Dakul an sinasabi kan Biblia sa mga lalaking agom asin babaying agom. Huli ta espesyal na nagkomento kita manongod sa mga lalaking agom asin sa saindang pag-olay, hilingon ta an sarong bersikulo na para sainda.
“Mga lalaking agom, kamotan nindo an saindong mga agom, arog kan pagkamoot man ni Cristo sa simbahan, asin itinao an saiyang sadiri para saiya.”
Ephesians 5:25
Girumdomon Mga lalaking agom, kamotan nindo an saindong mga agom arog kan pagkamoot ni Cristo sa simbahan.
Moment 184
An mga Giya kan Dios Para sa mga Magurang asin mga Tin-edyer
Tatay, Nanay, sinasabi nindo na may problema kamo sa saindong mga tin-edyer? Uya an nagkapirang giya kan Dios hale sa Biblia. Enot, sarong tataramon sa mga aki: mag-otob kamo sa saindong mga magurang. Iyo ini an tamang gibohon, huli ta an Dios an nagbutang sainda bilang may kapangyarihan saindo, asin an paggalang sainda may kaibang pangako nin halawig na buhay na puno nin bendisyon. Asin ngunyan sarong tataramon saindo na mga magurang: dai nindo pirmi sinasaway asin ginagaralgal an saindong mga aki, na nagigin dahelan na sinda maanggot asin magtanom nin hinanakit. Kundi, padakulaon nindo sinda sa mamoton na disiplina na inuuyonan mismo kan Kagurangnan, paagi sa mga suhestyon asin diosnon na konseho.
“Mga aki, mag-otob kamo sa saindong mga magurang sa Kagurangnan: ta iyo ini an tama. … Asin, kamo na mga ama, dai nindo paangguton an saindong mga aki: kundi padakulaon nindo sinda sa pag-ataman asin pagtokdo kan Kagurangnan.”
Ephesians 6:1–4
Girumdomon An Dios nagtatao nin giya sa mga aki asin sa mga magurang man.
Moment 185
Kun Gurano Kadakul an Naadal ni Ama
Sinabi kaidto ni Mark Twain, “Kan ako katorse anyos, an sakong ama mangmang nin marhay na ugot ako kun yaon sa harani an gurang na lalaking iyan. Alagad kan ako beinte uno anyos na, nangalas ako kun gurano kadakul an naadal kan sakong ama sa laog sana nin pitong taon.” Sigurado ako na bakong sosolo si Mark Twain sa arog kaining pag-isip. Inaapod kan Biblia an paggalang sa saimong ama asin ina na an enot na togon na may pangako. Sa Biblia, may malinaw na koneksyon an halawig na buhay asin an paggalang sa saimong mga magurang.
“Galangon mo an saimong ama asin ina; na iyo an enot na togon na may pangako; tanganing magin marhay an kamugtakan mo, asin mabuhay ka nin halawig sa daga.”
Ephesians 6:2–3
Girumdomon Galangon an saimong mga magurang—tibaad mas dakul an saindang aram kisa sa saimong iniisip.
Moment 186
Mga Instruksyon Para sa Harong
Sinasabi mo na may kasakitan ka sa saimong harong? An Biblia iyo an pinakamarhay na libro nin mga instruksyon para sa harong. Hilingon ta an nagkapira sa Ephesians kapitulo singko. Pirmi kamong magpasalamat sa gabos na bagay sa Dios Ama sa pangaran kan satong Kagurangnan na Jesu-Cristo. Magpasakop kamo sa lambang saro huli sa paggalang ki Cristo. Mga babaying agom, magpasakop kamo sa saindong sadiring mga lalaking agom arog sa Kagurangnan, ta an lalaking agom iyo an payo kan babaying agom, arog man na si Cristo an payo kan simbahan asin an Paraligtas kan hawak. Asin sa mga lalaking agom sinasabi kan Biblia:
“Mga lalaking agom, kamotan nindo an saindong mga agom, arog kan pagkamoot man ni Cristo sa simbahan, asin itinao an saiyang sadiri para saiya.”
Ephesians 5:25
Girumdomon Marhay an kamugtakan kan sarong harong kun an mag-agom nagsusunod sa mga instruksyon kan Dios.
Moment 187
Pinagtugma kan Sarong Computer
May nadangog ako kaidto manongod sa sarong hoben na mag-agom na nagkasal pagkatapos na ipinamidbid sinda kan sarong computer. Nagsali sinda sa sarong computer dating service na nagtugma kan saindang pisikal asin mental na kinaugalian, mga katangian kan saindang personalidad asin mga pinaghalean. Para sako, nakakatakot nin marhay na hanapon an saimong agom sa siring na paagi. Dakul an sinasabi kan Biblia manongod sa pag-agom. Kun pag-adalan mo an gabos na bersikulo sa Biblia manongod sa pag-agom, magkakaigwa ka kan pinakamarhay na mga giya sa paghanap nin kaibahan sa buhay. Sa katunayan, an saro sa mga bersikulo arog kaini:
“An siisay man na nakakanood nin agom nakakanood nin marhay na bagay, asin nakakaako nin pabor hale sa KAGURANGNAN.”
Proverbs 18:22
Girumdomon An Tataramon nin Dios iyo an pinakamarhay na giya sa paghanap nin kaibahan sa buhay.
Moment 188
Pag-ampo sa mga Eskwelahan—asin sa Harong
Isinaysay ni Richard Halverson an istoryang ini. May sarong senador na nagtataram sa sarong panggabing kakan para sa mga lalaki na ginibo sa sarong building kan simbahan sa lugar, na may nagkapirang gatos na lalaki na yaon. Mantang nagkakakan, napag-olayan an tema kan pag-ampo sa mga eskwelahan. Pinonan kan senador an saiyang pagtaram sa hapot na ini: “Pira saindo an nagtutubod sa pag-ampo sa mga publikong eskwelahan?” Haros gabos na kamot nagtaas. Dangan naghapot siya nin ikaduwang hapot: “Pira saindo an nag-aampo kada aldaw kaiba an saindong mga aki sa harong?” Nagkapira sanang kamot an nagtaas. Sinasabi kan Biblia:
“Asin, kamo na mga ama, dai nindo paangguton an saindong mga aki: kundi padakulaon nindo sinda sa pag-ataman asin pagtokdo kan Kagurangnan.”
Ephesians 6:4
Girumdomon An pag-ampo para sa satong mga aki nagpopoon sa harong.
Moment 189
Pababayaan Ta Daw an Satong mga Aki?
May nagkapirang magurang na nagsasabi na dai kita dapat makaimpluwensya sa satong mga aki manongod sa saindang pagtubod o mga pinaniniwalaan. Hinahapot mi an mga magurang na ini, “Taano man?” An TV asin radyo makakaimpluwensya sa saindong mga aki. An saindong mga kataraed man. Ginagamit nindo an saindong impluwensya sa mga burak, gulay asin ayam. Pababayaan ta daw an satong mga aki? Sinasabi kan Biblia sa Mga Talinhaga beinte dos, bersikulo seis:
“Tokdoan mo an sarong aki sa dalan na dapat niyang lakawan: asin kun siya gurang na, dai siya mahale duman.”
Proverbs 22:6
Girumdomon Kun dai kita makaimpluwensya sa satong mga aki, iba an makaimpluwensya sainda.
Moment 190
Anom na Gatos na Tin-edyer sa Presohan
Uya an sarong sinabi: anom na gatos na tin-edyer na nanood sa mga presohan an nagtao kaining nakakangalas na mga bagay kun taano ta sinda yaon duman. Anom sa lambang sampulo an may mga ama na nag-iinom nin labi, asin dakul an may mga ina na arog man kaiyan. Tolo sa lambang apat an tinugotan kan saindang mga magurang na maglaog asin maghale sa harong kun noarin ninda gusto. Pito sa lambang sampulo an may mga harong na mayo nin grupo o aktibidad kan pamilya na pinag-oogmahan, asin mayo maski saro sainda an nag-aatender sa Sunday school. Sinasabi kan Biblia:
“Asin itotokdo mo an mga ini nin maingat sa saimong mga aki, asin pag-oolayan mo an mga ini kun ika nakatukaw sa saimong harong, asin kun ika naglalakaw sa dalan, asin kun ika naghihigda, asin kun ika nagbabangon.”
Deuteronomy 6:7
Girumdomon Itokdo an Tataramon nin Dios sa saimong mga aki sa harong, kada aldaw.
Moment 191
Ining Henerasyon an Nakabagsak Kaini
May sarong sadit na aking lalaki na naghapot sa saiyang ina, “Nanay, nagigirumdoman mo daw an plorera na ipinapamana poon sa henerasyon sagkod sa henerasyon sa satong pamilya?” Simbag kan ina, “Aba, iyo, aki. Aram ko an plorerang iyan.” Sinabi kan sadit na aki, “Aw, ining henerasyon an nakabagsak kaiyan.” Kun iisipon, may nagkapirang mahalagang bagay na ipinamana sato poon sa mga henerasyon na satong naibagsak. Sabi ninda, kun an pamilya Eisenhower nagtitiripon para sa pagbasa kan Biblia, an lambang aking lalaki mababasa sagkod na siya magkasala, dangan iba namang aki an mababasa. Gurano na kahaloy poon kan huring pagbasa nindo kan Biblia nin magkaiba bilang pamilya? Hale sa Psalm 119:
“Paano malilinigan kan sarong hoben an saiyang dalan? Paagi sa pagsunod kaini segun sa saimong tataramon.”
Psalm 119:9
Girumdomon Dai pagtugotan na an saimong henerasyon an makabagsak kan Biblia kan pamilya.
Moment 192
Kun Bako an Kagurangnan an Magtugdok kan Harong
Nagtutugdok ka daw nin harong, nagtutugdok nin pamilya? Dangoga an madonong na si Solomon asin an saiyang konseho sa Psalm 127. Marhay na konseho sa panahon na dakul nin marhay an pagrumpag asin pagtugdok, na an mga tawo nagdadalagan hale sa sarong proyekto pasiring sa iba. Kaipuhan ta an tabang kan Kagurangnan, maski pagtugdok nin harong, nin pamilya, o nin buhay.
“Kun bako an KAGURANGNAN an magtugdok kan harong, mayo nin halaga an paghihingowa kan mga nagtutugdok kaini: kun bako an KAGURANGNAN an magbantay kan siyudad, mayo nin halaga an pagmata kan parabantay. … ta siring an pagtao niya nin turog sa saiyang mga namomotan.”
Psalm 127:1–2
Girumdomon Itugdok an saimong harong, an saimong pamilya asin an saimong buhay kaiba an Kagurangnan.
Moment 193
Kun Ano an Pamilya
An pamilya ilinaladawan bilang sarong lugar nin kainit kun malipot an kinaban, sarong lugar nin kaligtasan kun maisog an kinaban, sarong lugar nin liwanag kun madiklom an kinaban. Dakul na bagay an pamilya. An pamilya iyo an pagkamoot sa palibot kan lamesa, an maogmang pagngirit sa irarom nin saro sanang atop. An pamilya iyo an ina na nagkakanta sa kusina, an ama na nagsisipol sa palibot kan harong, an mga aki na nagkakaiwal sa luwas. An pamilya sarong grupo na nagsisigaw nin kaogmahan kun may naganar, asin sarong lugar na pauulian kun ika nadaog. Mayo nin tawo na sosolo kun siya miyembro nin sarong pamilya. Asin sa Biblia mababasa ta:
“Asin sinabi kan KAGURANGNAN na Dios, Bakong marhay na an lalaki sosolo; gigibohon ko siya nin sarong katabang na angay sa saiya.”
Genesis 2:18
Girumdomon An pamilya nangangahulogan na mayo nin siisay man na kaipuhan magin sosolo.
Moment 194
Kun Ano an Aram ni Tatay
Hale sa sarong artikulo sa sarong magasin na Dutch, na ipinalis sa Ingles, uya an mga linya na nagsusukol ki Tatay. Apat na taon: “An sakong tatay kayang gibohon an gabos.” Pito: “Dakul an aram kan sakong tatay, dakul nin marhay.” Walo: “Dai man aram ni Tatay an gabos-gabos.” Katorse: “An mga ama luma nin marhay an pag-isip.” Beinte uno: “Luma na an lalaking iyan.” Beinte singko: “Nagkakaigwa siya nin marhay na ideya paminsan-minsan.” Trenta y singko: “Kaipuhan kong aramon kun ano an iniisip ni Tatay manongod kaini.” Singkuwenta: “Kutana makaolay ko pa si Tatay manongod kaini maski sarong beses pa.” Ano an sinasabi kan Biblia manongod sa mga tatay?
“Galangon mo an saimong ama asin an saimong ina: tanganing an saimong mga aldaw maghalawig sa daga na itinatao saimo kan KAGURANGNAN na saimong Dios.”
Exodus 20:12
Girumdomon Galangon an saimong tatay mantang puwede mo pa siyang makaolay.
Enot na Seksyon · Mga Momento 195–220
Mga Tataramon asin Ugali
An dila, an puso asin kun paano ta tratohon an iba.
Mga Tataramon asin Ugali · padagos
Moment 195
117 na Gadanan sa Laog nin 114 na Oras
Sa estado nin Virginia, an sarong grupo nin mga miyembro kan sarong parent-teachers association nagbantay sa TV sa mga oras na an mga aki nagtatanaw. Nahiling ninda an 185 na programa sa laog nin 114½ na oras. Nahiling ninda an 117 na gadanan, 19 na panakawan, 16 na kidnapping, tolong pagpuga sa presohan asin sarong pagpakagadan sa sadiri, kun babanggiton an nagkapira sana sa mga krimen. Sinasabi sato kan Biblia kun ano an dapat ta isipon:
“Sa katapusan, mga tugang, ano man na bagay an totoo, ano man na bagay an onesto, ano man na bagay an matanos, ano man na bagay an malinig, ano man na bagay an makanos, ano man na bagay an may marhay na bareta; kun may ano man na karahayan, asin kun may ano man na kaomawan, isipon nindo an mga bagay na ini.”
Philippians 4:8
Girumdomon Bantayan kun ano an nagpupuno sa saimong isip; isipon an malinig asin makanos.
Moment 196
Sarong Libro nin Trenta Mil na Tataramon
Sinasabi ninda sato na an ordinaryong tawo nagtataram nin trenta mil na tataramon kada aldaw. Kun an mga tataramon na iyan ilaag sa sarong libro, makapal na libro an magkakaigwa ka sa katapusan kan aldaw. Sigurado ako na kun kaipuhan ta basahon an librong iyan bago kita maturog, an lambang saro sato magtataram nin mas kadikit na tataramon asin mas maingat na pipilion an mga ini sa sunod na aldaw. Sinasabi kan Biblia na kun may siisay man na kayang kontrolon an saiyang dila, ipinapahiling kaini na kaya niyang kontrolon an saiyang sadiri sa gabos na paagi. Mayo nin tawo na kayang paamuhon an dila—alagad kaya kan Dios. Sinasabi kan Biblia:
“Siring man an dila sarong sadit na parte kan hawak, asin nagmamapuri nin dakulang mga bagay. Hiling, gurano kadakulang bagay an pinagkakalayo kan sarong sadit na kalayo!”
James 3:5
Girumdomon Pilion nin maingat an saimong mga tataramon—kaya kan Dios na paamuhon an dila.
Moment 197
Sarong Pabaya na Tataramon, Sarong Mabuot na Tataramon
May sarong nagsabi: “An pabaya na tataramon tibaad makapasiklab nin iriwal; an maringis na tataramon tibaad makaraot nin buhay; an mapait na tataramon tibaad makatanom nin ugot; an mabangis na tataramon tibaad makasakit asin makagadan. An mabuot na tataramon tibaad makapahanay kan dalan; an maogmang tataramon tibaad makapaliwanag kan aldaw; an tataramon sa tamang oras tibaad makapaumpis kan kahandalan; an mamoton na tataramon tibaad makapaomay asin makabendisyon.” Paminsan-minsan an dila nag-oomaw sa satong Ama sa langit, asin paminsan-minsan nagluluwas ini nin mga sumpa tumang sa mga tawo. Mayo nin tawo na kayang paamuhon an dila—alagad kaya kan Dios. Sinasabi kan Biblia:
“Alagad an dila mayo nin tawo na makapaamo; ini sarong maribok na karatan, puno nin makagadan na kamandag.”
James 3:8
Girumdomon Mayo nin siisay man na makapaamo kan dila—alagad kaya kan Dios.
Moment 198
Sarong Marhay na Paralingaw
May mga panahon na marhay an magkaigwa nin marhay na paralingaw. Minsan may sarong amigo na nakikipag-olay ki Clara Barton manongod sa sarong maringis na gibo na ginibo sa saiya kaidto. Naghapot an amigo, “Dai mo daw nagigirumdoman?” Simbag ni Clara Barton, “Bakong sana na dai ko nagigirumdoman, malinaw kong nagigirumdoman na linilingaw ko iyan.” Sinasabi kan Biblia na magin maboot asin andam na magpatawad, asin dai nanggad magtagama nin hinanakit.
“Magpasensya kamo sa lambang saro, asin magpatawad kamo sa lambang saro, kun may siisay man na may reklamo tumang sa iba: arog kan pagpatawad ni Cristo saindo, siring man an gibohon nindo.”
Colossians 3:13
Girumdomon Girumdomon na lingawan an mga salang ginibo saimo.
Moment 199
Sarong Maogmang Puso
Sinasabi na an satong pisikal na hawak kontrolado nin dakul kan satong emosyonal na kamugtakan, maski ini matoninong o maribok. Sinasabi kan Biblia, “An maogmang puso nagpapaliwanag kan lalawgon: alagad huli sa kamondoan kan puso an espiritu nababaldog.” Ano an epekto kaini sato sa hawak? Sa unahan pa kan libro nin Mga Talinhaga mababasa ta:
“An maogmang puso nakakarahay arog nin bulong: alagad an baldog na espiritu nagpapamara kan mga tul-an.”
Proverbs 17:22
Girumdomon An maogmang puso marhay na bulong.
Moment 200
Sarong Matarom na Dila
Sinabi kaidto ni Washington Irving, “An matarom na dila iyo an solo na gamit na may tarom na lalong nagtatarom kun pirming ginagamit.” May iba man na nagsabi, “An solo na tawo na dapat magpababa sa mga tawo iyo an parapaandar kan elevator.” Mag-ampo kita arog kan lalaki sa Psalm 19. Uya an mga tataramon kan saiyang pag-ampo:
“Logod an mga tataramon kan sakong nguso, asin an pagninilay kan sakong puso, magin akseptable sa saimong paghiling, O KAGURANGNAN, sakong kusog, asin sakong paratubos.”
Psalm 19:14
Girumdomon Mag-ampo na an saimong mga tataramon makaogma sa Kagurangnan.
Moment 201
Kaipuhan Daw kan Saimong Buhay nin Etiketa?
Isinurat ni Mr. Spurgeon kaidto, “Kan ako nag-eeskwela, nagdodrowing kami nin mga bagay arog kan mga harong, mga kabayo asin mga kahoy, asin isinusurat mi an tataramon na ‘harong’ sa irarom kan drowing kan harong, asin an tataramon na ‘kabayo’ sa irarom kan drowing kan kabayo; ta kun bako, tibaad an ibang tawo maisip na kabayo an harong.” Nagpadagos siya, “May mga tawo na kaipuhan magsulog nin etiketa sa saindang liog tanganing ipahiling na sinda mga Cristiano.” Ika man? May makakaisip daw na ika sarong Cristiano kun dai mo sinasabi sainda? Sinasabi kan Biblia:
“Paagi kaini maaaraman kan gabos na kamo sakong mga disipulo, kun kamo nagkakamootan sa lambang saro.”
John 13:35
Girumdomon Pabayaan na an saimong pagkamoot an magpahiling na ika ki Cristo—mayo nin etiketa na kaipuhan.
Moment 202
An Gabos na Tataramon na Mayo nin Kamanungdanan
Mahalaga daw sa mata kan Dios an mga tataramon na satong sinasabi? Sinabi kan Kagurangnan na Jesus, “Hale sa kadakul kan laman kan puso nagtataram an nguso. An marhay na tawo hale sa marhay na kayamanan kan puso nagluluwas nin marhay na mga bagay: asin an maraot na tawo hale sa maraot na kayamanan nagluluwas nin maraot na mga bagay.” Mahalaga nanggad kun ano an nagluluwas sa satong nguso. Sinasabi pa kan Kagurangnan na Jesus sa Matthew kapitulo 12:
“Alagad sinasabi ko saindo, Na an lambang tataramon na mayo nin kamanungdanan na sasabihon kan mga tawo, papanumbaganan ninda iyan sa aldaw nin paghukom.”
Matthew 12:36
Girumdomon An satong mga tataramon mahalaga sa Dios—an lambang saro kaini.
Moment 203
Gabos Mag-Tama Sana
May duwang aki na nagtugdok nin sarong clubhouse sa saindang luwas kan harong. Sa dingding, sa surat nin aki, may lista nin mga regla kan club. An regla numero uno nagsasabi: “Mayo nin magpadakula. Mayo nin magpasadit. Gabos mag-tama sana.” Marhay na mga regla, maski para sa mas gurang na tawo. Dangoga an Psalm two:
“Taano ta naaanggot an mga pagano, asin an mga tawo nag-iisip nin mayo nin halaga na bagay? … An nakatukaw sa kalangitan magngingirit: an Kagurangnan iyo an magyayamo sainda.”
Psalm 2:1, 4
Girumdomon Mayo nin magpadakula, mayo nin magpasadit—gabos mag-tama sana.
Moment 204
Para sa mga Nagkakamoot
Sinasabi na an panahon malumoy nin marhay para sa mga naghahalat, madali nin marhay para sa mga natatakot, halawig nin marhay para sa mga nagmamamundo, asin halipot nin marhay para sa mga nag-oogma. Alagad para sa mga nagkakamoot, mayo nin panahon. Sa Ebanghelyo ni Juan, si Jesus nagtao sa saiyang mga disipulo nin sarong bagong togon. An mensahe kan Kagurangnan na Jesus sarong mensahe nin pagkamoot sa sarong kinaban nin ugot. Siring kamoot an Dios na siya nagtao.
“Sarong bagong togon an itinatao ko saindo, Na magkamoot kamo sa lambang saro; kun paano ko kamo kinamotan, siring man magkamoot kamo sa lambang saro. Paagi kaini maaaraman kan gabos na kamo sakong mga disipulo, kun kamo nagkakamootan sa lambang saro.”
John 13:34–35
Girumdomon Magkamootan kita arog kan pagkamoot sato ni Cristo.
Moment 205
Pasiring sa Santuaryo kan Dios
Nauumon ka daw? Nauumon ka daw sa siisay man ngunyan? May sarong lalaki sa Biblia na may arog kaining problema. Isinurat niya, “Nauumon ako sa mga mangmang, kan mahiling ko an pag-asenso kan mga maraot.” Dangan sarong aldaw nagduman siya sa santuaryo kan Dios tanganing magnilay, asin inisip niya an maabot na panahon kan mga maraot na tawong ini. Pakatapos nagkomento siya, “Siring kamangmang ako.” Mantang nagninilay siya manongod sa Kagurangnan, nag-abot siya sa konklusyon na ini:
“Siisay an yaon sako sa langit kundi ika? asin mayo nin siisay man sa daga na sakong gusto kundi ika. An sakong laman asin an sakong puso nagluluya: alagad an Dios iyo an kusog kan sakong puso, asin an sakong kabtang sagkod pa man.”
Psalm 73:25–26
Girumdomon An pagkaumon nawawara kun nahihiling ta na an Dios mismo an satong kabtang.
Moment 206
Responsable sa Saiyang Lalawgon
Ibinabareta na an saro sa mga parakonseho ni Presidente Lincoln nagrekomenda nin sarong lalaki para sa saiyang gabinete. Dai ini inako ni Lincoln. Kan maghapot an katabang kun taano, simbag kan presidente, “Dai ko gusto an saiyang lalawgon.” Simbag kan saiyang parakonseho, “Alagad an pobreng tawo dai man responsable sa saiyang lalawgon.” Sinabi ni Lincoln, “An lambang lalaki na labi na sa kwarenta anyos responsable sa saiyang lalawgon.” May sarong kanta kan ebanghelyo na an sinasabi garo arog kaini: “Let the beauty of Jesus be seen in me” (Logod mahiling sa sako an kagayonan ni Jesus). Asin sa Psalm 90 mababasa ta:
“Asin logod an kagayonan kan KAGURANGNAN na satong Dios yaon sato: asin pakosogon mo an gibo kan samong mga kamot…”
Psalm 90:17
Girumdomon Pabayaan na mahiling an kagayonan ni Jesus sa saimong lalawgon.
Moment 207
An Poon kan Kadakulaan
Sinabi ni D. L. Moody, “An poon kan kadakulaan iyo an pagigin sadit; an pagdakula kan kadakulaan iyo an pagigin mas sadit pa; asin an kaganapan kan kadakulaan iyo an pagigin mayo.” Sinasabi sato ni Pablo sa saiyang surat sa mga taga-Filipos na an satong ugali dapat arog kan ipinahiling sato ni Jesu-Cristo, na, maski siya Dios, ibinutang niya sa gilid an saiyang kamurawayan, kinua an anyo nin sarong oripon, asin nagin arog kan mga tawo. Asin nagpakababa pa siya nin labi, sagkod na nagadan siya sa kagadanan nin sarong kriminal sa krus.
“Logod yaon saindo an isip na ini, na yaon man ki Cristo Jesus: … nagpakababa siya, asin nagin masunodon sagkod sa kagadanan, iyo, an kagadanan sa krus.”
Philippians 2:5, 8
Girumdomon An tunay na kadakulaan nagpopoon sa kapakumbabaan, arog ni Jesus.
Moment 208
An Pamilya kan Tagumpay
May sarong nagsabi nin marhay, “An ama kan tagumpay iyo an trabaho. An ina kan tagumpay iyo an ambisyon. An panganay na aking lalaki iyo an common sense. An nagkapira sa mga aking lalaki iyo an pagkaonesto, pagkamaingat asin sigla. An panganay na aking babayi iyo an karakter. An nagkapira sa mga tugang na babayi iyo an kaogmahan, pagkamaimbod asin pagkasararo.” Kamidbidon an ama, girumdomon an saiyang pangaran—trabaho—asin magigin marhay an pakikiiba mo sa iba pang miyembro kan pamilya. Sinasabi kan Biblia, sa libro nin Mga Talinhaga:
“Sa gabos na paghihingowa may pakinabang: alagad an pagtaram sana kan ngabil nagdadara sana sa kadukhaan.”
Proverbs 14:23
Girumdomon Kamidbidon an makusog na pagtrabaho, asin an bilog na pamilya kan tagumpay masunod.
Moment 209
An Bunga kan Saimong Buhay
Ano an bunga kan saimong buhay? Arog kan sarong nagdadakulang kahoy na nagbubunga, may mga katangian na dapat mahiling sa satong buhay kun kita ki Kagurangnan na Jesu-Cristo. Kun an Espiritu Santo an nagkokontrol sa satong buhay, nagpapaluwas siya sato kan arog kaining bunga. Kun nahihiling kan iba an mga bagay na ini sa satong buhay, an nahihiling ninda iyo an produkto kan gibo nin Dios sa laog niato, na ginigibo kitang lalo pang arog ni Cristo. Sinasabi kan Biblia:
“Alagad an bunga kan Espiritu iyo an pagkamoot, kaogmahan, katoninongan, halawig na pasensya, kahinayon, kabootan, pagtubod, kababaan nin boot, pagpugol sa sadiri: tumang sa mga arog kaiyan mayo nin ley.”
Galatians 5:22–23
Girumdomon Kun an Espiritu an nagkokontrol, nahihiling kan iba an bunga ni Cristo sa sato.
Moment 210
An Memorya kan Puso
May sarong nagsurat, “An pagpasalamat iyo an memorya kan puso.” Ini sarong kanta kan kalag sa presensya kan karahayan kan Dios. An mga sadit na tawo bihira na mapagpasalamat; an mga mapagpasalamat na tawo dai nanggad sadit. Sa Daan na Tipan mababasa ta si Daniel na nag-aampo asin nagpapasalamat sa Dios nin tolong beses sa sarong aldaw. Sarong hapot: Ika daw sarong mapagpasalamat na tawo? Sa Bagong Tipan isinurat ni Apostol Pablo sa mga taga-Corinto an mga tataramon na ini:
“Pirmi akong nagpapasalamat sa sakong Dios para saindo, huli sa grasya nin Dios na itinao saindo paagi ki Jesu-Cristo.”
1 Corinthians 1:4
Girumdomon An mga mapagpasalamat na tawo dai nanggad sadit.
Moment 211
An Bugat nin Saro Sanang Tataramon
Si Wilfred Funk, an parapublikar nin diksyonaryo, nagsuhestyon nin nagkapira sa pinakamakusog an epekto na tataramon sa Ingles. Uya an nagkapira kaini: alone (sosolo), an pinakamapait na tataramon; mother (ina), an pinakaginagalang; forgotten (nalingawan), an pinakamakamondo; faith (pagtubod), an tataramon na nagdadara nin pinakadakulang paglinga; love (pagkamoot), an pinakamagayon; revenge (pagbalos), an pinakamaringis; no (dai), an pinakamalipot na tataramon. Tibaad may maiisip ka pang iba. Dapat kitang magin maingat nin marhay sa paggamit kan satong mga tataramon, maski saro sanang tataramon. An satong pag-ampo dapat arog kan nasa Biblia:
“Logod an mga tataramon kan sakong nguso, asin an pagninilay kan sakong puso, magin akseptable sa saimong paghiling, O KAGURANGNAN, sakong kusog, asin sakong paratubos.”
Psalm 19:14
Girumdomon Pilion nin maingat an saimong mga tataramon; maski saro sanang tataramon may bugat.
Moment 212
An Bilog na Katotoohan Manongod sa Asukar
Uya an sarong istorya hale sa World War II asin sa pagrasyon kan asukar. May sarong babayi na nagduman sa ration board para sa dugang na stamp para sa asukar. Sinabi niya, “An gabos na asukar sa samong harong iyo sana an yaon sa lamesa sa kusina.” Naghapot an opisyal, “Aw, gurano kadakul iyan?” An sadit na aki sa saiyang kataed an nagsimbag: “Duwang gatos na libra.” Dai niya isinaysay an kabilugan kan istorya, bako? An sinabi niya totoo, alagad bako iyan an bilog na katotoohan. Sinasabi kan Biblia, sa surat sa mga taga-Colosas:
“Dai kamo magputik sa lambang saro, ta hinubo na nindo an lumang tawo kaiba an saiyang mga gibo.”
Colossians 3:9
Girumdomon An kabangang katotoohan puwede pa man giraray na putik; sabihon an bilog na katotoohan.
Moment 213
Dangan Nag-abot an Telebisyon
Nadangog mo na daw an kasabihan na ini? “An kadaklan kan mga imbento kan tawo nakakatipid nin panahon. Dangan nag-abot an telebisyon.” Totoo na an panahon arog nin kwarta; puwede ining masayang o i-invest. Mag-ampo kita arog kan lalaki sa Biblia, sa Psalm 90:
“Kaya tokdoi kami na bilangon an samuyang mga aldaw, tanganing ibutang mi an samuyang puso sa kadunungan.”
Psalm 90:12
Girumdomon An panahon, arog nin kwarta, puwedeng masayang o i-invest—i-invest ini nin marhay.
Moment 214
Iniisip ko an Sakong Tugang na Babayi
Sinabi kan sarong ina sa saiyang aking lalaki, “Aba, Bobby, kinakan mo an gabos na cake na iyan na dai mo man sana inisip an saimong tugang na babayi!” “Ay, iniisip ko siya sa bilog na oras,” sabi ni Bobby. “Natatakot ako na tibaad mag-abot siya bago ko ini maubos.” Siyempre bakong mga aki sana an nag-iisip sana kan saindang sadiri. May nagkomento, “An tawo na nakaputos sa saiyang sadiri sarong sadit nin marhay na pakete.” Sinasabi kan Biblia:
“Dai sana hilingon kan lambang tawo an saiyang sadiring mga bagay, kundi hilingon man kan lambang tawo an mga bagay kan iba.”
Philippians 2:4
Girumdomon Dai magpakaputos sa saimong sadiri—isipon an iba.
Moment 215
Nabasa Na Ta an Huring Kapitulo
May sarong nagsabi na an optimist iyo an tawo na nagtutubod na an sarong langaw sa harong naghahanap nin dalan paluwas. Sa isip ko, an kahulogan kaini dai gagamit an tawong ini nin pamalo nin langaw. Nadangog na nindong gabos na an optimist nahihiling an baso na kabanga an laman, mantang an pessimist nahihiling ini na kabanga an mayo. An sarong Cristiano may derecho na magin optimist. Sa Biblia nababasa ta an huring kapitulo. Aram ta an manongod sa maabot na panahon huli ta isinaysay ini sato kan Dios sa saiyang Tataramon. Dangoga an bersikulong ini:
“Alagad an dalan kan matanos arog kan maliwanag na ilaw, na nagliliwanag pa nin mas sagkod sa bilog na aldaw.”
Proverbs 4:18
Girumdomon An sarong Cristiano puwedeng magin optimist—aram ta kun paano matatapos an istorya.
Moment 216
Kun Ano Nanggad an Tagumpay
May sarong nagsabi na an tagumpay iyo an pagkaya na magdara nin kwarta na dai ini ginagastos, an pagpadagos sa sarong trabaho sagkod na ini matapos, an paggibo kan saimong katungdan maski mayo nin nagbabantay saimo, asin an pag-ako nin sarong inhustisya na dai nagbabalos. Ini an tagumpay. Sinabi kan Kagurangnan na Jesus:
“Bendito kamo, kun kamo insultohon kan mga tawo, asin pasakitan kamo, asin sabihan kamo nin gabos na klase nin maraot na putik, huli sako. Mag-ogma kamo, asin magin labi-labing maogma: ta dakula an saindong balos sa langit.”
Matthew 5:11–12
Girumdomon Kabtang kan tunay na tagumpay an pag-ako nin inhustisya na dai nagbabalos.
Moment 217
Kun an Pagkaumon Nagpapalata
Nadangog ko daw na sinabi mo, “Dakul nin marhay an sakong mga isip nin pagkaumon. Gusto ko nanggad an mga bagay na yaon sa ibang tawo. Mamundo nin marhay ako. Ano an dapat kong gibohon?” Sinasabi kan Biblia na dai nanggad maumon sa mga maraot; magtiwala ka sa Kagurangnan, asin magin maboot asin marhay sa iba. Sa Mga Talinhaga mababasa ta na an matoninong na boot nagpapahalawig kan buhay kan sarong tawo, alagad an pagkaumon nagpapalata kaini. An mga bersikulong iyan hale sa Daan na Tipan. Hale man sa Bago: an pagkamoot mapasensya asin maboot, asin an pagkamoot dai nauumon.
“Dai mo ipaghandal an mga paragibo nin maraot, ni dai ka maumon sa mga paragibo nin karatan. Ta madali sindang mapuputol arog kan doot … Magtiwala ka sa KAGURANGNAN, asin gibohon an marhay; siring maiistar ka sa daga, asin totoo nanggad na ika papakakanon.”
Psalm 37:1–3
Girumdomon Magtiwala sa Kagurangnan imbes na maumon sa iba.
Moment 218
Kun Pinag-oolayan Ka kan mga Tawo
Ano an saimong reaksyon kun pinag-oolayan ka kan mga tawo? Ano an ginigibo mo kun an iba nagtsitsismis manongod saimo asin sa saimong pamilya, o kun may nagputik manongod saimo? Tulos daw na dinedepensahan mo an saimong sadiri? Saro sa mga nagsurat kan mga Salmo siguradong may arog kaining problema. Tinao siya kan Dios kan simbag, asin ipinapasa niya ini sato sa Psalm 37: dai ka maghandal huli sa mga maraot; magtiwala sa Kagurangnan, asin gibohon an marhay. Asin dangan:
“Itugyan mo an saimong dalan sa KAGURANGNAN; magtiwala ka man sa saiya; asin siya an mapaotob kaini. Asin ipapaluwas niya an saimong pagkamatanos arog kan liwanag, asin an saimong katanosan arog kan udto.”
Psalm 37:5–6
Girumdomon Itugyan an saimong dalan sa Kagurangnan, asin pabayaan siya na linigan an saimong pangaran.
Moment 219
Mga Nagdadaog asin mga Nadadaog
Uya an nagkapirang kahulogan kan mga nagdadaog asin mga nadadaog. An nagdadaog nagsasabi, “Aramon ta.” An nadadaog nagsasabi, “Mayo nin nakakaaram.” Kun an nagdadaog nagkasala, sinasabi niya, “Sala ako.” Kun an nadadaog nagkasala, sinasabi niya, “Bako ako an may sala.” An nagdadaog naghihingowa na makanood sa mga mas halangkaw sa saiya. An nadadaog naghihingowa na ibagsak an mga mas halangkaw sa saiya. Sa libro nin Mga Talinhaga dakul kitang marhay na bersikulo para sa mga nagdadaog asin nadadaog. Uya an saro sa Mga Talinhaga kapitulo diesiocho:
“An tawo na may mga amigo kaipuhan na magin maamigo: asin may sarong amigo na mas harani pa kisa sa sarong tugang.”
Proverbs 18:24
Girumdomon An mga nagdadaog nagkakaigwa nin amigo paagi sa pagigin maamigo.
Moment 220
Mga Tataramon na Tibaad Kaipuhan Mong Kakanon
May sarong sadit na rawitdawit na may marhay na konseho: “Mag-ingat sa mga tataramon na saimong sinasabi; gibohon mong malumoy asin mahamis. Dai mo aram sa lambang aldaw kun arin an kaipuhan mong kakanon.” An rekord sa kinaban para sa pagtaram na mayo nin pondo iyo an 144 na oras, na hawak nin sarong lalaki sa Minnesota. An sarong babayi hale sa New York an may hawak kan rekord para sa mga babayi. Nagpoon siyang magtaram sa Buffalo, New York, asin dai nagpondo sagkod na siya nasa Tulsa, Oklahoma na—sa kabilogan 110 na oras asin 30 minutos. Kaipuhan ta na magin maingat sa mga tataramon na satong sinasabi. Uya an sarong marhay na pag-ampo para sa lambang saro sato, hale sa Psalm 141:
“Magbutang ka nin parabantay, O KAGURANGNAN, sa atubangan kan sakong nguso; bantayan mo an pintuan kan sakong ngabil.”
Psalm 141:3
Girumdomon Magtaram nin malumoy asin mahamis na tataramon; tibaad kaipuhan mong kakanon an mga iyan.
Enot na Seksyon · Mga Momento 221–230
Kwarta asin Tunay na Kayamanan
Mga kayamanan na nagdadanay.
Moment 221
Sarong Pahina Hale sa Kuaderno ni Pablo
Sinasabi na an dahelan kun taano ta dakul na tawo an dai nabubuhay sa laog kan saindang kita iyo na dai ninda iyan inaapod na pagbuhay. An paggibo nin budget, an pagbalanse kan budget kan pamilya—gabos kaini garo masakit gibohon sa panahon na satong binubuhay. Bako daw na madonong na kumua nin sarong pahina hale sa kuaderno ni Apostol Pablo? Sa pareho man na kapitulo kan Filipos isinurat man niya, “Alagad an sakong Dios an matao kan gabos nindong pangangaipo segun sa saiyang kayamanan sa kamurawayan paagi ki Cristo Jesus.” Paghiling: Dai siya nangako na itatao an gabos na satong gusto. Uya an isinurat ni Pablo sa mga taga-Filipos:
“Bakong nagtataram ako huli sa kakulangan: ta naadal ko, sa ano man na kamugtakan na yaon ako, na magin kontento.”
Philippians 4:11
Girumdomon An pagkakontento naaadal, asin an Dios an nagtatao kan lambang tunay na pangangaipo.
Moment 222
Kun Ika Nakaganar nin Sarong Milyon
Sa panahon na ini nin mga lotto asin sweepstakes, asin kun ano pa, paminsan-minsan nadadangog ta an hapot: Kun ika nakaganar nin sarong milyon, o nin nagkapirang milyon, ano an gigibohon mo sa kwarta? Dakul na simbag an naiisip kan mga tawo. Sa katunayan, tibaad may mga tawo na dilat sa banggi na nag-iisip kun ano an gigibohon ninda sa gabos na kwartang iyan. May bersikulo an Biblia manongod sa temang iyan. Babasahon ko saimo hale sa Mark kapitulo otso:
“Ta ano an pakinabang sa sarong tawo, kun makua niya an bilog na kinaban, asin mawara an saiyang sadiring kalag?”
Mark 8:36
Girumdomon Makua mo an bilog na kinaban asin mawara an saimong kalag, asin mawawara an gabos saimo.
Moment 223
Sa mga Panahon nin Kakulangan
Paminsan-minsan nadadangog ta an tataramon na “kakulangan” ngunyan. Minsan kakulangan nin langis o gasolina. Para sa iba kakulangan nin kwarta. May pangangaipo ka daw ngunyan? Dakul na tawo an siring. Sa panahon kan Biblia mababasa ta an manongod sa mga gutom. Paminsan-minsan si Apostol Pablo nakaagi nin masakit na panahon. Dangoga mantang isinusurat niya an manongod sa mga iyan:
“…naadal ko, sa ano man na kamugtakan na yaon ako, na magin kontento. Aram ko kun paano magin hababa, asin aram ko kun paano magkaigwa nin labi-labi… Kaya kong gibohon an gabos na bagay paagi ki Cristo na nagpapakusog sako.”
Philippians 4:11–13
Girumdomon Sa kakulangan o sa kadakulan, si Cristo an nagtatao nin kusog asin pagkakontento.
Moment 224
Mga Pangangaipo, Bakong mga Gusto
Naghahandal ka daw kun mabubuhay ka asin an saimong pamilya sa kinaban na ini na nagtataas an presyo asin nagdadakul an mayo nin trabaho? Maski an sarong tawo gastoson an bilog niyang buhay sa paghihingowa na magkaigwa nin seguridad sa pinansyal, mayo nin arog kaiyan, maski para sa mga mayaman. Nadadangog ta an manongod sa mga mayamang tawo na nawaraan kan gabos nindang yaon asin labi pa. Minsan siring, dakul an sinasabi kan Biblia manongod sa seguridad. An pangakong ini isinurat para sa mga nagtutubod, sa mga ipinamundag giraray. Pag-adalan an konteksto sa Libro nin Filipos, kapitulo kuatro, asin mag-otob sa Kagurangnan. Angkonon an saiyang pangako, alagad girumdomon nin maingat—nangangako siya na itao an satong mga pangangaipo, bakong an satong mga gusto.
“Alagad an sakong Dios an matao kan gabos nindong pangangaipo segun sa saiyang kayamanan sa kamurawayan paagi ki Cristo Jesus.”
Philippians 4:19
Girumdomon Nangangako an Dios na itatao an satong mga pangangaipo, bakong an lambang gusto.
Moment 225
Mapagpasalamat Maski Hinabonan
Si Matthew Henry, na nagsurat nin sarong komentaryo sa Biblia, minsan pinondo kan mga parahabon asin hinabonan kan saiyang kwarta. Isinurat niya an mga tataramon na ini sa saiyang diary: “Magpasalamat logod ako, enot, huli ta dai pa ako nanggad nahabonan kaidto; ikaduwa, huli ta maski kinua ninda an sakong pitaka, dai ninda kinua an sakong buhay; ikatolo, huli ta maski kinua ninda an gabos na yaon sako, bakong dakul iyan; asin ikaapat, huli ta ako an hinabonan, asin bakong ako an naghabon.” Sinasabi kan Biblia:
“Dai kamo magtipon para sa saindong sadiri nin mga kayamanan sa daga, kun sain an gamugamo asin kalawang nakakaraot, asin kun sain an mga parahabon nagbubunyog asin naghahabon: kundi magtipon kamo para sa saindong sadiri nin mga kayamanan sa langit…”
Matthew 6:19–20
Girumdomon An kayamanan sa langit dai nanggad mahahabon.
Moment 226
An Jonker Diamond
Nadangog mo na daw an pangaran na Jacobus Jonker? Siya asin an saiyang pamilya nag-istar harani sa Pretoria, South Africa. Sarong pobreng parahanap nin mineral siya, alagad sa sarong maoran na aldaw kan 1934, si Jacobus nakatapak nin sarong estranyo asin maputik na gapo na kasingdakula nin itlog nin manok. Nabantog ini bilang an Jonker Diamond. Maputi ini, na may kadikit na asul, asin an bugat 726 carats kan dai pa ini napoporma. Nakaako siya nin $350,000 para sa gapong iyan. Aram mo daw na may kayamanan na manonood sa Biblia? Bakong dolyar asin sentimo—kayamanan. Iyo, sa Biblia manonood mo an mga instruksyon kun paano magtipon nin mga kayamanan sa langit.
“Alagad magtipon kamo para sa saindong sadiri nin mga kayamanan sa langit, kun sain dai nakakaraot an gamugamo ni an kalawang, asin kun sain an mga parahabon dai nagbubunyog ni naghahabon.”
Matthew 6:20
Girumdomon Ipinapahiling sato kan Biblia an kayamanan na dai kayang pantayan kan ano man na diamante.
Moment 227
An Pinakamakaherak na Tawo sa Daga
Sinasabi mo, “Kun dakul an sakong kwarta, maogma ako.” Iyo daw? Si Jay Gould may yaman na mga setenta y dos milyones na dolyar. Kan siya pagadan na, sinabi niya, “Sa isip ko ako an pinakamakaherak na demonyo sa daga.” Sain manonood an tunay na kaogmahan? An simbag yaon sana ki Cristo. Saro sa mga nagsurat kan mga Salmo nagsabi, “Binubusog niya an kalag na nagmamawot, asin pinupuno niya nin karahayan an kalag na gutom.” Asin sinabi ni Jesus:
“Ako an tinapay nin buhay: an minadigdi sa Sako dai nanggad gugutomon; asin an nagtutubod sa Sako dai nanggad uuhawon.”
John 6:35
Girumdomon An kwarta dai makabusog sa kalag; si Cristo sana an makakagibo kaiyan.
Moment 228
Mga Kayamanan na Nagdadanay sa Daga
Seguridad—kaligtasan, kasiguraduhan asin kaogmahan. Ano an basehan kan saimong seguridad? Nagdedepende ka daw sa sarong bank account, sa insurance, sa trabaho, sa mga amigo o kamag-anak, o sa saimong salud? Gabos kaini puwedeng mawara. Sa Biblia may sarong halipot na istorya manongod sa sarong lalaki na yaon sa saiya an gabos asin inisip niya na yaon na sa saiya an gabos niyang kaipuhan, alagad sinabi kan Dios sa saiya, “Ika mangmang, ining banggi na ini hahagadon saimo an saimong kalag: kun siring, kiisay an mga bagay na iyan?” Iyo, an mga kayamanan sa daga kaipuhan magdanay sa daga. Sinabi kan Kagurangnan na Jesus:
“Dai kamo magtipon para sa saindong sadiri nin mga kayamanan sa daga, kun sain an gamugamo asin kalawang nakakaraot, asin kun sain an mga parahabon nagbubunyog asin naghahabon: kundi magtipon kamo para sa saindong sadiri nin mga kayamanan sa langit… Ta kun sain yaon an saimong kayamanan, duman man yaon an saimong puso.”
Matthew 6:19–21
Girumdomon An kayamanan sa daga mawawalat; an kayamanan sa langit ligtas sagkod pa man.
Moment 229
An Dai Kayang Bakalon kan Kwarta
An kwarta makakabakal nin katre, alagad bakong turog. An kwarta makakabakal nin libro, alagad bakong utok. An kwarta makakabakal nin harong, alagad bakong pamilya. An kwarta makakabakal nin bulong, alagad bakong salud. Dakul nin marhay an mga bagay na dai kayang bakalon kan kwarta. Kun yaon sato an Kagurangnan na Jesu-Cristo asin nagtiwala kita sa saiya bilang Paraligtas, yaon na sato an gabos na satong kaipuhan. Ki Cristo may buhay kita—buhay na mayo nin katapusan, buhay na mas sagana. Sinabi niya sa John kapitulo 10:
“Nag-abot Ako tanganing magkaigwa sinda nin buhay, asin tanganing magkaigwa sinda kaini nin mas masagana.”
John 10:10
Girumdomon Dakul an mabakal kan kwarta, alagad si Cristo sana an nagtatao nin buhay.
Moment 230
Sain sa Isip Mo Yaon Ka?
May istorya manongod sa sarong lalaki na makukua niya an ano man na gusto niya paagi sana sa pagmawot kaini. Nagmawot siya nin sarong mansyon, mga sirbiente, sarong mamahalon na sports car, sarong yate—asin presto, saiya na an mga iyan. Kan enot nakakaogma. Dangan nagin makaumay. Sa katapusan sinabi niya, “Gusto ko nang maghale digdi. Gusto kong maggibo nin sarong bagay, magdusa sa sarong bagay. Mas gusto ko pang mamugtak sa impierno kisa digdi.” May saro sa saiyang kataed na nagsimbag, “Sain sa isip mo yaon ka?” Paulit-ulit na nagpapatanid an Biblia tumang sa kaimbudan. Luke 12:15:
“Mag-ingat kamo, asin maglikay sa kaimbudan: ta an buhay kan sarong tawo dai nakadepende sa kadakul kan mga bagay na saiyang yaon.”
Luke 12:15
Girumdomon An tunay na pagbuhay dai nagdedepende kun gurano kadakul an yaon sato.
Enot na Seksyon · Mga Momento 231–236
Mga Panahon kan Taon
Pasko, Bagong Taon, Memorial Day asin Thanksgiving.
Moment 231
Sarong Bagong Taon, Sarong Bagong Buhay
Nagigibo ka daw nin mga New Year’s resolution? Dakul na tawo an nagigibo kaiyan. Minsan ginagaba ninda tulos an mga iyan, alagad nagpoprobar pa man giraray sinda. Naghagad ka na daw sa Dios na tabangan ka sa saimong buhay? Dapat kang magpoon paagi sa paghagad sa saiya na halean an saimong mga kasalan. Hagadon an Kagurangnan na Jesus na maglaog sa saimong puso asin buhay. Hahalean niya an saimong pasan nin kasalan asin tatawan ka nin bagong buhay—buhay na may dakulang L, buhay na mayo nin katapusan. An sarong bagong taon asin sarong bagong buhay nagpopoon kun gibohon mo an desisyon na iyan. Uya an paagi kan paglaladawan kan Kagurangnan na Jesus sa bagong buhay na iyan:
“Asin itinatao ko sainda an buhay na mayo nin katapusan; asin dai sinda nanggad mawawara, ni mayo nin siisay man na makakaagaw sainda sa sakong kamot.”
John 10:28
Girumdomon Ponan an bagong taon na may bagong buhay ki Jesu-Cristo.
Moment 232
Mga Gapo nin Paggirumdom
Nagkapirang isip manongod sa Memorial Day. Para sako, ipinapabalik kaini an mga girumdom kan paglakaw sa Newbern Cemetery asin sa Mount Pleasant Cemetery, kun sain dakul na kamag-anak an nakalubong. Sa ibang nasyon, mantang nakahiling sa dakul na mapuputing krus sa sementeryo militar kan Estados Unidos harani sa Manila, Philippines, an pinakadakula sa mga sementeryo sa ibang nasyon—desisiete mil na dai na nakabalik hale sa gera. Kaya ginigirumdom ta. Sa Biblia mababasa ta si Josue na nagtugdok nin mga gapong panggirumdom pakaagi kan Israel sa Salog Jordan sa maga na daga. Kaya ngunyan nagbubutang kita nin mga gapo sa mga sementeryo tanganing girumdomon an mga namomotan. Ipinapagirumdom man sako an sarong iba pang panggirumdom, an Pamanggihan kan Kagurangnan. Ginigirumdom ta siya kada beses na pinapangbaak ta an tinapay asin iniinom an kopa.
“Asin an mga gapong ini magigin panggirumdom sa mga aki kan Israel sagkod pa man.”
Joshua 4:7
Girumdomon Girumdomon an mga namomotan—asin girumdomon an Kagurangnan na nagtao kan saiyang sadiri para sato.
Moment 233
Magpasalamat sa Dios Para sa mga Tawo
Nagkapirang isip para sa Thanksgiving. May nagsabi na an gusto kan Dios iyo na kamotan ta an mga tawo asin gamiton an mga bagay, alagad parati kamotan ta an mga bagay asin gamiton an mga tawo. Ipinapahiling ini kan sarong anunsyo sa peryodiko: “Paraoma gustong magpakasal sa babayi, 35, na may traktora. Ipadara an retrato kan traktora.” Nagngingirit kita, alagad bako daw na nasa peligro kita na tawan nin labing halaga an mga bagay? May sarong lalaki na nagsabi na nagpapasalamat siya sa Dios para sa tsa; maogma siya na dai siya namundag bago an tsa. Alagad mas mahalaga, dapat kitang magpasalamat sa Dios para sa mga tawo. Banggiton sinda—halawig an lista. Asin nakapagpasalamat ka na daw sa Dios para sa Kagurangnan na Jesu-Cristo, para sa saiyang pagkagadan sa krus sa Calvario para sa saimong mga kasalan?
“Salamat sa Dios huli sa saiyang regalo na dai masabi kan tataramon.”
2 Corinthians 9:15
Girumdomon Magpasalamat sa Dios para sa mga bagay, mas para sa mga tawo, asin pinakaorog para ki Jesus.
Moment 234
“Thank You” sa Saiyang Palad
Si James Stewart na taga-Hull, England, inaapod na sarong propesyonal na parapakilimos. May tattoo si Stewart na “Thank You” sa palad kan saiyang kamot. Mantang iniisip ta an pagigin mapagpasalamaton, may nagsabi na an pinakamakuring aritmetika na adalan iyo an nagtatabang sato na bilangon an satuyang mga bendisyon. Sabi kan Biblia sa Psalm 95:
“Madya kamo, magkanta kita sa KAGURANGNAN: magkurahaw kita nin kaogmahan sa gapo kan satuyang kaligtasan. Mag-atubang kita saiya na may pagpasalamat, asin magkurahaw kita nin kaogmahan saiya sa mga salmo.”
Psalm 95:1–2
Girumdomon Adalan an makuring aritmetika nin pagbilang kan saimong mga bendisyon.
Moment 235
An Pinakadakulang Regalo sa Pasko
Sarong hapot sa Pasko: Taano ta nag-abot an Kagurangnan na Jesus digdi sa planetang Daga? Paulit-ulit na yaon an simbag sa banal na Kasuratan. Sa Ebanghelyo ni Juan mababasa ta:
“Ta siring kadakula an pagkamoot nin Dios sa kinaban, kaya itinao Niya an Saiyang bugtong na Aki, tanganing an siisay man na magtubod sa Saiya dai mapahamak, kundi magkaigwa nin buhay na mayong katapusan.”
John 3:16
Girumdomon An buhay na daing katapusan iyo an pinakadakulang regalo sa Pasko—inako mo na daw ini?
Moment 236
Kun Taano ta Nag-abot si Jesus
Sarong hapot sa Pasko: Taano ta nag-abot an Kagurangnan na Jesus digdi sa planetang Daga? Siya mismo an nagsimbag kaini. Kun ika nawawara sa kasalan—iyo, sarong parakasala—kun siring kwalipikado ka sa saiyang kaligtasan. Hagadon mo siya na magin saimong personal na Paraligtas, asin maaako mo an pinakadakulang regalo ngunyan na Pasko: bagong buhay paagi ki Jesu-Cristo. Sabi niya:
“Huli ta an Aki nin tawo nag-abot tanganing hanapon asin iligtas an nawara.”
Luke 19:10
Girumdomon Nag-abot si Jesus kan Pasko tanganing hanapon asin iligtas an mga nawara.
Ikaduwang Seksyon
Moments of Melody
An Moments of Melody iyo an limang minutong programa sa radyo ni Ken Engle.
An mga programa kaini, asin an mga debosyonal na hinalean dian, idudugang digdi. Madali na.
An Philippines Messengers 60 Project
Halipot na Giya sa Pagpoon kan Messenger 8 (PDF) ↗ · Bilog na Giya sa Paggamit (PDF) ↗ · Sa Tagalog (PDF) ↗ · Sa Cebuano (PDF) ↗ · Iti Ilokano (PDF) ↗Sa Hiligaynon (PDF) ↗Sa Bikol (PDF) ↗
Itago an Tataramon nin Dios sa Saimong Puso
An trabaho na pinoonan kan sakong ama padagos paagi sa Kenneth Ercil Engle Philippines Messengers 60 Project.
Paagi sa sarong lokal na simbahan, an mga nakikiabay nagsasaulo nin 60 na bersikulo sa Biblia. Pag natapos ninda, makakakua sinda nin audio Bible na solar an gamit, may kumpletong Kasuratan sa Ingles asin Tagalog, 60 na mensahe kan ebanghelyo, sarong flashlight asin AM radyo. An Tataramon nin Dios sa sainda mismong kamot, maski sain sinda nag-iirok.
Puwede ka nang magpoon ngunyan na aldaw sa mga bersikulo digdi sa librong ini.
Magdangog nin live sa estasyon ni Tatay, 24/7“An saimong tataramon itinago ko sa sakong puso, tanganing dai ako magkasala tumang saimo.”
Psalm 119:11
keepm.org
An Plake sa Dingding ni Tatay
An plake na isinabit ni Tatay sa gabos na opisina na nagin saiya, Colossians 1:28, sa gilid kan saiyang retrato hale sa memorial service. Padagos an trabaho.
Colossians 1:28
An Lambang Tawo Sangkap sa Cristo
An plakeng kahoy sa dingding ni Tatay may nakasurat na Colossians 1:28 sa translation ni J. B. Phillips. Maski sain siya nagtrabaho, yaon iyan sa atubangan niya. Ini an parehong bersikulo sa King James Version:
“Siya an samuyang iwinawalat, na pinapatanidan an lambang tawo, asin tinotokdoan an lambang tawo sa gabos na kadunungan; tanganing maipresentar mi an lambang tawo na sangkap ki Cristo Jesus.”
Colossians 1:28, KJV
An bersikulong iyan yaon sa atubangan ni Tatay sa bilog niyang beinte-kwatro na taon sa Filipinas. Paagi sa keepm.org, padagos an trabaho.
Mga Nota
An Sakong mga Moments to Remember
Gamiton an pahinang ini tanganing isurat an mga bersikulo na saimong isinasaulo, asin an mga momento na gusto mong ipaheras.
“Ini an sarong momento
na girumdomon hale sa Biblia.”
— Kenneth Ercil Engle
KEEPM.org
Kenneth Ercil Engle Philippines Messengers 60 Project
Dangogon an estasyon ni Tatay
An husay ni Nanay sa keyboard
Estasyon ni Tatay, live 24/7
Huring in-update Oktubre 13, 2026