Panagawid iti Navy Base
Idi Domingo ti bigat, Nobiembre 1, 2026, timmakderak tapno agsao idiay Christian Brethren Assembly iti Navy Base, Baguio City. Dayta ti umuna a panagsublik iti daytoy a simbaan manipud idi 1993.
Pamiliak daytoy a simbaan. Nangrugi daytoy idi 1968 iti mismo a balaymi idiay 55 Malvar Street, Aurora Hill. Sadiay, inlukat ti amak ken inak, da Kenneth Ercil Engle ken Mary Lou Engle, ti salami iti siasinoman a mayat nga agadal iti Biblia. Ni Fred Balanag ti nangidaulo iti trabaho kadagidi umuna a tawen. Idi immababaen ti sala, inabang dagiti manamati ti daan a guardhouse idiay Navy Base ket pinanaganandan iti "Godhouse." Ket inrugi ti pasdek idiay St. Joseph Village idi 1975.


Inawisnak da Pastor Bong ken Pastor Winnie nga agbinglay. Agmaymaysaak nga immay, sumagmamano nga aldaw sakbay a sumurot ti kabsatko a ni Karen idiay Manila. Agarup dua laeng a lawas ti napalabas, idi Oktubre 20, idi inayaban ti Apo ni Fred Balanag nga agawid. Kayatko koma ti umuli idiay Baguio para iti memorialna, ngem saanak a nakaabot. Isu a napateg unay kaniak dayta a Domingo.
Adtoy ti mensahe nga imbinglayko iti dayta a bigat, inurnos bassit tapno nalaka a basaen. Iti gibus, innayonko dagiti panangrikep a bersikulo a saankon a naibinglay gapu ta naibusan ti orasko.
— Kevin Engle
Ti Mensahe: Dagiti Matalek a Tattao
Naimbag a bigatyo! Siak ni Kevin Engle, ket Filipinoak. Naiyanakak idiay San Juan, Rizal. Ammok ti Tagalog. Ad-adu ti maawatak ngem ti kabaelak nga isao, ngem kabaelak a kantaen ti pambansang awit iti Tagalog nga awan ti American accent!
Naragsakak unay a makaduyog kadakayo ita. Mangibinglayak iti sumagmamano a banag, ket kalpasanna, agyamantayo iti Apo iti amin nga inaramidna para kadatayo.
Ti bersikulotayo ita a bigat ket 2 Timoteo kapitulo 2, bersikulo 2:
Ket dagiti banbanag a nangngegmo kaniak iti sango ti adu a saksi, italekmo met dagitoy kadagiti matalek a tattao, a makabael a mangisuro met kadagiti dadduma.
Impasa ni Pablo ti kinapudno ken ni Timoteo. Impasa met ni Timoteo kadagiti matalek a tattao. Ket dagidiay a matalek a tattao, insuroda met kadagiti dadduma. Kasta ti panagdanon ti ebanghelio idiay Baguio City, ken kasta met ti panagdanonna iti sumaruno a henerasion.
Maysa nga Ubing, Maysa a Radio, ken Bateria ti Lugan
Dimmakkelak iti maysa a pamilia a nangraem unay iti Sao ti Dios. Ay-ayaten unay dagiti dadakkelko ti panangiwaragawag iti ebanghelio.
Nangrugi daytoy iti amak idi ubing pay laeng, idiay Abilene, Kansas. Adda radio ti pamiliada a naikapet iti bateria ti lugan. Iti dayta a radio, nangngeg ti amak ti ebanghelio nga inkaskasaba ni Dr. Walter L. Wilson manipud Kansas City. Idi siam ti tawenna, inawatna ni Jesu-Kristo kas Mangisalakan kenkuana.

Manipud Moody agingga iti Corregidor
Dadduma kadakayo ditoy ket nakaam-ammo ken malagipyo pay ti amak. Idi agangay, nagadal isuna idiay Moody Bible Institute idiay Chicago. Idi damo, saanna a plano ti mapan idiay Filipinas. Kayatna ti agbalin a misionero idiay China. Idiay Moody, maysa a kabsat a Insik, ni Harry Liu, ti timmulong kenkuana tapno maaddaan iti pudno a dagensen para iti China.
Kalpasanna, immay ti World War II. Tail gunner ti amak iti maysa a B-24 bomber, ket idi 1944, nakadanon isuna iti Filipinas. Bayat ti panagtayabna iti ngato ti Corregidor, inkararagna nga inton maysa nga aldaw, ipalubos ti Apo nga agipasdek isuna iti maysa a simbaan iti Filipinas.

Idi bimmaba iti eroplano, adda nangkita kenkuana (nababbaba bassit ti amak ngem siak) ket kinunana, "Kasla rukod ti Filipino!" Inayatna ti pagilian. Inayatna dagiti tattao. Nagsubli isuna idiay Amerika, ginibusna ti Bible college, ket nagsubli iti Filipinas kas misionero idi 1951.

Manipud ken Patay Agturong iti Biag
Maymaysa ti kadakkelan a tarigagay ti amak: ti makita dagiti tattao nga umakar manipud ken patay agturong iti biag. Awan kadatayo ti makaammo no kasano pay kabayag ti tiempotayo.
Nagserbi isuna idiay San Juan, Rizal, ken idiay Binangonan. Naggapuak laeng sadiay sumagmamano nga aldaw ti napalabas, ket adda nasalun-at ken dumakdakkel a simbaan sadiay.
Saantayo a kayat a makita nga adda siasinoman a sumrek iti agnanayon nga awan ni Kristo. No panunotek no ania ti mapasamak iti kanito a matay ti maysa a tao, agsaganaak iti buteng. Nalawag unay ti Kasuratan no ania ti mapasamak kadagiti saan a makaammo iti Apo. Dayta ti amin a panggep ti amak. Nagserbi isuna a kadua dagiti nadumaduma a lokal a simbaan, nga ibinbinglayna ti ebanghelio, ket iti napalabas ti adu a tawen, inyuli isuna ti Apo iti bantay agingga iti Baguio City.

Ti Perpekto nga Iskor ni Evelyn
Idiay Baguio, naam-ammo dagiti dadakkelko ti maysa a babai a Pakistani nga agnagan iti Evelyn Balanag. Lumabas ni Evelyn iti sango ti balaymi idiay Malvar Street, Aurora Hill, no mapan iti tiendaan. (Napanak iti daan a kalsadami idi kalman laeng, ket saankon a masarakan ti balay. Adu unayen ti balay ita!)
Maysa nga aldaw, sinaludsod ti inak kenkuana, "Kayatmo kadi ti agala iti Bible study course?" Maysa daytoy a correspondence course a maawagan iti What the Bible Teaches. Immanamong ni Evelyn.

Innalana ti umuna a course, kalpasanna ti maikadua, ti maikatlo ken ti maikapat. Innalana amin a course, ket perpekto ti iskorna, sangagasut a porsiento, iti tunggal maysa.
Ngem saan pay laeng a naisalakan. Maawatanna ti ebanghelio iti panunotna, ngem saanna pay nga inawat ni Jesu-Kristo kas Mangisalakan kenkuana.
Kalpasanna, nasakit unay ni Evelyn, ket dandani natay. Nakatakder ti asawana iti saka ti iddana idiay ospital, agsangsangit, gapu ta impagarupna a mapukawnan. Isu ni Fred Balanag. Adu kadakayo ti nakaam-ammo kenkuana. Kaduanan ti Apo, agarup dua laeng a lawas ti napalabas.
Bayat ti pannakaiddana sadiay, dandani mapukawan iti puot, nabigbig ni Evelyn a no matay isuna iti dayta nga aldaw, saan a mapan idiay langit. Nagbunga amin dagidiay a leksion. Ammona manipud iti Biblia a maisinanto iti Dios iti agnanayon. Ket sadiay, iti impagarupna nga maudi nga iddana, inawatna ni Kristo iti pusona.
Inkarkararag isuna ti amin a koma maawatanna daytoy. Simmungbat ti Dios. Idi agangay, naawatan met ti asawana a ni Fred ti ebanghelio ket inawatna ni Kristo.

Ti Sala idiay Malvar Street
Adu ti gagayyemda: idiay PMA, idiay Baguio Tech a nagbalinan ni Fred a propesor, ken uray idiay politika. Inrugida nga awisen dagitoy iti balaymi tapno agadal iti Biblia ken mangngeg ti ebanghelio. Saan a nagbayag, napnoan ti intero a salami.
Imbagak ken ni Sandra Jaleco ita a bigat a mangmangngegko pay laeng dagiti timekda bayat ti panangibinglayda iti ebanghelio, panagadalda iti Biblia, ken in-inut a pannakaawatda iti Kasuratan. Adu pay ti naisalakan, ket dayta ti rugi ti simbaan a nagbalin a daytoy a gimong ita.


Panunotenyo ti kawar. Maysa a lalaki iti radio ti timmulong iti maysa nga ubing a siam ti tawenna idiay Kansas tapno makitana a masapul a maisalakan. Dimmakkel dayta nga ubing ket nangiyeg kadagiti dadduma ken ni Kristo. Nangiyeg met dagidiay a tattao kadagiti dadduma ken ni Kristo, addang ti addang, henerasion kalpasan ti henerasion. Ket agingga ita, adu pay ti umasideg ken ni Kristo gapu iti inaramid dagidiay matalek a lallaki ken babbai. Dayta ti iti pudno a biag.
"Adda ti Diosko"
Iti eroplano a mapan ditoy, katabik ti maysa a babai, ket insaritak kenkuana bassit maipapan iti asawak. Ti asawak a ni Cheryl ket nagawiden idiay langit idi Enero. Ammok no sadino ti ayanna. Ammok nga am-ammona ti Apo. Ni Brother Robert Badilla, nga adda iti likud, napukawan met iti asawana iti dandani isu met laeng a tiempo.
Mapan iti Filipinas ti babai a katabik tapno itanemna ti amana. Natay daytoy idiay Amerika, ket inyawid ditoy ti bangkayna. Ket kinunana kaniak, "Adda ti Diosko, ken adda ti Diosmo."
Dayta ti nagpatinggaan ti saritaanmi. Saankon nga impilit. Ngem ti maysa kadagidiay a dios ket Dios nga addaan iti dakkel a D, ket ti maysa ket dios nga addaan iti bassit a d.
Nalawag unay ti Kasuratan maipapan iti nagdumaan ti maymaysa a pudno a Dios ken dagiti adu a dios. Ti maymaysa a pudno a Dios ti Namarsua iti law-ang, ti nangibaon iti Anakna tapno matay iti krus para kadatayo. Saanna nga ibinglay ti dayagna iti aniaman a kasupadi. Basaenyo ti intero a Kasuratan, basaenyo ti pakasaritaan, ket makitayonto ti amin a kita ti dios. Uray ditoy Benguet, iti Cordillera ken Mountain Province, adda dagiti nagdaydayaw idi kadagiti babassit a kinitikitan a kayo. Ngem saannakayo a maisalakan dagidiay a dios. Ti laeng Dios ti law-ang ti nangibaon iti Anakna tapno matay iti krus para kadatayo.
Makapaladingit ti nangngeg iti dayta manipud kenkuana. Ikarkararagko nga inton maysa nga aldaw, maawatanna a mabalinna a makadua ti Namarsua iti law-ang iti agnanayon, ti Mangisalakan iti kararuana. Ket no mapasamak dayta, gapu ta adda dagiti matalek a lallaki ken babbai a nangipasa iti ebanghelio kadagiti dadduma.
Dakayo Itan
Adu kadakayo ditoy ti agtutubo pay unay. Dakayo ti mangiyeg iti ebanghelio iti henerasionyo ken iti sumaruno pay, gapu ta saankami nga agnanayon ditoy. Addaanakon iti sarukod! Limitado laeng ti tiempotayo ditoy daga. Ngem inted ti Dios kadatayo ti sagut ti ebanghelio, ket mabalintayo ti agbalin a matalek iti daytoy.
Maysa a dayaw kaniak ti nagbalin a paset dayta a pamilia ken ti nakakitak iti inaramid ti Dios ditoy. Panunotek met ti sumaruno a henerasion. Malagipko ni Robert Badilla ken dagiti dadduma pay a Badilla. Malagipko amin dagiti Jaleco. Malagipko ni Boy Jaleco, a nagawiden idiay langit adu a tawen ti napalabas.

Kaaduan kadagiti lallaki iti dayta umuna a grupo ket adda itan idiay langit. Anian a nasayaat ti makaammo no sadino ti ayanda! Tumaktakderda iti tunggal Aldaw ti Apo, agbinbinglay ken agdaydayaw. Imbinglayda ni Kristo kadagiti katrabahoda. Ket makaduadanto ti Apo iti agnanayon. Anian a nasayaat dayta!

Baro a Wagas ti Panangipasa
Namnamaek nga aramiden ti dadduma kadagiti inaramid ti amak, iti bassit a naiduma a wagas. Rumbeng nga adda naawatyo a bassit a card ita nga aldaw manipud ken ni Brother Bong. Adu ti inyegko, isu a no awan pay kadakayo, itag-ayyo laeng ti imayo, wenno umasidegkayo kaniak kalpasanna.
Adu a tawenen a buybuangek ti maysa a website ken padakkelek ti ministerio sadiay. No sarungkaranyo daytoy, makitayonto daytoy iti Tagalog ken Ilokano, ket umay met ti Cebuano. Kadagitoy napalabas a lawas laeng, adda naadalko. Nangikabilak iti maysa a banag iti Tagalog iti site, ket adda nagkuna kaniak, "Nauneg a Tagalog dayta!" Diak ammo nga adda gayam ad-adu ngem maysa a kita ti Tagalog. Naiyanakak iti asideg ti Manila, ket ditoy Filipinas ti nagdakkelak! Kalpasanna, naammuak nga adda Tagalog ti Bulacan, adda Taglish, ket diakon ammo no mano pay. Saanak a nalaing, isu nga agus-usarak iti bassit nga AI a tumulong iti panagipatarus, ket imbagak: kayatmi ti nabara, nagayyem, ken inaldaw a pagsasao.
Adu unayen ti linaon ti website ita. Iti aldaw a nagsaoak, addaan daytoy iti:
- 718 a libro
- 347 nga autor
- 49 a topiko
- 8,581 a kapitulo
- 103,798 a naimaldit a panid
- 30.3 milion a sao
- 134,579 a bersikulo ti Biblia a naikonekta
- 722 a PDF a mabalin nga ibinglay, i-email wenno i-print
Nagretiroak idi Agosto, kalpasan unay ti maika-69 a kasangayko. Pinanunotko ti agtrabaho pay bassit, ngem inkeddengko ti agretiro. Iti aniaman a tiempo nga ited pay ti Dios kaniak, idatonko ti panagretirok iti panangibinglay iti Sao ti Dios iti web ken kadagiti ima dagiti tattao. Nakaskasdaaw ti teknolohia ita.
Isu a nasarakak daytoy bassit a device, ti Messenger. Inaramid daytoy ti In Touch Ministries idiay Atlanta, Georgia, idiay Amerika. Ti panggepko ket ti makaiwaras iti maysa a milion iti intero a Filipinas, ket kasapulak amin kadakayo a tumulong kaniak. Mangrugitayo iti sangapulo, kalpasanna sangagasut, kalpasanna sangaribu. Adda dagiti tattao idiay baba a nangibaga a tumulongda.

Adtoy dagiti kabaelanna:
- Ti intero a Biblia nga audio, iti English ken Tagalog. Mabalinmo ti agsukat-sukat bayat ti panagdengngegmo. (Tultulongannak met nga agsanay iti Tagalog!)
- 60 a mensahe ti ebanghelio ni Pastor Charles Stanley ti In Touch Ministries.
- Adda bukodna a silaw, para iti brownout.
- Adda solar charger, isu a mabalin nga i-charge iti init, wenno iti computer.
- Adda AM radio, tapno addaan dagiti tattao iti damag no adda bagio wenno riribuk iti politika, uray awan ti koriente.
Sumagmamano laeng a lawas ti kaaddak ditoy iti daytoy a panagbiahe, ket awan pay ammok nga agiwarwaras iti daytoy iti Filipinas. Padpadasek nga ammuen. Maiwarwarasen daytoy idiay India.
Kayatko nga ited dagitoy nga awan bayadna, babaen ti tulong dagiti tattao idiay Amerika a kayatda a makita a mapasamak daytoy. Ngem saanko laeng nga iwaras. No kasta, maipan laeng dagitoy iti drawer ket saanto a mausar. Tapno makaawat iti maysa, masapul a ti maysa a tao ket ikabesana ti innem a pulo a bersikulo ti Biblia, wenno alaenna ti isu met laeng a correspondence course nga innala ni Evelyn Balanag. Aniaman kadagitoy, maimula ti Sao ti Dios iti panunot ken pusoda. Kalpasanna, itedmi kadakuada ti Messenger.
Tallopulo ket siam a U.S. dollars ti gastos ti panangaramid iti tunggal maysa, isu a masapultayo dagiti donasion. Uray no dimmanon kadatayo ti ebanghelio babaen kadagiti matalek a tattao, inted met ti Dios kadatayo dagiti wagas ita a nagsayaat ti epektona, ket patiek a nagsayaat unay ti epekto daytoy iti Filipinas.
No sarungkaranyo ti website nga adda iti card nga inted ni Brother Bong, ti keepm.org, makitayonto amin nga impormasion maipapan iti daytoy a programa ken iti ar-aramidenmi. Kangrunaan iti amin, dawatek dagiti kararagyo, tapno makaiwaraskami iti adu kadagitoy iti intero a Filipinas. Ur-urayek ti panagsublik inton Enero. Adunto ti maiwarastayo. Ur-urnosenmi pay dagiti banag, ngem pagyamanak unay dagiti kararagyo.
Nawadwad Unay
Naibusan ti orasko iti dayta a bigat sakbay a naibinglayko ti bersikulo a kayatko a pagrikep, isu nga itedko daytoy ditoy.
Ita, kenkuana a makabael nga agaramid iti nawadwad unay ngem iti amin a dawdawatentayo wenno pampanunotentayo, maitunos iti pannakabalin nga agtigtignay kadatayo, kenkuana ti dayag iti iglesia ken ken Kristo Jesus iti amin a kaputotan iti agnanayon nga awan inggana. Amen.
Panunotenyo ti agtutubo a tail gunner a nakaperreng iti Corregidor idi 1944, nga agkarkararag a palubosan koma ti Dios nga agipasdek iti maysa a simbaan iti Filipinas. Maymaysa a simbaan laeng ti dinawatna. Saanna a mapanunot ti perpekto nga iskor ni Evelyn, wenno ti bigat a nakaam-ammona ti Apo iti idda ti ospital. Saanna a mapanunot ti maysa a sala idiay Malvar Street a napno unay nga awanen ti pagtugawan, wenno ti maysa a guardhouse a nagbalin a Godhouse. Ket saanna a mapanunot a kalpasan ti limapulo ket walo a tawen, tumakderto ti anakna iti mismo a dayta a simbaan, iti sango dagiti annak ken appo dagiti umuna a manamati.
Dayta ti kaipapanan ti "nawadwad unay." Ad-adu ti inaramid ti Dios ngem ti dinawat wenno pinanunot ti amak. Imutektekanyo no sadino ti kinuna ni Pablo a pagturongan ti dayag: "iti iglesia ken ken Kristo Jesus iti amin a kaputotan." Tunggal henerasion a tumaktakder iti Aldaw ti Apo ken mangipasa iti kinapudno ket mangted iti dayag iti Dios.

Ket saan pay a nalpas ti Dios.
Gapu ta siak ket natalgedak iti daytoy a banag, a ti nangrugi iti naimbag nga aramid kadakayo ket gibusennanto agingga iti aldaw ni Jesu-Kristo.
Insurat dayta ni Pablo iti maysa a simbaan nga ay-ayatenna, maysa a simbaan a nangrugi idi adda sumagmamano a tattao a namati. Inrugi ti Dios ti maysa a naimbag nga aramid iti maysa a sala idiay Malvar Street idi 1968, ket gibusennanto daytoy. No kukua ka ni Kristo, inrugina met ti maysa a naimbag nga aramid kenka, ket gibusennanto agingga iti aldaw ni Jesu-Kristo. Saan a trabahotayo ti manggibus iti aramid. Ti trabahotayo ket ti agbalin a matalek.
Isu nga adtoy ti panangparegtak kadakayo. Alaenyo ti nangngegyo, ket italekyo daytoy kadagiti matalek a lallaki ken babbai a makabael a mangisuro met kadagiti dadduma. Lukatanyo ti Biblia iti inaldaw. Ikabesayo dagiti bersikulo. Ibagayo kadagiti kaklaseyo, katrabahoyo ken kaarrubayo. Ikararagyo ti Messenger program, ket tulongandakami a mangikabil iti Sao ti Dios kadagiti ima ken puso dagiti tattao iti intero a pagilian.
Dagiti matalek a lallaki ken babbai a nangrugi iti daytoy a simbaan ket kaduadan ti Apo. Dimmanonen kadakayo ti kawar. Diyo ipalubos nga agsardeng daytoy kadakayo. Kabaelan ti Dios ti agaramid iti nawadwad unay ngem iti amin a dawdawatentayo wenno pampanunotentayo, ket ti nangrugi iti naimbag nga aramid kadakayo ket gibusennanto daytoy.
Agyamanak iti tiempo ken panagdengngegyo. Maysa a dayaw ti makaduyog kadakayo.
Panangrikep a Kararag
Amami, agyamankami iti gundaway a makaam-ammo kenka, ken ti panangibinglay iti ebanghelio nga intedmo kadakami, babaen kadagiti wagas a saan pay nga adda idi. Agyamankami ta makitami dagiti tattao nga umak-akar manipud iti sipnget agturong iti lawag. Saanmi a kayat a makita nga adda siasinoman a mapan iti agnanayon a pannakadadael, uray maysa laeng.
Ikarkararagmi nga umabante daytoy a Messenger program, ket maiwaras ti adu, adu a ribu kadagitoy. Papigsaem dagiti simbaan, ket maiwaragawag koma ti ebanghelio.
Bendisionam ti Christian Brethren Assembly ditoy. Tulongam ida nga agbalin a saksi kadagiti eskuelaanda, kadagiti trabahoda, ken iti sadinoman idiay Baguio City, Benguet ken iti intero a Mountain Province, tapno mangngeg dagiti tattao ti ebanghelio, awatendaka iti pusoda, ket umakarda manipud ken patay agturong iti biag. Itedmi kenka amin a panagyaman ken dayag. Iti nagan ni Apo Jesu-Kristo ti panagkararagmi. Amen.
